15 năm trở lại đây, thị trường khách du lịch Tây Âu đến Hội An luôn chiếm tỷ lệ từ 42 – 46% trong tổng cơ cấu khách quốc tế. Thống kê 4 tháng đầu năm nay, thị trường khách Tây Âu tăng khoảng 12%; trong quý I năm 2018, lượng khách 5 nước Tây Âu tham quan khu phố cổ đạt khoảng 112 nghìn lượt.
Hơn 10 năm qua, du khách đến từ các nước Tây Âu luôn ổn định- Ảnh: Quốc Hải
Được biết, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa quyết định tiếp tục miễn thị thực cấp nhập cảnh vào Việt Nam cho công dân 5 nước Tây Âu là Đức, Pháp, Anh, Ý, Tây Ban Nha. Đây là điều kiện tốt để ngành du lịch, các hãng lữ hành Việt Nam, trong đó có Hội An hưởng lợi./.
Sau gần 1 tháng thử nghiệm, Ban Quản lý Khu Bảo tồn biển Cù Lao Chàm (Ban Quản lý KBTB CLC) vừa chính thức thông báo, bắt đầu từ hôm nay (15/5) sẽ áp dụng việc triển khai hoạt động Trạm kiểm soát khách tham quan Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An bằng hệ thống thẻ điện từ, thay thế phương án kiểm soát vé truyền thống. Với những tính năng thông minh, tiện lợi, việc dùng thẻ điện từ để kiểm soát khách tham quan Cù Lao Chàm đang đem lại sự hài lòng cho các bên liên quan.
Tín hiệu tích cực…
Tầm 9 giờ sáng ngày đầu mùa hè, sau khi những chuyến xe tô ra vào, cảng Cửa Đại đã đông nghẹt khách. Anh Hồ Văn Quang, một hướng dẫn viên tự do dẫn đoàn khách đầu tiên với gần 20 người đưa khách đến công kiểm soát vé điện từ. Khác với trước đây cả đoàn phải đứng ngồi trong bến hoặc trong các quán nước để chờ đợi đến lượt được soát vé giấy, nay, anh hoàn toàn an tâm để mọi người đi theo hàng, tự động cầm thẻ điện từ quẹt vào máy và qua cổng một cách dễ dàng, nhanh chóng. Chỉ trong tích tắc, cả đoàn đã qua cổng kiểm soát, xuống ca nô và khởi hành chuyến đi Cù Lao Chàm. Từ khi đón đến khi sắp xếp cho đoàn lên ca nô chưa đầy 5 phút đã xong. Khách của mình không phải chịu nắng nôi do chờ đợi như trước và nhờ rút ngắn thời gian, có thể hướng dẫn đoàn khách khác ngay sau đó nên anh rất phấn khởi. Anh so sánh: “Hồi trước em đi dẫn cổng soát vé bên các cổng kia thì có nhiều cái bất cập, đó là kiểm soát vé rất chi là lâu. Bây giờ mình đi cái cổng điện từ thấy nhanh gọn hơn, khách đi không phải đứng chờ. Thời gian qua cổng điện từ khoảng 2 – 3 phút thôi, còn cổng kia chờ có lúc 10 đến 15 phút, rất chi là lâu.”
Khách tự quẹt thẻ điện từ để xuất bến đi Cù Lao Chàm- Ảnh: Phú Toàn
Gần 1 tháng nay, được TP thống nhất, Ban Quản lý Khu Bảo tồn biển Cù Lao Chàm đã thực hiện thí điểm việc kiểm soát vé tham quan bằng thẻ điện từ. Trong thời gian thực hiện thí điểm, Ban Quản lý vẫn duy trì cả 2 loại hình, đó là kiểm soát bằng vé giấy truyền thống và kiểm soát khách bằng vé điện từ để so sánh, đánh giá những tiện ích của cả hai bên, đồng thời giúp các doanh nghiệp du lịch cũng như đội ngũ hướng dẫn viên, du khách làm quen với hình thức kiểm soát khách mới. Qua quá trình thực hiện, việc kích hoạt, khởi động, vận hành hệ thống kiểm soát khách bằng thẻ điện từ đã nhận được những tín hiệu đánh giá tốt từ các doanh nghiệp trực tiếp làm dịch vụ tại bến Cửa Đại này. Ông Lê Thanh Vũ, Trưởng Ban Hiệp hội Du lịch Cù Lao Chàm nói: “Bản thân tôi đại diện cho Hiệp hội Du lịch Cù Lao Chàm cũng như Giám đốc một doanh nghiệp đang hoạt động tại Cù Lao Chàm, sau khi thành phố cũng như Ban Quản lý KBTB CLC đưa hệ thống thẻ tham quan điện từ vào hoạt động, tôi thấy là rất tốt. Trước tiên là lượng khách ra vô được kiểm soát chặt chẽ, thứ hai là văn minh kiểm soát vé của cảng du lịch Cù Lao Chàm phát triển lên một tầm xa so vơi các hải đảo trên cả nước. Điều đó là điều rất là vui mừng cho tất cả các doanh nghiệp, vừa tiết kiệm thời gian, tiện lợi và quan trọng là không còn tình trạng kiểm soát xong, vé giấy xả bừa bộn ra bến, mất mỹ quan, phải thuê nhân công quét dọn thu gom như trước. Bây giờ thẻ điện từ gọn gàng, lại dùng được nhiều lần, tiết kiệm cho Nhà nước, đỡ tốn công sức anh em kiểm soát nữa.”
Văn minh điểm đến….
Để kiểm soát khách tham quan Cù Lao Chàm bằng thẻ điện từ, Ban Quản lý Khu Bảo tồn biển Cù Lao Chàm đã nghiên cứu xây dựng phương án cụ thể, chi tiết, với tổng kinh phí đầu tư 1,7 tỷ đồng, bao gồm xây dựng cơ sở hạ tầng (nhà ga), lắp đặt hệ thống camera an ninh và các trang thiết bị phục vụ bán vé, kiểm soát khách. Đơn vị đã so sánh những tính năng vượt trội của công nghệ điện từ với các phương án kiểm soát vé truyền thống, trong đó có cả công tác quản lý phát hành vé và kiểm soát vé. Từ đó xây dựng quy trình quản lý, điều hành và vận hành kiểm soát khách tham quan bằng hệ thống thẻ điện từ một cách hiệu quả, từ khâu làm thủ tục, kích hoạt thẻ, trao thẻ, kiểm tra và thu thẻ đến báo cáo các dữ liệu thông tin, tất cả được thực hiện một cách chính xác. Theo đó, có tổng cộng 10 lối đi trong trạm kiểm soát, trong đó có 8 lối đi chung dành cho khách mua phí tham quan và khách giảm 50% phí tham quan và các đoàn đại biểu của tỉnh, thành phố cùng 2 lối đi miễn phí tham quan dành cho trẻ em. Riêng 8 lối đi soát vé có đủ khả năng phục vụ khoảng 3.000 khách và cư dân xã Tân Hiệp ra đảo mỗi buổi sáng. Các cổng soát vé được lập trình đóng mở trong 3 giây, bình quân 1 giờ mỗi cổng đóng mở 1.200 lần, tương đương với 1.200 lượt khách đi qua. Đối với tàu đò tại Bến Cửa Đại, Ban Quản lý KBTB CLC lập một tổ bán và kiểm soát vé trực tiếp cho khách du lịch đi tàu đò. Theo đánh giá của Ban Quản lý KBTB, khi thực hiện phương án kiểm soát khách tham quan bằng thẻ điện từ, mỗi năm ngân sách tiết kiệm được từ 200 đến 350 triệu đồng so với các phương án truyền thống, đồng thời giải quyết được những tồn tại hạn chế so với các phương án truyền thống, xây dựng điểm đến văn minh cho du khách. Bà Trần Thị Hồng Thúy, Giám đốc Ban Quản lý KBTB CLC nói: “Cù Lao Chàm sau khi trở thành một Khu Dự trữ sinh quyển thế giới thì đòi hỏi phải có những ứng xử văn minh lịch sự hơn đối với khách du lịch. Cho nên thành phố Hội An đã hỗ trợ, đầu tư ban đầu khá kỹ để giúp cho việc kiểm soát vé nhẹ nhàng văn minh lịch sự hơn và cũng là quản lý chặt chẽ hơn đối với du khách. Vì trong thực tế, đa số du khách thực hiện việc mua phí tham quan cho Khu sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm tương đương đối tốt. Tuy nhiên, trong đó cũng có 1 số thành phần chưa thực hiện tốt cho nên hệ thống kiểm soát này sẽ giải quyết được những mặt hạn chế nói trên. Chúng tôi thiết kết đến 8 ngàn để trong một buổi sáng, cùng một địa điểm có thể tải được thấp nhất 3 ngàn người.”
Sau khi thử nghiệm, đúng ngày 15 tháng 5 này, Ban Quản lý KBTB CLC Hội An có thông báo chính thức vận hành hệ thống kiểm soát khách tham quan bằng thẻ điện từ. Từ đây, phương án này sẽ được thay thế các biện pháp kiểm soát vé tham quan thủ công, nhằm tạo cảm giác thoải mái khi du khách trực tiếp cầm thẻ, quẹt vào máy để vào cổng, xuất bến, không còn bị ràng buộc về các thủ tục hành chính, nhất là việc kiểm tra, kiểm soát khi đi qua cổng như trước đây.
Từ trong thách thức, vượt qua khó khăn, Hội An đã và đang đổi mới, sáng tạo trong những hoạch định khai thác kinh tế du lịch biển.
Tình trạng bãi biển Cửa Đại bị xâm thực những năm qua như là quy luật tất yếu trước những tác động khôn lường của tình trạng biến đổi khí hậu trên toàn cầu mà Việt Nam là quốc gia được dự báo chịu ảnh hưởng nặng nề và Hội An là một trong những điểm “nóng” trên toàn quốc. Rõ ràng mất bãi biển, bãi tắm Cửa Đại có nghĩa là Hội An mất đi nguồn tài nguyên du lịch vô cùng lớn. Những năm trước đây, phần đông du khách khi đến tham quan, lưu trú ở Hội An đều xuống biển để thăm thú, tắm mát. Nguồn thu từ các hoạt động dịch vụ ở bãi tắm này rất lớn. Lãnh đạo phường Cửa Đại cho biết, từ khi bãi tắm bị xâm thực nặng đến nay những hộ bán buôn, kinh doanh ở bãi tắm buồn rầu lắm vì khách ít lui tới, lợi nhuận giảm đáng kể, ngân sách địa phương cũng thất thu. Bãi tắm bị xâm thực cũng đã làm các nhà đầu tư quan ngại, lượng khách đến giảm nên sức cạnh tranh du lịch của Hội An cũng hạn chế so với những nơi khác.
Bãi biển An Bàng ngày càng thu hút du khách- Ảnh: Đỗ Huấn
Đối diện với mất mát lớn lao đó, chính quyền và các ngành chức năng của thành phố phải thay đổi, điều chuyển kịp thời hướng khai thác 7km bờ biển của Hội An bởi vì giải quyết “vấn đề bãi biển” không chỉ là giải quyết vấn đề cho Cửa Đại, Cẩm An mà cho cả thành phố, cho sự phát triển của thành phố. Không chỉ tăng cường quản lý, điều hành, khai thác bãi biển ngay chỗ bị lở sạt bằng cách quan tâm sửa chữa, bảo vệ bờ kè và tạo ra những không gian, những công viên đẹp dành cho du khách và nhân dân đến thư giãn, nghỉ mát mà còn tạo thêm bãi biển mới, bãi tắm mới ví như An Bàng, Tân Mỹ, An Tân (phường Cẩm An), các đoạn tiếp giáp ở phường Cửa Đại… Ông Lê Công Sỹ – Chủ tịch UBND phường Cửa Đại cho biết: “Địa phương đã tập trung khai thác một số khu công viên biển còn lại để tạo điều kiện cho du khách có điểm nghỉ mát. Trong năm 2017 chúng tôi đã đề xuất thành phố cho mở thêm bãi tắm mới, đoạn giữa khách sạn Victoria và khách sạn Cát Vàng để du khách và nhân dân có chỗ nghỉ mát, đồng thời tạo điều kiện phát triển kinh tế địa phương. Cạnh đó, lãnh đạo địa phương cũng chỉ đạo tiếp tục quản lý tốt các khu công viên công cộng còn lại”.
Mặc dù bước đầu còn gặp những khó khăn trong quảng bá giới thiệu nhưng kết quả mang lại thật khả quan và đáng mừng. Từ tháng 7 năm 2017 đến nay, Cửa Đại đã đón trên 10.000 lượt khách đến tắm mát, nghỉ ngơi ở bãi tắm giữa khách sạn Victoria và Cát Vàng.
Bãi biển là một vùng quan trọng của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An, là vùng liên hoàn phát triển kinh tế du lịch của Hội An, liên đới với di sản văn hóa thế giới – khu phố cổ. Không có chỗ tắm cho khách nhưng chính quyền và các ngành chức năng của thành phố đã tạo cơ hội và điều kiện để du khách được ra biển. Thành phố đã đầu tư một cách hoàn chỉnh những công viên công cộng, những không gian của “sóng vỗ bờ”, nhìn “mặt trời mọc lên từ biển”, giải quyết bài toán cây xanh ven biển, tắm mát, nghỉ ngơi, vui thú ở biển, không có ở Cửa Đại thì có ở An Bàng – Cẩm An. “Chúng tôi luôn luôn giữ vệ sinh môi trường bãi tắm cho trong sạch, thứ hai là văn minh trong giao tiếp và ứng xử của các hộ kinh doanh tại bãi tắm, thứ ba là chúng tôi giữ lại nét hoang sơ của bãi tắm này chứ không để phá vỡ, không để bê tông hóa bãi tắm. Cho nên du khách đến đây đánh giá rất cao về bãi tắm An Bàng, qua đó đã được các tạp chí công nhận bãi biển An Bàng là một trong những bãi biển đẹp nhất của thế giới”, ông Nguyễn Văn Quang – Phó Chủ tịch UBND phường Cẩm An nói.
Bãi tắm mới mở ở Cửa Đại (đoạn giữa khách sạn Victoria và khách sạn Cát Vàng)- Ảnh: Đỗ Huấn
Hiệnnay, bãi tắm An Bàng đã đượcmở rộng về hướng Bắc và hướng Nam. Chính quyền phường Cẩm An thường xuyên tăng cường công tác quản lý, xây dựng các khu vệ sinh công cộng, hệ thống đường giao thông nội bộ, trồng hoa, cây xanh và thường xuyên đảm bảo công tác vệ sinh môi trường, cứu hộ cứu nạn, an toàn trật tự… Ông Nguyễn Viết Hiền – chủ cơ sở kinh doanh Năm Giã ở bãi tắm An Bàng bộc bạch: “Dân ở đây rất mến khách, ăn uống thì có hải sản tươi sống, đảm bảo vệ sinh và giá cả. Còn khu vực tắm biển ở dưới để cho khách nằm được bà con vệ sinh rất sạch sẽ cho nên giữ được thương hiệu từ mười mấy năm đến nay”.
Phó Chủ tich phường Cẩm An Nguyễn Văn Quang cho biết thêm, ngoài bãi tắm An Bàng, thành phố có chủ trương cho phép Cẩm An phát triển thêm 2 bãi tắm mới ở Tân Thành và Tân Thịnh.“Hiện nay, bãi tắm Tân Thành đã có chủ trương. Chúng tôi đang sắp xếp và đang mở các tuyến đường. Các doanh nghiệp cũng đã vào đó để đầu tư như mô tô nước, thuyền Jackie, các môn thể thao trên biển cũng đã hoạt động tại bãi tắm Tân Thành. Trong thời gian sắp đến, chúng tôi sẽ mở rộng hơn nữa để phát triển các dịch vụ ăn uống cũng như các dịch vụ khác để phục vụ cho du khách đến”, ông Quang nói.
Xác định đầu tư xây dựng các bãi tắm mới là đầu tư cho kinh tế để tạo sức cạnh tranh mới, chính quyền thành phố đã đầu tư mạnh mẽ và nhanh chóng để khai thác các bãi tắm, bãi biển mới. Bãi biển, bãi tắm có thể thu hẹp, nhỏ dần lại nhưng đã sạch sẽ, thoáng đãng hơn, văn minh, lịch sự và an toàn hơn.
Tối ngày 7/5 vừa qua, tại Công viên Đồng Hiệp (phường Minh An) Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Quảng Nam và thành phố Hội An tổ chức đã tổ chức trang trọng Lễ đón bằng công nhận nghệ thuật Bài chòi miền Trung Việt Nam là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đông đảo các đại biểu lãnh đạo UNESCO tại Việt Nam, Bộ VH-TT-DL, các đơn vị liên quan ở Trung ương đã đến dự và tặng hoa chúc mừng sự kiện.
Rước Bằng công nhận của UNESCO qua các tuyến phố chính
Ông Đinh Văn Thu – Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đến dự, đã trực tiếp trao Bằng công nhận cho đại diện lãnh đạo Sở VH-TT-DL, các nghệ nhân và lực lượng công chúng của các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Lê Văn Thanh – Phó Chủ tịch UBND tỉnh bày tỏ niềm vinh dự tự hào được là một trong những địa phương của miền Trung Việt Nam đã sản sinh và lưu giữ loại hình di sản văn hóa phi vật thể có giá trị này; đồng thời đã nêu lên những nỗ lực bảo vệ và phát huy giá trị di sản nghệ thuật Bài chòi với những hoạt động quan trọng, thiết thực trong nhiều năm qua. “Việc UNESCO vinh danh nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại thể hiện sự trân trọng của quốc tế đối với loại hình nghệ thuật đặc sắc; sự ghi nhận của quốc tế đối với nỗ lực to lớn của Việt Nam nói chung, các địa phương miền Trung nói riêng trong việc bảo tồn, gìn giữ Di sản văn hóa phi vật thể quý báu này. Đây không chỉ là niềm tự hào mà còn là trách nhiệm cao cả của người dân Trung bộ Việt Nam trong việc gìn giữ sự đa dạng các nền văn hóa trong kho tàng văn hóa của nhân loại”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Thanh nói tiếp.
Khen thưởng các cá nhân, tập thể tại buổi lễ
Tại buổi lễ, Bộ VH-TT-DL và UBND tỉnh Quảng Nam đã khen thưởng cho các tập thể và cá nhân có nhiều thành tích xuất sắc trong công tác bảo vệ và phát huy giá trị nghệ thuật Bài chòi trong thời gian qua. Trong đó, tập thể Trung tâm VHTT Hội An và ông Võ Phùng – Giám đốc Trung tâm VHTT được nhận Bằng khen của Bộ. Trong chương trình buổi lễ cũng đã diễn ra nhiều hoạt động hấp dẫn như: diễu hành rước Bằng công nhận trên các tuyến đường phố cổ với sự tham gia của hơn 100 anh, chị hiệu từ các đoàn nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh; biểu diễn ca cảnh, dân ca Bài Chòi; tổ chức hội chơi Bài Chòi với nhiều phần quà hấp dẫn dành cho người dân và du khách…
Không phải vô cớ hay ngẫu nhiên mà Lễ đón bằng công nhận nghệ thuật Bài chòi miền Trung Việt Nam là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định phối hợp với UBND tỉnh Quảng Nam tổ chức tại Công viên Đồng Hiệp (phường Minh An, TP.Hội An) vào tối 7/5/2018. Hội An tự hào là nơi có nhiều đóng góp trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật Bài chòi.
Bài chòi là một thú chơi khá phổ biến của người dân các tỉnh Trung Bộ (Quảng Nam, Quảng Ngãi. Bình Định, Phú Yên…) vào mỗi dịp đầu xuân hoặc hội hè, đình đám, lễ lộc… nhưng có một thời gian dài bài chòi chỉ còn là hoài niệm, tưởng chừng đã mai một, lụi tàn. Ở Hội An cũng vậy! Chỉ từ khi có Đêm rằm phố cổ Hội An (1998), bài chòi mới xuất hiện trở lại với hình thức “hội” chơi và được phục hồi những nét văn hoá đặc sắc của nó.
Nhìn lại quãng đường nỗ lực phục hồi 20 năm qua có thể ghi nhận những dấu ấn sáng tạo và nỗ lực lớn lao của những người làm văn hoá ở Hội An. Khi đưa vào hoạt động trong các đêm phố cổ, bài chòi được dàn dựng bài bản, có chòi đẹp để ngồi, có trống chầu, trống con, có đàn cò, đàn nhị, song lan… để đệm khi hô hát và có trang phục, đạo cụ biểu diễn đẹp hơn.Và chính “Đêm phố cổ”, nhờ vào các điều kiện không gian kiến trúc, không gian ánh sáng đặc trưng của phố, nhờ vào lượng người dân và du khách đến với lễ hội ngày càng đông nên trò chơi bài chòi đã thực sự sống dậy ở nội thị (được tổ chức hàng đêm) và đã thành định kỳ tổ chức ở các thôn, các khối phố mỗi dịp tết đến, mỗi dịp hội hè. Đến nay, nghệ thuật bài chòi, trò chơi bài chòi thật sự là một phần quan trọng trong đời sống văn hoá tinh thần và là sản phẩm du lịch khá đặc sắc của Hội An.
Trò chơi bài chòi được tổ chức thường xuyên trong khu phố cổ- Ảnh: Đỗ Huấn
Trên địa bàn thành phố hiện có hơn 10 đội, nhóm hô – hát bài chòi từ thành phố đến cơ sở, thường xuyên tham gia vào hơn 30 chương trình lễ hội hàng năm, tạo nên tính khác biệt của lễ hội ở Hội An. Riêng ở Trung tâm VH-TT thành phố, có một Đội tuyên truyền văn nghệ lấy dân ca – bài chòi làm hình thức nghệ thuật chủ yếu. Nhất là từ năm1996, sự ra đời của Nhà hát nghệ thuật cổ truyền Hội An đã tạo được một đội ngũ hô – hát bài chòi xuất sắc để phục vụ công chúng với tần suất hoạt động rất cao. Tại các hội thi, hội diễn nghệ thuật quần chúng của thành phố, các tiết mục hô, hát bài chòi thường xuyên được các đội văn nghệ các xã phường, các trường học, doanh nghiệp chọn lựa đầu tư tham gia. Trong các lễ hội làng xã, xóm thôn, diễn xướng và trò chơi bài chòi trở thành hoạt động thông lệ ở hầu hết các địa bàn dân cư. Thạc sĩ văn hóa Phùng Tấn Đông cho rằng, chính những hoạt động mà Hội An nỗ lực thực hiện đã tạo ra lớp công chúng đắc lực của nghệ thuật Bài chòi. “Nhân dân ở các vùng như Cẩm Thanh, Cẩm Châu, Cẩm An, Cửa Đại, Thanh Hà, Cẩm Hà… nói chung nơi nào cũng có công chúng của Bài chòi. Chính vì vậy mà khi trò chơi phục dựng lại đã có khán giả của ca hát bài chòi. Cho nên nó tương thích với sở thích của đông đảo người dân. Đây là cơ sở để Bài chòi càng ngày càng lan tỏa, càng được bảo tồn và phát triển”, ông Đông nói.
Trong các trường học, bắt đầu từ năm 2004 Trung tâm VHTT Hội An phối hợp với Phòng GD-ĐT thành phố đã đưa bộ môn hát dân ca – bài chòi vào trường học; tổ chức dạy theo dạng cuốn chiếu từng năm học cho 2 trường THCS vào thứ hai mỗi tuần. Giáo viên là các diễn viên của Trung tâm VHTT. Và từ năm 2011 đến nay, Trung tâm còn mở lớp học hát dân ca – bài chòi hằng đêm tại hoạt động “Phố đêm” trong khu phố cổ cho 2 trường Trung học cơ sở ở nội thị. Cứ mỗi đêm, có từ 20 đến 30 em học sinh của 1 hoặc 2 lớp đến học hát; mỗi em tham gia lớp học mỗi tuần 1 đêm. Lớp học này cũng sẵn sàng đón khách du lịch tham gia học hát. Hoạt động này ngoài mục đích bảo tồn và phát huy nghệ thuật bài chòi còn là một sản phẩm du lịch văn hoá hấp dẫn tại Khu phố cổ. Từ đó đến nay đã có khoảng 1000 lượt học sinh được học hát để tiếp cận và dần yêu thích bộ môn bài chòi; các em chính là các sứ giả làm cho nghệ thuật bài chòi thẩm thấu vào từng gia đình, trường học, xóm thôn; nhiều em trở thành hạt nhân hô, hát bài chòi ở cơ sở, trường học; một số em đã tham gia và đạt giải cao tại các hội thi hô, hát bài chòi cấp thành phố; có em đã trở thành diễn viên, anh/chị hiệu hô, hát dân ca – bài chòi chuyên nghiệp.
Anh chị hiệu nhí trong tiết mục biểu diễn phục vụ quan khách- Ảnh: Đỗ Huấn
“Tiếng lành đồn xa”, liên tục nhiều năm qua bài chòi Hội An được mời diễn giao lưu văn hoá và phục vụ lễ hội, sự kiện ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước, các hội nghị cấp cao quốc gia cũng như quốc tế, ở nhiều nước khác nhau (từ CHLB Đức, Hunggary, sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Hồng Kông, Úc)… Và hiện nay, trò chơi bài chòi đã trở thành một món ăn tinh thần không thể thiếu được của người dân và du khách thập phương khi đến tham quan, thưởng lãm khu phố cổ – di sản văn hoá thế giới. Được chơi bài chòi là dịp để người chơi thả mình thư giãn trong tiếng trống rộn ràng, trong giọng hô – hát nồng nàn ấm áp với những lời ca bình dị, ứng đáp nhanh nhạy thông minh, giàu hình ảnh, gợi tưởng và cũng rất ý vị, khôi hài. “Không riêng chi khách trong nước mà khách quốc tế cũng hay đến lắng nghe mình diễn xuất. Trò chơi này gọi là diễn xướng bài chòi nên luôn phải vừa hát vừa diễn để khách hiểu và biết được loại hình dân gian này. Cho nên khách ngày càng yêu mến và mỗi lần về Hội An là hỏi tìm trò chơi bài chòi ở đâu, mấy giờ để đến cùng chơi cho vui!”, Anh hiệu Minh Nhanh trao đổi.
Để làm được diều đó là cả quá trình sáng tạo, công phu của những người làm công tác văn hóa, nghệ thuật ở Hội An, vừa phải giữ cho được phần tinh túy, hồn cốt của dân ca bài chòi vừa phải tạo ra độ tương thích, hòa nhịp với cuộc sống đương đại. Là đơn vị thường trực tổ chức các sự kiện văn hóa du lịch và phụ trách hoạt động bài chòi hằng đêm ở phố cổ, ông Võ Phùng – Giám đốc Trung tâm VHTT thanh phố cho biết, đơn vị đã tranh thủ các thành tựu kỹ thuật tiên tiến (âm thanh, hình ảnh, thiết kế, màu sắc…) để hỗ trợ tích cực cho nghệ thuật diễn xướng của diễn viên, nghệ nhân, cho việc hưởng thụ của công chúng; chú trọng tạo sự đồng thuận của công chúng với các nội dung mang tính định hướng đạo đức thẩm mỹ, đồng thời không ngừng sáng tạo nội dung, phong cách hô – hát hấp dẫn, lôi cuốn để đáp ứng nhu cầu tìm hiểu, thưởng thức của du khách nước ngoài và người Việt ở các vùng miền khác nhau bằng cách giải thích bằng ngoại ngữ, bằng giọng phát âm chuẩn tiếng Việt, bằng hình ảnh minh họa… Khi nói về công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa Hội An, Bí thư Thành ủy Kiều Cư cho rằng, Hội An hết sức tự hào được đánh giá là nơi bảo lưu và phát huy tốt nhất giá trị loại hình nghệ thuật này, góp phần đáng kể để Bài chòi được vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Không phải vô cớ hay ngẫu nhiên mà Lễ đón bằng công nhận nghệ thuật Bài chòi miền Trung Việt Nam là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định phối hợp với UBND tỉnh Quảng Nam tổ chức tại Công viên Đồng Hiệp (phường Minh An, TP.Hội An) vào tối ngày 7/5/2018. Chương trình có nhiều hoạt động hấp dẫn và là sự kiện quan trọng góp phần khẳng định bản sắc văn hóa phong phú, đa dạng của dân tộc Việt Nam, cũng như thể hiện các cam kết của Việt Nam đối với công tác bảo tồn các giá trị văn hóa, nghệ thuật của nhân loại. Đặc biệt đối với Hội An, nơi đã có nhiều đóng góp rất quan trọng và hiệu quả về giá trị thực hành để nghệ thuật Bài chòi được vinh danh thì sự kiện càng có ý nghĩa hơn trong việc tôn vinh những giá trị truyền thống mà chính quyền và nhân dân nơi đây đang cố gắng giữ gìn, phát huy.
Đã có 870.000 lượt khách quốc tế đến tham quan, nghỉ dưỡng tại thành phố Hội An trong 3 tháng đầu năm nay, tăng hơn 97% so với cùng kỳ năm ngoái. Phòng Thương mại – Du lịch Hội An cho biết, Hội An đã đón tổng cộng 996.000 lượt khách đến, tăng hơn 44% so với 3 tháng đầu năm 2017.
Du khách đông kín phố cổ Hội An- Ảnh: Quốc Hải
Đáng chú ý là tổng lượt khách tham quan khu phố cổ Hội An đạt gần 622.000 lượt, tăng 33%, doanh thu bán vé tham quan khu phố cổ trên 73 tỷ đồng. Riêng Cù Lao Chàm cũng đã đón 27.200 lượt khách, doanh thu bán vé tham quan 1,2 tỷ đồng./.
Từ ngày 1/5 tới đây, thành phố Hội An sẽ điều chỉnh giá vé tham quan làng Gốm Thanh Hà với mức 35.000 đồng/khách. Mức giá này áp dụng cho mọi du khách tham quan làng Gốm. (Giá vé cũ là 15.000/1 khách nội địa và 25.000/khách nước ngoài).
Trung tâm VHTT thành phố cho biết, song song với việc thay đổi giá, làng Gốm Thanh Hà sẽ được nâng cao chất lượng các dịch vụ hiện có, cải thiện cảnh quan du lịch và tiếp tục bổ sung các loại hình mới để đáp ứng nhu cầu tham quan của du khách.
Một góc làng gốm Thanh Hà- Ảnh: Lê Hiền
Khi mua vé với giá mới được điều chỉnh, du khách sẽ được xem các nghệ nhân trình nghề chuốt gốm, tham gia trải nghiệm “Thử tài là nghệ nhân chuốt gốm”, nhận quà lưu niệm là 1 con thổi bằng đất nung và đặc biệt là được trung chuyển bằng xe điện miễn phí từ bãi đỗ xe vào làng (cả 2 chiều ra – vào).
7 điểm du lịch tại Hội An vừa được UBND tỉnh Quảng Nam công nhận là điểm du lịch địa phương gồm: Làng rau Trà Quế (xã Cẩm Hà); Làng mộc Kim Bồng (xã Cẩm Kim); Làng gốm Thanh Hà (phường Thanh Hà); Bãi biển An Bàng (phường Cẩm An); Bãi biển Cửa Đại (phường Cửa Đại); Làng lụa Hội An (28 Nguyễn Tất Thành) và Công viên đất nung Thanh Hà (phường Thanh Hà).
Bãi tắm An Bàng – Cẩm An, 1 trong 7 điểm du lịch địa phương được công nhận trong đợt này- Ảnh: Quốc Hải
Thông tin từ Sở VH-TT&DL cho biết, tính đến đầu tháng 4/2018, toàn tỉnh chỉ có 4 điểm du lịch đã được UBND tỉnh công nhận là điểm du lịch địa phương gồm rừng dừa Bảy Mẫu Cẩm Thanh – Hội An, làng du lịch sinh thái cộng đồng Trà Nhiêu – Duy Xuyên, Bảo tàng văn hóa Sa Huỳnh – Champa – Duy Xuyên và Không gian nhà Việt Nam – Vinahouse Space – Điện Bàn. Việc công nhận thêm 7 điểm du lịch tại Hội An tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh và quản lý các điểm đến này./.
Sau khi khai trương trong tuần lễ Apec 2017, “Không gian văn hóa Việt Nam – Nhật Bản” hiện đang được thành phố tiếp tục duy trì tại nhiều địa điểm dọc tuyến đường Nguyễn Thị Minh Khai và khu vực chùa Cầu.
Không gian gồm nhiều hoạt động như trình diễn mô hình Châu Ấn thuyền, trình diễn, dịch vụ tranh – thư pháp Việt Nam – Nhật Bản, biểu diễn nhạc cụ dân tộc Việt Nam – Nhật Bản, trưng bày tư liệu lịch sử, kết quả khảo cổ học về giao thương và Phố Nhật ở Hội An thế kỷ 17, trình diễn, dịch vụ Trà đạo, trà xanh Nhật Bản, giới thiệu sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam và Nhật Bản, Dịch vụ xe cổ – mặc trang phục Nhật Bản – Việt, thả hoa đăng Nhật Bản và Việt Nam hằng đêm, hướng dẫn tham quan tour “Dấu xưa Nhật Bản”…
Biểu diễn nhạc cụ Việt – Nhật hàng đêm trong Không gian văn hóa Hội An – Nhật Bản- Ảnh: Lê Hiền
Hiện nay, vào tối thứ 2 hàng tuần, tại đoạn vòng cung cuối đường Bạch Đằng còn có chương trình hoạt cảnh “Trang phục Hội An – Ký ức thời gian” và giới thiệu trang phục Nhật Bản, nhằm tạo sản phẩm du lịch đối với người dân và du khách, đồng thời thể hiện mối quan hệ ngoại giao mật thiết, bền chặt giữa Hội An – Việt Nam với Nhật Bản.
Ngành du lịch Hội An sau 10 năm thành lập thành phố đã gặt hái được nhiều thành tựu, tuy nhiên, cần phải có những cơ chế đặc thù để phát triển bền vững.
Điểm đến bình yên
Không phải ngẫu nhiên mà tờ Huffington Post với 35,6 triệu lượt truy cập trên toàn cầu đã bình chọn Hội An là một trong 50 thành phố mà du khách phải đến ít nhất một lần trong đời. Và chỉ trong vòng 0,54 giây, đã có hơn 13 triệu kết quả khi truy cập google.
Hội An đã và đang là điểm đến ấn tượng với du khách toàn cầu bằng những sản phẩm du lịch riêng có, hình thành từ di sản văn hóa và đa dạng sinh thái tự nhiên. Các thương hiệu “Đêm phố cổ”, “Phố đi bộ và không tiếng động cơ”, “Chợ đêm”, hay “Cù lao Chàm – Đảo xanh quyến rũ”,… đã tạo nên nhiều loại hình du lịch dựa trên nếp sống thuần hậu của người Hội An và các giá trị thiên nhiên ban tặng.
Du lịch văn hóa – lịch sử, du lịch nghỉ dưỡng và trải nghiệm các dịch vụ thể thao biển đảo, du lịch sinh thái hay du lịch làng nghề, cộng đồng đang là hướng phát triển phù hợp, bền vững vì đáp ứng được khả năng thụ hưởng và sức sáng tạo của cộng đồng cư dân địa phương.
Trở lại Hội An lần thứ hai sau 3 năm, ông Tony, một du khách người Canada chia sẻ trong một đêm lang thang ở phố cổ Hội An, như sau: “Tôi nghĩ, đây là một buổi tốt tuyệt vời. Mọi người ở đây rất thân thiện và thành phố du lịch này có rất nhiều điều mà tôi yêu thích”.
Hội An nỗ lực tạo thêm sản phẩm du lịch- Ảnh: Quốc Hải
10 năm qua, tổng lượt khách đến Hội An tăng 191% với tốc độ phát triển bình quân là 12,61%; năm 2008, Hội An đón hơn 1,1 triệu lượt, đến năm 2017 tăng lên 3,2 lượt, trong đó, khách quốc tế tăng trên 212% so với năm 2008, tốc độ phát triển bình quân 10 năm tăng 13,4%. Thị trường khách tham quan chủ yếu là khách quốc tế, chiếm tỉ trọng 70,39% khách tham quan Hội An. Thị trường khách nội địa tập trung ở hai thị trường chính là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh.
Từ năm 2008, giá trị sản xuất ngành TM-DL-DV chỉ chiếm tỷ trọng 54%, đến năm 2017 đã tăng lên trên 70% trong cơ cấu kinh tế của thành phố. Cơ cấu lao động trong nhóm ngành DL-DV-TM không ngừng tăng cao đã góp phần ổn định mức sống giữa các khu vực dân cư nông thôn – đô thị – ven biển – hải đảo. Thu nhập bình quân đầu người ở thành phố cũng không ngừng tăng lên, từ năm 2008 đạt hơn 17 triệu đồng/người, đến năm 2017 đã tăng lên gần 41 triệu đồng/người.
Ông Nguyễn Văn Sơn – Phó Chủ tịch UBND thành phố cho biết, cùng với cơ sở hạ tầng ngày càng đầu tư phát triển, năm 2018 này, thành phố đặt mục tiêu đón 3 triệu 780 nghìn lượt khách. Để đạt mục tiêu đó, ngoài việc củng cố, nâng cấp các sản phẩm dịch vụ hiện có, đưa vào hoạt động một số điểm đến, sản phẩm mới lạ, thành phố đẩy nhanh tiến độ triển khai các chương trình, kế hoạch về phát triển du lịch, đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch, hoàn thiện cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển điểm đến ở các địa phương. Có thể nói, Hội An là một điểm đến bình yên, thân thiện trong lòng thành phố sinh thái – văn hóa – du lịch.
Nhiều thách thức
Tuy nhiên, ngành du lịch Hội An vẫn đang đứng trước nhiều thách thức mới và cả những tồn tại lâu dài cần được khắc phục để phát triển bền vững. Có thể thấy, công tác tuyên truyền trong cộng đồng vẫn chưa được chú trọng, ý thức bảo vệ cảnh quang môi trường tự nhiên xã hội, tài nguyên du lịch chưa thật sự đồng đều trong toàn xã hội. Thực tế, đây là nguyên nhân dẫn đến đến phát sinh tệ nạn, vấn nạn xã hội như cò mồi, bu bám, mất trật tự công cộng, phá hoại tài nguyên một cách vô ý thức.
Đại diện cho Hiệp Hội Du lịch Quảng Nam, ông Võ Văn Vân – Chủ tịch Hiệp Hội đã đề nghị: “Thành phố cần tiếp tục ban hành những cơ chế mới hỗ trợ cho du lịch phát triển, trong đó, cần xúc tiến nhanh việc bán vé tham quan điện tử việc bán vé tham quan, góp phần trùng tu di sản. Tổ chức phối hợp cung cấp thông tin về phố cổ Hội An như bản đồ tham quan, các di tích, các điểm bán vé; xây dựng các nội dung phương thức tuyên truyền,…”
Bảo tồn các giá trị văn hóa mới có thể phát triển du lịch- Ảnh: Quốc Hải
Có thể thấy, ngành du lịch địa phương vẫn chưa phát triển đều khắp, tính thiếu ổn định của cơ chế đang là một cản trở trong kích thích đầu tư sản phẩm mới. Trình độ quản lý, tay nghề của đội ngũ quản lý nhà nước, quản lý doanh nghiệp, CNVC-LĐ chưa đồng đều cả về nghiệp vụ, ngoại ngữ làm nảy sinh hạn chế kéo dài chưa khắc phục được như sản phẩm du lịch còn đơn điệu, nặng tính khai thác tự phát, chất lượng dịch vụ chưa cao. Trong khi đó, hoạt động bồi dưỡng, đào tạo chuyên ngành vẫn là một khâu bỏ ngõ. Cùng với đó, cạnh tranh khu vực lân cận, đặc biệt là Đà Nẵng đang tạ áp lực lớn.
Trên lĩnh vực quản lý nhà nước, Hội An cần phải nhanh chóng rà soát trình tỉnh cho phép bổ sung điều chỉnh quy hoạch du lịch địa phương vì một số nội dung đã không còn phù hợp với thực tế. Tiếp tục nghiên cứu, vận dụng và kiên trì đề xuất với lãnh đạo tỉnh cũng như ngành du lịch cho phép Hội An được áp một số cơ chế, chính sách thoáng mở về thuế, đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh,… tạo môi trường hấp dẫn thu hút đầu tư. Việc xác lập mối quan hệ gắn bó giữa các cơ quan nhà nước với doanh nghiệp sẽ tạo điều kiện thuận lợi để thường xuyên theo dõi, trao đổi, tiếp xúc và có biện pháp kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.
Để phát triển du lịch Hội An một cách bền vững, công tác bảo vệ, trùng tu và phát huy các giá trị di sản phải được đặt ra. Du lịch Hội An là du lịch văn hóa, du lịch sinh thái, vì thế, mỗi người dân Hội An không chỉ là chủ nhân của di sản văn hóa, di sản thiên nhiên mà còn thực sự là những nhân viên, hướng dẫn viên du lịch. Vấn đề môi trường kinh doanh du lịch cũng đang được đặt ra rất cấp thiết. Đến nay, thành phố đã có phương án hình thành rộng rãi các CLB, các hiệp hội ngành nghề để tập hợp, kêu gọi sự đoàn kết, bảo vệ quyền lợi lẫn nhau giữ các doanh nghiệp, chống tình trạng cạnh tranh không lành mạnh từng xảy ra trước đây.
“Vấn đề hiện nay là phải bảo tồn các giá trị văn hóa mới có thể phát triển du lịch một cách bền vững. Cần phát huy những tiềm năng, lợi thế của Hội An, đó là các làng nghề, làng quê sinh thái và du lịch cộng đồng; phát triển du lịch Hội An trên nền tảng văn hóa, giữ vững định hướng xây dựng thành phố sinh thái – văn hóa – du lịch” -Ông Lê Văn Bình – Trưởng Phòng Thương mại – Du lịch Hội An nói.
Một khi cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân cùng chung tay xây dựng một ngành du lịch văn hóa dựa trên những giá trị di sản của cả vùng đất và con người, tin rằng, những khó khăn, tồn tại sẽ từng bước được tháo gỡ, ngành du lịch Hội An sẽ có những bước phát triển vững chắc./.