Người dân thụ hưởng lợi ích, văn hóa truyền thống được bảo tồn thông qua phát triển du lịch là cách làm phù hợp của Hội An hiện nay.
Vận động
Dù tuổi đã gần 90 nhưng nghệ nhân Nguyễn Lành của làng gốm Thanh Hà – TP. Hội An vẫn thường xuyên vận áo dài khăn đóng đến Miếu Tổ nghề Nam Diêu để thắp hương ngưỡng vọng công đức của tổ nghề và các vị tiền hiền. Mỗi lần dâng hương, lòng ông không dấu được niềm vui khi nghề gốm của cha ông đã đựợc phục hồi và phát triển mạnh mẽ sau mấy trăm năm, bà con sống được với nghề cùng với sự phát triển du lịch. Ngày giỗ tổ cũng đã trở thành một lễ hội quy mô thu hút hàng chục nghìn du khách và người dân tham gia. “Tôi mừng vô cùng vì lễ hội liên tục được tổ chức. Mà không chỉ riêng tôi đâu, toàn bộ bà con Thanh Hà ni ai mà không phấn khởi” – Nghệ nhân Nguyễn Lành, nói.

Cộng đồng chung tay tổ chức Lễ hội
Hai mươi năm trước, nghề gốm lao đao vì không cạnh tranh được với các sản phẩm công nghiệp dân dụng, người làng đa phần chuyển đổi nghề để sinh sống. Dù vậy, xuân kỳ thu tế, người làng vẫn kính ngưỡng công ơn của tổ nghề. Năm 2010, thực hiện chủ trương của thành phố và địa phương, Lễ hội giỗ tổ nghề gốm Thanh Hà lần đầu tiên được tổ chức với định kỳ 5 năm một lần gồm 2 phần chính là lễ và hội. Từ năm 2015 đến nay, năm nào người làng Thanh Hà cũng tổ chức lễ hội, từng bước phục dựng các lễ nghi, hội hè truyền thống, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tinh thần của cộng đồng. Ông Phạm Mẹo – Khối Trưởng khối phố Nam Diêu, cho biết: “Lúc đó đi vận động bà con, quân dân chính tưởng mô bà con là không bao nhiêu người hưởng ứng. Nhưng sau khi tổ chức thì mới thấy bà con rất nhiệt tình, 8 tổ dân cư tham gia cả lễ và hội.”
Khối phố Nam Diêu có 305 hộ, 1 phần 3 trong số đó hoạt động nghề nghiệp có liên quan đến nghề gốm. Những ngày đầu vận động bà con tham gia tổ chức Lễ hội giỗ tổ nghề gốm cũng có không ít khó khăn do đa phần công việc và đời sống của mọi nhà chưa ổn định. Thế nhưng, với chủ trương phục dựng lễ hội kết hợp với phát triển kinh tế du lịch của thành phố và phường Thanh Hà, đội ngũ cán bộ dân vận từ phường đến khối phố liên tục tuyên truyền, vận động, thuyết phục, dần dà, bà con nhân dân nhận thấy lợi ích thiết thực khi gìn giữ lễ hội truyền thống, tạo nên một nét sinh hoạt riêng có của cộng đồng cư dân quê mình.
“Vì thế mà sau 1 đến 2 lần tổ chức lễ hội, cả làng Thanh Hà người người chung tay lo việc ông bà, tổ chức trò chơi dân gian, tạo nên không khí rộn ràng trong mỗi dịp hội hè” – Ông Phạm Mẹo, cho biết thêm.
Lợi ích thiết thực
Ông Lê Văn Xê – Người làm gốm Thanh Hà là một trong những người năng nổ, nhiệt tình mỗi lần tổ chức lễ hội giỗ tổ. Với ông, lễ hội là việc không thể thiếu tạo điểm nhấn thu hút khách du lịch. “Nhân dân chúng tôi phấn khởi, vui mừng vì tổ chức lễ hội tạo điều kiện thu hút nhiều du khách, thêm cơ hội cho bà con làm nghề chúng tôi tăng cao thu nhập”, ông Xê, chia sẻ.

Mỗi ngày làng gốm đón gần 1.500 lượt khách
Lễ giỗ tổ nghề gốm được tổ chức thường niên vào ngày mồng 10 tháng 7 âm lịch, riêng năm nay, lễ hội Festival gốm Thanh Hà được tổ chức liên tục từ ngày 19 đến ngày 21 thánh 8 với quy mô chưa từng có. Festival có sự tham gia của 7 làng nghề truyền thống trên cả nước cùng 15 hoạt động đặc sắc diễn ra trong một không gian rộng lớn. Đáng chú ý là các chương trình biểu diễn nghệ thuật và thời trang trên đường làng, hoạt động sáng tác, triễn lãm, trưng bày,… thu hút hàng chục nghìn du khách trong và ngoài nước tham gia, tạo cơ hội để các nghệ nhân giao lưu văn hóa, trao đổi kinh nghiệm, giới thiệu sản phẩm gốm truyền thống, góp phần quảng bá hình ảnh du lịch làng nghề Hội An.
Làng gốm Thanh Hà hiện có 33 hộ sản xuất với 80 lao động, trong đó có 5 nghệ nhân ưu tú và 1 thợ giỏi. Năm ngoái, làng nghề đón hơn 500 nghìn lượt khách tham quan với doanh thu bán vé hơn 15 tỷ đồng. Năm nay, bình quân mỗi ngày làng gốm đón gần 1.500 lượt khách. Ở thời điểm năm 2010, làng nghề chỉ có 9 hộ sản xuất với 24 lao động, thu nhập bình quân khoảng 2,5 triệu đồng/người, tháng. Đến tháng 8 năm nay, số hộ sản xuất tăng gấp 3 lần, thu nhập bình quân mỗi lao động tháng cũng tăng lên 8 triệu đồng.
“Ban đầu cũng gặp khó khăn không ít trong công tác quảng bá, vệ sinh môi trường và tổ chức vận động nhân dân tham gia lễ hội. Tuy nhiên, nhờ sự lãnh đạo của phường, sự tuyên truyền của Mặt trận và các đoàn thể từ phường đến khối phố, đặc biệt là đội ngũ cán bộ, đảng viên, quân dân chính khối phố Nam Diêu, vì vậy, Festival gốm và giỗ tổ làng gốm Thanh Hà năm 2018 thành công ngoài mong đợi, được nhân dân cùng du khách trong và ngoài nước khen ngợi” – Đồng chí Nguyễn Kim Trình – Phó Bí thư Đảng ủy phường Thanh Hà, nói.
Có thể khẳng định, làng nghề gốm truyền thống Thanh Hà sống dậy chính là nhờ sự đồng lòng của người dân và sự đồng thuận, phối hợp nhịp nhàng giữa các đơn vị, địa phương. Và khi người dân cùng thụ hưởng lợi ích thì việc bảo tồn các yếu tố gốc của làng nghề, trong đó có tập quán sinh hoạt văn hóa cộng đồng sẽ được đảm bảo.
Quốc Hải


