Khu Bảo Tồn Biển Cù lao Chàm: Báo động khai thác hải sản trái phép (Bài 3: Phân vùng bảo tồn biển)

Phân vùng Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm được thực hiện từ năm 2005 nhưng đến nay không còn phù hợp.

Biết mà vẫn vi phạm

6h30 sáng, chúng tôi được lên thuyền của ngư dân Phạm Viết Trung ở xã Tam Hải huyện Núi Thành đang neo đậu dưới khu vực Hòn Chồng, Cù Lao Chàm. Dù khá mệt sau một đêm lao động nhưng anh vẫn sẵn sàng trả lời những câu hỏi của chúng tôi.

“Anh có biết ở đây là Khu bảo tồn không ? – Biết chứ, mình làm ngoài ni phải am hiểu ngoài ni chứ, quy định là chỉ khai thác ở những nơi mà không có bù (phao phân vùng), còn vô khu vực cấm là cấm dưới mọi hình thức. Trong Tam Hải ra đây có nhiều phương tiện như anh không ? – Bữa ni hàng vắng chứ mấy bữa mười mấy chiếc”.

Còn với ngư dân Lê Văn Tâm ở Phường Cửa Đại, ông nắm rất rõ những quy định về vùng bảo vệ nghiêm ngặt của Khu Bảo tồn biển Cù Lao Chàm. “Cách bờ ra khoảng 10 hải lý, cách Cù Lao Chàm ra cũng khoảng 5 đến 10 hải lý. Khai thác thì cách bờ ra khoảng 5 đến 10 hải lý chớ còn khai thác gần bờ quá, nhiều quá thì hắn cạn kiệt” – Ông Tâm, nói.

7 tàu hành nghề lặn đến từ Núi Thành neo đậu trong Khu bảo tồn biển- Ảnh: Quốc Hải

Nêu ý kiến của mình, ngư dân Trần Phú ở thôn Cấm, xã Tân Hiệp cho rằng, một khi ngăn cấm được tình trạng đánh bắt trái phép của ngư dân các huyện trong tỉnh thì bà con Cù lao Chàm sẽ ủng hộ việc điều chỉnh phân vùng chức năng của Khu Bảo tồn biển Cù Lao Chàm. “Nếu mà Bảo tồn có khoanh vùng thêm đi nữa thì phải cấm hẳn không cho ai lên đây khai thác, lúc đó, người dân chắc chắn sẽ đồng tình với Bảo tồn biển để khoanh vùng thêm, mở rộng vùng quản lý.”

“Mình mở rộng ra, bằng tầm mức của xa bờ, xa ngoài kỳ rạn là được rồi, hoặc những vùng nào đáng khoanh vùng nữa thì nên khoanh vùng. Mình làm để bảo dưỡng lại con ca, con tom chứ không mai mốt còn chi nữa mà sống” – Ngư dân Dương Mạnh Tấn cũng ở thôn Cấm xã Tân Hiệp, cho biết.

Tháng 12/2005, nhằm bảo tồn đa dạng sinh học biển, bảo vệ và sử dụng hợp lý các hệ sinh thái, tài nguyên thiên nhiên, môi trường, bảo tồn các giá trị văn hoá,  lịch sử, phục vụ phát triển bền vững tại xã đảo Tân Hiệp, Tp. Hội An, UBND tỉnh Quảng Nam đã ban hành Quy chế Quản lý Khu Bảo tồn biển Cù lao Chàm.

Tháng 3 năm 2006, Ban Quản lý Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm được thành lập. Năm 2009, khi được UNESSCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới đến nay, cùng với công tác quản lý, bảo tồn và phát triển hiệu quả của các cấp, các ngành, địa phương, Cù Lao Chàm nhanh chóng trở thành một địa danh du lịch nổi tiếng của miền Trung và được giới khoa học quan tâm.

Bối cảnh thay đổi

Những năm qua, cùng với nhiệm vụ quản lý, bảo tồn và phát triển bền vững Khu Bảo tồn biển, Ban Quản lý Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm còn có nhiệm vụ phối hợp nghiên cứu, đề xuất việc điều chỉnh diện tích, vị trí các phân khu chức năng đồng thời ngăn chặn các hành vi xâm hại đến Khu bảo tồn.

Hải sản khai thác trong đêm được bán trên biển vào buổi sáng- Ảnh: Quốc Hải

Với diện tích 23.500ha (tương đương 235km2), Khu bảo tồn biển được phân thành các vùng bảo vệ và đã tiến hành cắm phao phân vùng để phục hồi vàphát triển. Quy chế quản lý Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm tỉnh Quảng Nam, ban hành kèm theo Quyết định số 88/2005/QĐ-UBND do UBND tỉnh ban hành ngày 20/12 năm/2005 của Uỷ ban Nhân dân tỉnh Quảng Nam, ghi rõ: “Vùng bảo vệ nghiêm ngặt (vùng lõi) là vùng có hệ sinh thái rạn san hô và đa dạng sinh học biển được bảo toàn nguyên vẹn, được quản lý và bảo vệ chặt chẽ, hạn chế tối đa các ảnh hưởng tiêu cực đến sinh cảnh, tạo điều kiện cho việc nghiên cứu khoa học và giáo dục đào tạo. Vùng bảo vệ nghiêm ngặt được giới hạn bởi đưòng bờ tính từ mực thuỷ triều thấp nhất chân các đảo ra phía biển đến đường giới hạn bởi các điểm ứng với từng khu vực cụ thể”.

Trong đó, vùng bảo vệ nghiêm ngặt tại Hòn Lao có 5 khu vực bao gồmcả đảo và mặt nước biển tại Bãi Tra, Bãi Nần, Rạn Mè, Mũi Thờ, Bãi Núc, Mũi Kỳ Lân, Mũi Đá Xéo và Hục Đá Trắng, giới hạn bởi đường thẳng nối điểm cắm phao RL15 với 2 vách bờ đảo 2 bên bằng đường thẳng song song với đường vĩ tuyến,…Tại khu vực Hòn Tai gồm các vùng Đá Đen, Mũi Cạy, Hục Thùng,…

Bà Trần Hồng Thúy – Giám đốc Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm cho biết, phân vùng Khu Bảo tồn Biển Cù Lao Chàm được thực hiện từ năm 2005, bối cảnh Cù Lao Chàm khi đó rất khó khăn với 90% người dân sống phụ thuộc vào khai thác thủy sản, phương tiện khai thác nhỏ nên chủ yếu hoạt động ven đảo hoặc trên các rạn san hô và người dân không có cơ hội để phát triển sinh kế ngoài khai thác hải sản.

Tuy nhiên, bối cảnh Cù Lao Chàm hiện nay đã rất khác. Đời sống văn hóa  tinh thần và kinh tế đã nâng cao đáng kể. Cùng với nhiều sinh kế mới, đặc biệt là các dịch vụ du lịch, người dân không còn phụ thuộc nhiều vào hoạt động khai thác hải sản.

“Trước đây người dân khai thác hải sản được xem như nguồn sinh kế chính, còn bây giờ việc bảo vệ môi trường, nguồn lợi hải sản là động lực để Cù Lao Chàm phát triển kinh tế du lịch bền vững. Chính vì thế, chúng tôi đang đề xuất những giải pháp trước mắt và cả lâu dài, hướng tới bảo vệ tốt hơn các hệ sinh thái rạn san hô, thảm cỏ biển, tiến đến bảo vệ các nguồn lợi hải sản cũng như môi trường tại Cù lao Chàm, tạo động lực để Cù lao Chàm phát triển hơn nữa theo hướng thân thiện với thiên nhiên, tôn trọng thiên nhiên để phát triển.” – Bà Trần Hồng Thúy, nói.

Quốc Hải

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *