Thời gian qua, các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm trùng tu, tôn tạo Chùa Cầu – Hội An. Tuy nhiên, hiện trạng di tích đã xuống cấp như thế nào là vấn đề dư luận rất quan tâm.
Theo Trung Tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An, Chùa Cầu hiện đang đứng trước nguy cơ xuống cấp với áp lực ngày càng nặng nề. Mỗi ngày, di tích phải đón tiếp trung bình 4.000 lượt khách. Không chỉ áp lực từ bên trên, dưới cầu là sự chuyển biến của dòng chảy khe Ồ Ồ và môi trường sông nước ẩm ướt.
“Sự xuống cấp của Chùa Cầu đã hiện hữu rất rõ, nhưng cụ thể ở mức độ nào, với những thông số kỹ thuật ra sao và nếu phải tu bổ thì giải pháp nào là phù hợp đang là những câu hỏi đặt ra hết sức cấp thiết và cần phải giải đáp” – Ông Nguyễn Văn Dũng – Chủ tịch UBND thành phố nói.

Dưới cầu là sự chuyển biến của dòng chảy và môi trường ẩm ướt- Ảnh: Quốc Hải
Một công trình nghiên cứu khoa học của PGS.TS. Nguyễn Xuân Toản và Thạc sĩ Nguyễn Duy Thảo của Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng mới đây đã khảo sát, phân tích đánh giá hiện trạng kết cấu Chùa Cầu dưới góc độ kỹ thuật.
Bằng phương tiện đo đạc hiện đại, nhóm nghiên cứu cho biết, kết cấu khung bao gồm hệ cột, giằng và vì kèo cơ bản còn đủ khả năng làm việc trong điều kiện bình thường và chịu được tải trọng bản thân của kết cấu. Tuy nhiên, nhiều bộ phận kết cấu bị rạn nứt, mục. Đặc biệt, đầu và cuối các bộ phận kết cấu, hoặc đầu cột và chân cột bị nứt, mục khá phổ biến. Các mối nối, liên kết bị cong vênh, nhả mộng và không đảm bảo chắc chắn.
“Hầu hết các kết cấu, khung chịu lực bên trên hiện nay đã có dấu hiệu xuống cấp khá nghiêm trọng. Đặc biệt ở đầu hoặc cuối cột đều thấy xuất hiện các vết nứt hoặc mục; các liên kết đã không còn vững chắc như trước đây. Ở phần mái, nhất là các phần bên dưới của máng thoát nước hiện nay đã mục khá sâu và kết cấu không còn bền vững nữa” – PGS.TS. Nguyễn Xuân Toản cho biết:
Về kết cấu dầm đỡ và sàn đỡ đáy xuất hiện một số vùng không còn đủ khả năng làm việc an toàn trong điều kiện bất lợi và có dấu hiệu nguy hiểm. Một số kết cấu dầm đỡ đã được thay thế bằng gỗ hoặc thép. Các dầm gỗ mới thay thế cơ bản vẫn còn tốt. Tuy nhiên, các dầm thép đã bị gỉ và đứt gãy không còn khả năng làm việc. Các dầm thép trở thành mối nguy hiểm vì khi gỉ sẽ gây phá hủy các kết cấu mà dầm thép được liên kết.

Trụ, dầm cầu nhiều nơi đã mục, nứt- Ảnh: Quốc Hải
Về điều kiện địa chất của công trình tương đối đồng nhất, địa tầng bao gồm các lớp đất có cường độ chịu tải thay đổi không lớn. Khảo sát cho thấy có thể xảy ra hiện tượng cát chảy vào hố móng khi khai đào hố móng vào các lớp cát mịn, bụi và gây sụt lún cho các công trình lân cận.
Nhóm nghiên cứu đã sử dụng hệ thống đo rung động SDA của Nhật và STS-BDI theo công nghệ không dây của Hoa Kỳ để đo rung động tại công trình. Kết quả đo đạc cho thấy tình trạng của kết cấu mố trụ và nền móng tại thời điểm quan trắc cơ bản còn đáp ứng được yêu cầu chịu lực. Tuy nhiên, sự thay đổi đáng kể tần số và chu kỳ dao động riêng của các kết cấu cho thấy sự xuống cấp của các kết cấu đang diễn ra với tốc độ khác nhau và đáng lưu ý.
PGS.TS. Nguyễn Xuân Toản nói: “Kết cấu mố trụ cơ bản còn đủ khả năng làm việc theo phương thẳng đứng, chịu được tải trọng bản thân của kết cấu và tải trọng người theo phương thẳng đứng. Tuy nhiên có nhiều bộ phận kết cấu mố trụ bị rạn nứt, đặc biệt phần đáy móng của các trụ bị xói lở khá nguy hiểm. Ổn định và khả năng chịu lực theo phương ngang của trụ và mố không đảm bảo. Cần phải gia cường kết cấu mố trụ và kết cấu móng”.
Kết luận công trình nghiên cứu này, PGS.TS. Nguyễn Xuân Toản cho rằng, kết cấu khung, dầm đỡ, sàn đỡ đáy hiện đủ khả năng chịu tải bản thân và tải trọng người. Tuy nhiên, một số kết cấu bị mục và nứt, làm suy giảm khả năng chịu lực. Phần đáy móng của các trụ cầu đã bị xói lở khá nguy hiểm, độ ổn định và khả năng chịu lực theo phương ngang của trụ và mố trụ là không đảm bảo ./.
Quốc Hải


