Một trong những chức năng quan trọng của Mặt trận TQVN là tham gia giám sát và phản biện xã hội, phát huy dân chủ tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền vững mạnh. Giám sát đã được quy định trong Hiến pháp năm 1992 và trong một số văn kiện của Đảng và Nhà nước. Còn phản biện xã hội là chức năng mới được xác định tạo Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X. Năm 2013 Bộ chính trị đã ban hành Quyết định 217 và Quyết định 218 về quy chế giám sát phản biện xã hội, quy định MTTQ, các đoàn thể chính trị – xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.

Mặt trận và các tôn giáo ký kết chương trình phối hợp về bảo vệ môi trường- Ảnh: Đỗ Huấn
Mặc dù là một hoạt động mới, một lĩnh vực công tác chưa có nhiều kinh nghiệm nhưng trong những năm qua, MTTQ và các đoàn thể chính trị – xã hội của thành phố đã triển khai thực hiện hiệu quả vai trò giám sát và phản biện xã hội, phát huy dân chủ trong công tác tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền trong sạch vững mạnh. Các lĩnh vực và hoạt đông mà MT đã tham gia giám sát gồm: việc chấp hành pháp luật của các cơ quan Nhà nước đối với quyền và nghĩa vụ của công dân; việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, ở các cơ quan; việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân; công tác bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp… Bên cạnh đó, MT thành phố còn thường xuyên nâng cao chất lượng hoạt động của các Ban thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư cộng đồng ở xã phường. MT cũng tổ chức nhiều cuộc giám sát các công trình xây dựng tại cộng đồng dân cư theo Quyết định 80 năm 2005 của Thủ tướng, tổ chức cho nhân dân tham gia góp ý vào các đề án của thành phố có liên quan đến sự phát triển KTXH, ANQP, quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của công dân.
Riêng trong năm 2017, Ban Thường trực UBMT thành phố đã triển khai giám sát các chuyên đề: về công tác tổ chức, phối hợp thu gom và phân loại rác tại nguồn trên địa bàn thành phố tại Phòng TN-MT, Công ty CP CTCC, UBND các phường Cẩm Phô, Cẩm Châu. Qua đó đã phát hiện nhiều bất cập trong công tác tổ chức, phối hợp thu gom và phân loại rác tại nguồn và kiến nghị với UBND thành phố và các cơ quan kiểm tra, chấn chỉnh. Hoạt động giám sát việc thực hiện Quy chế dân chủ của cơ quan và Pháp lệnh dân chủ xã phường được thực hiện tại Trung tâm VH-TT thành phố và UBND phường Sơn Phong, Minh An. Mặt trận các xã phường cũng đã phối hợp với các tổ chức thành viên tham gia thực hiện giám sát Pháp lệnh dân chủ, trong đó tập trung giám sát việc giải quyết đơn thư của công dân; các khoản thu trong các trường, chế độ chính sách người có công, trợ cấp hộ nghèo, hộ khó khăn… “Công tác tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền được tiếp tục thực hiện có hiệu quả, thông qua các hoạt động như: tập trung nắm bắt dư luận xã hội, chủ động vào cuộc của MTTQ và các đoàn thể nhân dân trong việc tham gia với chính quyền tuyên truyền vận động, tập trung giải quyết các khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, nhiều ý kiến bức xúc của nhân dân đạt hiệu quả”, ông Lê Hồng Lợi – Phó Chủ tịch UBMT TQVN thành phố cho biết.

Mặt trận chủ trì Diễn đàn lắng nghe ý kiến đóng góp của nhân dân xây dựng lực lượng Công an- Ảnh: Đỗ Huấn
Nét mới đáng chú ý trong năm qua của Mặt trận thành phố còn phải kể đến những chuyển biến tích cực trong công tác phản biện xã hội. Trong năm qua, Mặt trận đã phản biện xã hội về quy hoạch chi tiết Công viên văn hóa Hội An tại khu đất số 2 đường Trần Hưng Đạo (Trường Đại học Phan Châu Trinh – cũ) và Quy hoạch phát triển mạng lưới cơ sở lưu trú du lịch thành phố Hội An giai đoạn 2017 – 2020. Qua đó đã thu thập được nhiều ý kiến đóng góp có giá trị, phù hợp với thực tiễn.
Tuy vậy, thực tế cho thấy vẫn còn nhiều hạn chế trong hoạt động giám sát và phản biện xã hội của MT thành phố trong thời gian qua. Đó là việc xác định nội dung, hình thức giám sát chưa đa dạng, chất lượng giám sát và phản biện xã hội chưa thực sự đáp ứng yêu cầu cũng như mong đợi của nhân dân. Năng lực đánh giá, phân tích và kết luận trong quá trình giám sát và phản biện xã hội còn hạn chế. Hoạt động phản biện chủ yếu là kiến nghị, đề xuất với lãnh đạo cấp ủy, chính quyền chứ chưa tổ chức phản biện theo đúng nghĩa và mang tính khoa học cao…
Hướng tới phát huy dân chủ và sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân để tiếp tục xây dựng Hội An phát triển bền vững theo định hướng thành phố sinh thái – văn hóa và du lịch, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố đã xác định đây vừa là nhiệm vụ vừa là giải pháp chủ yếu trong thời kỳ mới. Phó Bí thư thường trực Thành ủy Trần Ánh xác định: “Không ngừng củng cố tổ chức, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, thường xuyên nắm bắt tình hình để chủ động tham mưu, giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh ở cơ sở. Tham gia thực hiện tốt chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng cho hội, đoàn viên. Nâng cao hơn nữa vai trò giám sát và phản biện xã hội, tăng cường góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền”
Để làm được điều đó, các cấp ủy Đảng, chính quyền và các tổ chức, cá nhân cần nhận thức đầy đủ và sâu sắc về vai trò của MT và các đoàn thể trong công tác giám sát và phản biện xã hội, có kế hoạch chỉ đạo và phối hợp thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao và tôn trọng, lắng nghe ý kiến nhân dân. “Giám sát và phản biện xã hội là quyền của dân, là trách nhiệm của MT và đoàn thể với nhân dân, với Đảng. Đảng là người lãnh đạo đồng thời là thành viên của MT, cần tạo mọi điều kiện để MT hoàn thành chức năng, nhiệm vụ của mình, đưa giám sát và phản biện xã hội vào cuộc sống, trở thành nếp sinh hoạt thường xuyên ở mọi lúc mọi nơi. Thông qua việc thực hiện quyền giám sát và phản biện xã hội, MT, đoàn thể cũng góp phần cùng Đảng và nhà nước phòng chống tham nhũng, chống đói nghèo, đưa kinh tế phát triển, xây dựng xã hội đồng thuận cao, có cuộc sống văn minh, tươi đẹp góp phần xây dựng hệ thống chính trị ngày càng trong sạch vững mạnh”, Ông Lê Chơi – Chủ tịch UBMT TQVN thành phố nói.
Bên cạnh đó, MT và các đoàn thể nhân dân cần nâng cao hơn nữa năng lực về nhiều mặt, đội ngũ cán bộ phải thường xuyên nâng cao trình độ và bản lĩnh trong hoạt động giám sát và phản biện. Đồng thời phải có quy chế, chương trình công tác cụ thể, thiết thực theo định kỳ để mang lại hiệu quả rõ ràng, thiết thực.
Đỗ Huấn


