Hội An “tinh lọc” hàng rong

Trong số rất nhiều hoạt động lập lại trật tự kinh doanh, buôn bán trong khu phố cổ thì việc “tinh lọc hàng rong” đang được thành phố đặc biệt quan tâm nhằm giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa lợi ích và nhu cầu sinh kế của người dân với việc giữ gìn, phát huy giá trị, uy tín, thương hiệu của điểm đến. Chính vì vậy, từ cuối tháng 7, thành phố Hội An đã thành lập tổ công tác lập “Đề án nghiên cứu đề xuất bố trí buôn bán hàng rong, vỉa hè trong khu phố cổ”, trong đó các đơn vị như Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An, Trung tâm Văn hóa thể thao thành phố, Phòng Thương mại du lịch thành phố… là những đơn vị chủ côngtiến hành khảo sát, đánh giá, tham mưu, đề xuất phương án bố trí, sắp xếp hàng rong trong khu phố cổ…

Nhu cầu sinh kế của người dân…

Hơn hai tháng trước, khi mùa du lịch nội địa vừa mới bắt đầu, cũng như nhiều người khác, chị Nguyễn Thị Lan tranh thủ thời gian thực hiện phố dành cho người đi bộ và xe không động cơ, dọn gánh hàng thịt nướng ra bán tại vỉa hè đường Bạch Đằng, đoạn giáp với đầu cầu An Hội, phường Minh An. Buổi chiều trời mát mẻ, hương vị từ gánh hàng của chị tỏa thơm, tạo sức hấp dẫn đặc biệt nên nhiều du khách đã dẫn cả gia đình cùng vào thưởng thức. Tuy bán đắt hàng nhưng chị Lan vẫn nhấp nhỏm không yên bởi chị biết, việc dọn hàng của mình là sai quy định về bày bán hàng rong nơi vỉa hè đường phố, ảnh hưởng đến mỹ quan khu phố cổ. Chị thật thà chia sẻ: Tôi biết là chỗ vỉa hè ni thành phố cấm như tôi vẫn bán, là vì hoàn cảnh khó khăn quá, nên cũng bươn đại rứa. Tôi mong là thành phố cấp cho một chỗ ngồi ổn định.Chia sẻvừa rồicủa chị Lan có lẽ cũng là nỗi lòng của rất nhiều người buôn gánh, bán bưng hàng ngày trên các tuyến đường, góc phố trong khu phố cổ. Bởi khi du lịch phát triển, hàng rong đã trở thành sinh kế cơ bản của nhiều gia đình không có mặt bằng kinh doanh trong khu phố cổ hoặc có lao động nhưng độ tuổi và sức khỏe không phù hợp với công việc ở các cơ sở du lịch dịch vụ cao cấp. Chính vì vậy, khi triển khai việc khảo sát, sắp xếp, quản lý hàng rong, thành phố cũng nhận được rất nhiều ý kiến góp ý để vừa giải quyết tốt bài toán sinh kế cho người dân (nhất là những hộ có hoàn cảnh khó khăn), vừa có thể duy trì được các loại hàng rong truyền thống, phù hợp với văn hóa địa phương và đáp ứng nhu cầu, sở thích của du khách, tạo thêm sản phẩm du lịch. Ông Trầm Thế Quý, người lâu năm sống trong khu phố cổ, cũng là thành viên ban trị sự Hội quán Phước Kiến cho rằng,nếu được khảo sát, sắp xếp vị trí, quy định thời gian buôn bán và quản lý một cách bài bản, chặt chẽ thì hàng rong sẽ tiếp tục góp phần tạo nên vẻ đẹp bình dị, đời thường cho điểm đến hay nói cách khác là tạo “hồn” xưa cũ cho khu phố cổ Hội An như mấy chục năm trước kia. Bởi thực tế, bên cạnh những du khách chưa hài lòng với những người bán hàng rong bu bám nài nỉ, chèo kéo chào mời thì vẫn có rất nhiều người ủng hộ,thích thú các mặt hàng lưu niệm hoặc ẩm thực đường phố, hay đơn giản là chụp hình, quay phim, ghi lại những khoảnh khắc sinh sống, làm ăn rất đỗi đời thường của những người bán hàng rong trong phố. Vì vậy, ông Quý cho rằng, việc xem xét giải quyết cho người bán hàng rong duy trì buôn bán một cách nề nếpvào những khung giờ nhất định trong ngày vẫn luôn là cần thiết, nên làm. Ngay như cái vỉa hè của hội quán Phước Kiến này, tôi thấy có một số bà con bán người ta lấn chiếm vỉa hè đó, nhưng mà vì đây là những người có đời sống hết sức khó khăn, người thì có người nhà bị bệnh ung thư, người thì có người tật nguyền cho nên người ta phải bám đây người ta sống. Có những hôm khách đang mua, nghe tin có quy tắc xuống, người ta dọn dẹp xách đi. Cho nên đối với khách người ta không biết chuyện gì xảy ra hết. Cái việc này, tôi có ý kiến là thành phố nên nghiên cứu lại xem, nếu như người ta bán như vậy mà không ảnh hưởng tới giao thông trong giờ cấm xe thì cứ cho người ta bán. Phố đi bộ mà,cho nên người ta đi dưới lòng đường chứ đâu có đi trên vỉa hè. Hơn nữa về ban đêm người ta bán hàng rong như vậy, thực tình, khách tới người ta thấy đẹp lắm. Cho nên thành phố mà nghiên cứu thấy họ bán như vậy không ảnh hưởng đến phố cổ, mà giúp đời sống người ta ổn định thì có thể tổ chức cho người ta bán trong giờ cấm xe, còn giờ xe chạy thì không cho bán. Thứ hai nữa là cũng nên tổ chức, đưa cho họ những quy định, như bán phải vệ sinh môi trường sạch sẽ hoặc khi giao thiệp với khách phải lịch sự văn minh, còn khôngthì cho họ đến một địa điểm khác, thích hợp để giải quyết đời sống của họ – Ông Quý nói

Tranh thư pháp một mặt hàng được rất nhiều du khách yêu thích ở Hội An- Ảnh: Lê Hiền

Thực trạng hàng rong…

Để đáp ứng tâm tư nguyện vọng của người dân và lập lại trật tự kinh doanh buôn bán hàng rong trong khu phố cổ, đem lại sự hài lòng cho du khách, từ tháng 7 năm nay, thành phố Hội An đã thành lập tổ công tác lập “Đề án nghiên cứu đề xuất bố trí buôn bán hàng rong, vỉa hè trong khu phố cổ”, trong đó các đơn vị như Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An, Trung tâm Văn hóa thể thao thành phố là những đơn vị chủ công. Qua đợt khảo sát của tổ công tác và các ý kiến tham vấn cộng đồng cho thấy, so với nhiều năm về trước, hiện nay, lượng người buôn bán hàng rong, vỉa hè trong khu phố cổ đã tăng đáng kể, nhất là vào ban đêm, với nhiều mặt hàng cũ có, mới có. Trong đó có nhiều loạihàng mới, phù hợp với văn hóa Hội An như hoa đăng, đồ chơi gấp lá dừa, con thổi, đồ gốm mỹ nghệ Thanh Hà, đồ gỗ mỹ nghệ Kim Bồng, đồ lưu niệm bằng tre… Song, bên cạnh đó cũng có không ít loại hàng rong mới,được cholà không phù hợp với văn hóa địa phương hoặc ảnh hưởng đến môi trường, cần hạn chế như: tranh 3D, đồ chơi bằng nhựa, vật bay phát sáng, chim nhựa, dịch vụ xăm dán hình, gương kính mát, gậy chụp hình, thịt nướng, trái cây được gánh bán bằng cách đi rong. Điều đáng nói lànhiều người bán hàng rong còn sử dụng xe máy, xe đẩy, trải bạt dưới nền vỉa hè, đặt giá treo, công cụ bằng nhôm nhựa, mang mặc trang phục hiện đại, cá biệt còn có trường hợp mặc áo cọc, quần đùi bán hàng. Thêm vào đó, tên gọi các món ăn truyền thống cũng bị thay đổi, chất lượng một số món đặc sản, hàng hóa bị giảm sút. Một số món ăn của người Hội An xưa không còn được duy trì, bày bán. Đáng nói hơn là vì lợi ích trước mắt, nhiều người bán hàng rong buôn bán ngay trước các di tích hoặc bu bám, chèo kéo chào mời, làm phiền du kháchhoặc đưa trẻ em ở độ tuổi “ăn chưa no, lo chưa tới” ra bán hàng để “câu” khách. Đó là chưa kể nhiều người bán hàng rong còn thờ ơ vứt rác tại nơi buôn bán, không đảm bảo vệ sinh môi trường, gây phản cảm với du khách.

Người bán hàng rong sẽ phải dùng bàn ghế tre gỗ, phù hợp với không gian trầm mặc cổ xưa trong phố cổ- Ảnh: Lê Hiền

Và hướng “tinh lọc” của thành phố… 

Trên cơ sở tâm tư nguyên vọng của người dân và kết quả khảo sát thực trạng, đề xuất giải pháp của Tổ công tác lập “Đề án nghiên cứu đề xuất bố trí buôn bán hàng rong, vỉa hè trong khu phố cổ”, thành phố Hội An sẽ “tinh lọc”hàng rong theo hướng phù hợp với văn hóa địa phương và nhu cầu sở thích của du khách. Từ hướng này, địa phương sẽ ưu tiên khôi phục các mặt hàng truyền thống, ban hành danh mục những mặt hàng gắn liền với đặc trưng văn hóa Hội An, xét chọn đối tượng buôn bán phải là người cam kết thực hiện đúng các quy định về địa điểm, diện tích, mặt hàng, phương tiện, công cụ, trang phục truyền thống và đặc biệt là các quy định về tên hàng, niêm yết giá. Thành phố cũng sẽ không giải quyết việc bán hàng rong trong phố cổ bằng xe đạp, xe máy, xe đẩy và xử lý nghiêm đối với người bán buôn không đảm bảo vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm. Đi đôi với các biện pháp này, thành phố cương quyết chỉ đạo các đơn vị chức năng thực hiện nghiêm việc kiểm tra, bố trí, sắp xếp hàng rong trật tự, quy cũ theo đề án, đồng thời có các chế tài mạnh, đúng luật để răn đe, giáo dục các trường hợp vi phạm. Trong một cuộc họp gần đây, Phó Chủ tịch UBND TP Nguyễn Văn Sơn trao đổi:Chúng ta phải khẩn trương bố trí, sắp xếp các hàng rong truyền thống của mình. Tôi nghĩ làm nhanh thì sẽ bố trí lại cho người dân nhưng mọi cái phải làm đúng kịch bản. Lần này chúng ta phải cương quyết sắp xếp lại cho đúng bài bản, quy cũ. Sau này khi sắp xếp xong, đề án được phê duyệt rồi thì mình bố trí trường hợp nào, chỗ nào, bao nhiêu mét, ranh giới ra làm sao phải có kịch bản hết sức cụ thể. Quan điểm của thành phố là tái hiện lại hàng rong trong phố cổ, sắp xếp và chỉ duy trì những loại hàng rong phù hợp với văn hóa Hội An, với những địa điểm cụ thế. Người bán hàng phải tuân thủ đúng các quy định của địa phương như sử dụng công cụ đồ tre, đồ gỗ, ăn mặc trang phục truyền thống, chứ không phải để như trước đến  nay đâu.”.

Như vậy quan điểm chung của thành phố là bố trí, sắp xếp, lựa chọn lại các loại hàng rong trong khu phố cổ theo hướng phù hợp với đặc trưng văn hóa địa phương và thị hiếu của du khách. Làm được như vậy cũng đồng nghĩa với việc giữ gìn nếp sống thuần hậu, mộc mạc nhưng văn minh, lịch thiệp vốn có của người phố Hội trong giai đoạn du lịch phát triển nở rộ như hiện nay.

Lê Hiền

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *