Sinh kế bền vững cho cộng đồng trong khu sinh quyển

Trong những năm qua, cộng đồng đã tích cực tham gia bảo tồn các hệ sinh thái, tài nguyên thiên nhiên trong Khu dự trữ sinh quyển thế giới (KDTSQTG) Cù Lao Chàm – Hội An đồng thời tạo sinh kế bền vững.

Những giá trị tài nguyên thiên nhiên trong khu sinh quyển được bảo tồn và phát huy đã mang lại lợi ích cho cộng đồng, nhất là phát triển du lịch

Rừng dừa nước Cẩm Thanh thuộc vùng đệm của  KDTSQTG Cù Lao Chàm – Hội An có diện tích hơn 119 ha. Rừng dừa có vai trò quan trọng trong duy trì, cung cấp các dịch vụ sinh thái tại vùng cửa sông Thu Bồn cho môi trường tự nhiên, xã hội và cộng đồng dân cư địa phương, cũng như phát triển kinh tế xã hội.

Năm 2018, Dự án “Bảo tồn và sử dụng bền vững hệ sinh thái rừng dừa nước Cẩm Thanh trên cơ sở giao quyền cho cộng đồng tại xã Cẩm Thanh, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam” được triển khai  nhằm hỗ trợ bảo tồn đa dạng sinh học, cải thiện sinh kế người dân và phát triển kinh tế xã hội một cách bền vững. Dự án được Chương trình phát triển Liên hiệp quốc, Chương trình tài trợ các dự án nhỏ thuộc Quỹ môi trường toàn cầu tài trợ.

Thông qua dự án, người dân Cẩm Thanh đã tham gia bảo vệ rừng dừa nước, gìn giữ các bãi giống, bãi đẻ, vùng nuôi con non của các sinh vật tại khu vực rừng dừa. Bên cạnh đó, 04 điểm du lịch học tập cộng đồng tại Cẩm Thanh cũng đã được hình thành với sự tham gia của nhóm cộng đồng vườn rau Thanh Đông, vườn rau Đồng Giá, cộng đồng không rác thải Thanh Đông và cộng đồng ngư dân rừng dừa nước Thanh Tam.

Thông qua các tour du lịch học tập cộng, hàng ngàn học sinh, sinh viên, du khách được tìm hiểu, trải nghiệm về lịch sử, văn hóa, thiên nhiên, về nông nghiệp hữu cơ; sự kết nối giữa làng lúa, làng rau, rừng dừa ở Cẩm Thanh nhằm bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn.

  Ông Lê Nhương- hợp tác xã rau hữu cơ và du lịch Thanh Đông chia sẻ: “Có thời điểm, mỗi ngày rừng dừa và các vùng nông nghiệp đón từ 2,5 ngàn đến 3 ngàn khách tham quan. Nhận thức của cộng đồng cũng được nâng lên trong công tác bảo tồn rừng dừa, làm nông nghiệp hữu cơ từ chính sinh kế mà người ta được hưởng. Tôi thấy rằng cái đó là cái rất thiết thực”.

Thực tế những năm qua, tại KDTSQTG Cù Lao Chàm – Hội An, vấn đề đặt ra là vừa đảm bảo hài hòa lợi ích của cộng đồng và đồng thời hạn chế tác động đến tài nguyên thiên nhiên, gìn giữ được các giá trị đa dạng sinh học tại địa phương. Để giải quyết vấn đề này, một trong những cách tiếp cận hiệu quả đó là tạo lợi ích cho cộng đồng thông qua việc phát triển sinh kế bền vững dựa trên nền tảng bảo vệ và khai thác hợp lý nguồn tài nguyên mà chính họ đang gìn giữ, bảo tồn.

Du lịch học tập cộng đồng là một trong những mô hình sinh kế bền vững cho cộng đồng được triển khai tại khu sinh quyển

Trên cơ sở đó, khu sinh quyển đã xây dựng và hình thành nhiều mô hình để hỗ trợ cộng đồng phát triển sinh kế bền vững gắn với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phát huy các giá trị văn hóa của địa phương. Cùng với mô hình du lịch học tập cộng đồng ở Cẩm Thanh, phải kể đến mô hình cộng đồng Cù Lao Chàm tham gia bảo tồn và khai thác văn minh cua đá được vận hành từ năm 2013, mô hình tiểu khu đồng quản lí Bãi Hương. Hiện nay, mô hình du lịch học tập cộng đồng cũng đang được mở rộng đến Cẩm Kim – vùng chuyển tiếp của khu sinh quyển.

Bà Trần Thị Hồng Thúy –Phó Trưởng  BQL Khu sinh quyển CLC-HA cho biết thêm: “Trên địa bàn khu sinh quyển đã có những sự chuyển dịch từ kinh tế nông nghiệp thuần túy, khai thác tài nguyên mang tính tận diệt sang hình thức sử dụng tài nguyên bền vững, đồng thời gắn kết với du lịch, nhất là “du lịch sinh thái”. Sự tham gia, đồng thuận của cộng đồng vào hoạt động bảo tồn và phát huy các giá trị tài nguyên và phát triển bền vững là vô cùng quan trọng”.

Theo ông Nguyễn Thế Hùng – Phó Chủ tịch UBND TP.Hội An, thời gian tới, thành phố và cộng đồng địa phương sẽ tiếp tục gìn giữ, phát huy các giá trị của các hệ sinh thái rừng, biển, vùng ngập nước cửa sông để làm nền tảng, lợi thế đồng thời gắn kết với các giá trị văn hóa xây dựng thành các sản phẩm du lịch đặc sắc, hấp dẫn, hướng đến phát triển bền vững.

PHAN SƠN