Nói đến anh Bùi Quý Phong, ở phường Minh An, có lẽ nhiều người Hội An đã từng biết đến, bởi anh là một người đa tài, đa năng. Nhân mùa Giáng sinh năm nay, PV Lê Hiền có bài viết giới thiệu về người giáo dân này…
Ông Bùi Quý Phong với các tác phẩm mang đâm triết lý từ tâm theo tinh thần tôn giáo- Ảnh: Lê Hiền
Sinh ra trong một gia đình công giáo truyền đời ở khối An Thắng, phường Minh An, năm nay, anh Bùi Quý Phong bước sang tuổi 65. Chừng đó thời gian đủ để anh nghiệm ra những giá trị bất biến của đất và người Hội An, nhất là khi anh lại là một giáo dân theo đạo Thiên chúa giáo. Với anh Phong, từ bé đến giờ, anh được chứng kiến một giềng mối quan hệ cộng đồng đoàn kết, tương trợ.
Ngày ấy, các cơ sở tôn giáo bên thì trồng khoai, bên thì trồng lúa, đến khi thu hoạch đều mang qua lại cho nhau. Đất không nhiều, lợi phẩm thu hoạch cũng chẳng là bao nhưng xuất phát từ mối quan hệ đoàn kết, sẻ chia như vậy nên các cơ sở tôn giáo, bà con đạo hữu và cộng đồng người Hoa đã cùng nhau vượt qua tất cả. Anh Phong chia sẻ: “Từ khi tôi còn nhỏ đến giờ, tôi chưa từng thấy chính quyền làm một điều gì khó với người công giáo, đó là một sự liên hệ rất tình cảm, tình cảm lắm lận. Và tôi cảm thấy tôi theo công giáo tôi rất may mắn. May mắn ở một cái điều là ở một cái nơi, công giáo, phật giáo, người Hoa quý nhau. Cái đó với tôi là may mắn. Tức là các tôn giáo, các cơ sở của người Hoa Kiều, họ có một mối liên kết rất rõ ràng, họ đùm bọc với nhau, đúng theo tinh thần tôn giáo. ”
Có lẽ điều đó đã ảnh hưởng đến cách sống, lòng hướng thiện, cách cư xử của người Hội An, trong đó có Bùi Quý Phong. Với riêng anh Phong, những năm mới có gia đình, kinh tế khó khăn, anh Phong là người đầu tiên làm được đầu lân ở Hội An. Khi có nhiều khách đặt mua, anh đã tập hợp các em nhỏ mồ côi, khuyết tật về làm cho anh. 8 tháng anh nuôi cơm và chăm lo đầy đủ các nhu cầu sinh hoạt, đến tết Trung thu bán xong sản phẩm, anh trả lương cho các em lo cuộc sống 4 tháng còn lại. Cứ như vậy năm này qua năm khác, anh Phong đã có 40 năm làm đầu lân. Đến khi học trò thành nghề, nối nghiệp, anh chuyển giao toàn bộ bạn hàng cho học trò làm ăn, rồi anh giải nghệ, chuyển sang làm đạo diễn, biên kịch. Cũng nhờ có Bùi Quý Phong, ngày nay, những truyền nhân nghề làm đầu lân ở phố Hội đang nối nghề, có người nhận được danh xưng Bàn tay Vàng của Việt Nam từ nghề làm đầu lân.
Làm đạo diễn, anh Bùi quý Phong phải đi đây, đi đó, có thu nhập nhưng khi trở về chẳng còn là bao. Nghiền ngẫm và đúc kết những trải nghiệm cuộc đời, anh quyết định hình thành một không gian mặt nạ Tuồng – Mặt nạ thời gian, tại số 66 đường Bạch Đằng, phường Minh An. Hàng ngày, Bùi Quý Phong miệt mài với từng đường cọ, trên những mặt nạ thủ công, được làm bằng giấy, thạch cao. Anh không phải là họa sỹ, không dùng cách vẽ của họa sỹ để thể hiện các tác phẩm của mình. Khởi đi từ nghệ thuật Tuồng và bằng sự tài hoa, từ tâm, lòng nhân của mình, anh đã chuyển vào mặt nạ những thông điệp được người đời mong đợi. Anh Bùi Quý Phong chia sẻ: “Tôi đang làm mặt nạ, tôi hướng về bên Phật, tôi người công giáo, tại sao tôi không vẽ mặt Đức mẹ hoặc chúa Giêsu, mà tôi lại hướng về bên phật? Bởi vì bên Phật dễ truyền đạt hơn. Vì cái tinh thần tôn giáo là như nhau, đến hướng thiện, đều an lành. Vì vậy tôi không ngai ngần khi vẽ mặt Phật, tôi cảm thấy tôi yêu nữa kia, tôi cảm thấy tính từ tâm rất lớn, ăn lần vô suy nghĩ của mình để mình sống tốt hơn”
Du khách tham quan không gian Mặt nạ thời gian của ông Bùi Quý Phong.– Ảnh: Lê Hiền
Là người tâm huyết, trách nhiệm với nơi minh sinh thành, từ trong sâu thẳm lòng mình, anh Bùi Quý Phong luôn mong muốn gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống, kết nối các câu chuyện đương đại để tạo hồn cho sản phẩm. Thông qua các tác phẩm mặt nạ tuồng – mặt nạ thời gian, lồng ghép với những thông điệp ý nghĩa, từ tâm, anh đang góp phần giữ gìn và bảo tồn nghệ thuật tuồng, đưa nghệ thuật này đến gần hơn với cuộc sống. Chẳng thế mà 4 năm nay, công việc anh làm thâm lỗ vốn nhưng anh vẫn tin sẽ đến ngày mặt nạ thời gian Hội An “tỏa sáng”, được nhìn nhận là một sản phẩm du lịch văn hóa tiêu biểu, độc đáo của phố Hội. Qua công việc của mình, anh cũng tìm truyền nhân giữ nghề làm mặt nạ Tuồng – Mặt nạ thời gian, như cách mà anh đã làm với nghề đầu lân trước đây.
Trong đời sống hàng ngày, có lẽ người dân phố Hội đã quá quen với một Bùi Quý Phong đa năng. Lúc thì trong vai trò của một người trọng tài bóng đá, khi thì trong vai trò của MC dẫn dắt các chương trình nghệ thuật (như chương trình người Hội An và Duy Dũng, quán quân chương trình tiếng hát mãi xanh), ngay cả chương trình canh thức ở các Nhà thờ mỗi độ Giáng sinh về, đặc biệt nhất là trong vai trò của một chủ gánh lô tô Hội tết Nguyên đán hàng năm. Những việc Bùi Quý Phong làm đều xuất phát từ cái tâm của một người Hội An. Anh chia sẻ: “Ai cùng đi làm kinh tế nhưng người Hội An đi làm bằng một tâm thế khác, bằng một tâm tình khác đối với nghề của mình, xuất phát từ cái tình trước rồi mới tới cái tiền sau. Những cái đó để nói lên răng, người Hội An khi đi làm nghề có lẽ là những người họ muốn giữ một cái gì đó của Hội An.”
Một mùa Noel và năm mới đang về, người giáo dân đa năng, đa tài và từ tâm Bùi Quý Phong lại đang chuẩn bị chương trình canh thức ở nhà thờ, chuẩn bị cho gánh lô tô khởi động trở lại đón mừng năm mới. Theo anh, gánh lô tô ấy có rất nhiều lao động khó khăn đang chờ đợi, mang lại việc làm, thu nhập, trang trải cho gia đình và cũng đem đến niềm vui, không khí mùa xuân cho vùng đất Hội An.
Lê Hiền