Theo những quy định mới về thẩm quyền ban hành văn bản pháp quy cũng như để đáp ứng yêu cầu bảo tồn, phát huy di sản văn hóa thế giới Khu phố cổ Hội An trong giai đoạn mới, ngày 18.12.2020, UBND tỉnh Quảng Nam đã ký Quyết định số 19 ban hành “Quy chế bảo vệ Di sản văn hóa thế giới Khu phố cổ Hội An”.
Quy chế gồm 10 chương, 37 điều có hiệu lực thi hành từ ngày 1.1.2021. Nội dung của quy chế này là sự tích hợp nội dung của các quy chế do UBND thành phố Hội An ban hành trước đây. Ngoài phần những quy định chung và quy định về tổ chức thực hiện, nội dung chính của quy chế quy định cụ thể về phạm vi, đối tượng và nguyên tắc hoạt động bảo vệ; hoạt động tu bổ, xây dựng; bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể; tổ chức tham quan, dịch vụ du lịch; hoạt động kinh doanh, trưng bày, quảng cáo; trật tự an toàn và quản lý tác động rủi ro; thủ tục thực hiện quy định bảo vệ; trách nhiệm phối hợp của các cơ quan Nhà nước, tổ chức, các cá nhân tham gia bảo vệ Khu phố cổ Hội An. Phần phụ lục của Quy chế gồm sơ đồ khoanh vùng bảo vệ Khu phố cổ Hội An; quy định công tác tu bổ trong khu vực IIA; ngành, nghề không được phép sản xuất, kinh doanh trong Khu phố cổ; nhóm, nghề khuyến khích phát triển trong khu vực I, IIA. Ông Nguyễn Văn Lanh – Phó Chủ tịch UBND thành phố cho rằng Quy chế này có ý nghĩa và tầm quan trọng rất lớn vì đó là thành quả vô cùng lớn lao trong quá trình vận động pháp lý đối với một Di sản văn hóa thế giới như Hội An, đồng thời đây cũng là một công cụ tối quan trọng để điều hành tất cả các khâu từ giữ gìn, bảo quản đến khâu trùng tu, tu bổ và quản lý kể cả vấn đề kỹ thuật đến vấn đề dân sinh khác để khu phố cổ Hội An vừa được bảo tồn vừa phát huy được giá trị di sản phù hợp với cuộc sống hiện nay.
Xác định công tác tuyên truyền là nhiệm vụ đầu tiên và then chốt, ngày 11.3.2021, UBND thành phố Hội An ban hành Kế hoạch số 544 về Tuyên truyền, phổ biến “Quy chế bảo vệ Di sản văn hóa thế giới Khu phố cổ Hội An” để các tầng lớp nhân dân và các đối tượng liên quan nắm bắt, thực hiện đúng các quy định của quy chế vì mục tiêu bảo tồn và phát huy hiệu quả di sản văn hóa thế giới Khu phố cổ Hội An. Ông Phạm Phú Ngọc – Giám đốc Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An cho biết, đối tượng áp dụng của Quy chế này đa phần là cư dân trong khu phố cổ nên đưa nội dung Quy chế đến với cộng đồng cư dân là việc hết sức quan trọng. “Từ đó, Ban giám đốc Trung tâm đã xác định rõ nhiệm vụ công tác tuyên truyền và tham mưu cho UBND thành phố ban hành kế hoạch triển khai thực hiện một cách cụ thể và trao đổi với địa phương để tìm cách thức thực hiện phù hợp trong điều kiện tình hình dịch bệnh Covid-19 đang diễn biến phức tạp, đồng thời nhanh chóng thành lập các tổ công tác giúp việc trên các lĩnh vực để tiễn hành ngay”, ông Ngọc nói.
Theo nội dung kế hoạch, Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An đã in ấn, xuất bản hơn 1000 bản sách về quy chế này. Ngoài nội dung của quy chế, tập sách còn giới thiệu nội dung hướng dẫn thủ tục cấp phép tu bổ di tích, cơ chế quản lý hỗ trợ kinh phí tu bổ di tích tư nhân, tập thể trong Khu phố cổ. Và sau khi tổ chức chuyển tải thông tin về việc ban hành và nội dung của Quy chế đến đội ngũ cán bộ chủ chốt của thành phố và mạng lưới cộng tác viên bảo tồn di sản, hiện nay Trung tâm QLBTDSVH Hội An đang triển khai đợt tuyên truyền, phổ biến Quy chế bảo vệ Di sản văn hóa thế giới Khu phố cổ Hội An tại 4 phường Minh An, Cẩm Phô, Sơn Phong, Cẩm Nam và nghiệp đoàn xích lô Hội An. Đối tượng tập trung hướng đến là cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong các cơ quan hành chính nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội, đơn vị sự nghiệp công lập; các tầng lớp nhân dân có liên quan đến công tác bảo tồn, sử dụng, phát huy di sản văn hóa thế giới Khu phố cổ Hội An, đặc biệt là cộng đồng dân cư Khu phố cổ, cá nhân và tổ chức sở hữu, sử dụng các di tích Khu phố cổ. Cùng với nội dung trình bày trực tiếp của các báo cáo viên, Trung tâm QLBTDSVH Hội An còn xây dựng clip trình chiếu về quá trình xây dựng Quy chế bảo vệ Di sản văn hóa thế giới Khu phố cổ Hội An và phát hành sách về Quy chế đến từng đối tượng tham dự.
Bà Lê Thị Mộng Nga – người dân ở số nhà 665/12, đường Hai Bà Trưng, phường Minh An sau khi được nghe phổ biến nội dung Quy chế có cảm tưởng rất vui vì như vậy Di sản văn hóa thế giới Khu phố cổ Hội An được bảo tồn và duy trì mãi mãi. “Chúng ta cần bảo vệ Khu di sản phố cổ để nó sống mãi trong lòng những người dân và du khách khi đến với Việt Nam nói chung và khu phố cổ Hội An nói riêng”, bà Nga nói. Còn bà Quảng Kim Thanh – Trưởng khối phố An Thái, phường Minh An cho rằng, Quy chế đã quy định rất rõ về vai trò, trách nhiệm của người dân và các cấp quản lý trong công tác bảo tồn di sản. “Quy chế được ban hành như là định hướng để người dân biết được những hành vi nào nên làm, những vi nào không được làm. Chúng tôi cảm thấy như có thêm con đường đi sáng rõ để giữ gìn và bảo tồn tốt Di sản văn hóa thế giới Khu phố cổ Hội An”, bà Thanh xác định.
Công tác tuyên truyền, phố biến nội dung Quy chế bảo vệ Di sản văn hóa thế giới Khu phố cổ Hội An cũng đã được UBND thành phố xác định là nhiệm vụ lâu dài, thường xuyên liên tục nên sau đợt tuyên truyền trong các phường trung tâm thành phố, UBND thành phố sẽ mở rộng diện rộng và chiều sâu, chỉ đạo Trung tâm QLBTDSVH Hội An và các đơn vị liên quan tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động truyền thông qua hệ thống truyền thanh công cộng từ thành phố đến các xã phường, các trang thông tin điện tử của chính quyền và các ngành chức năng, đưa vào chương trình sinh hoạt, giáo dục trong trường học các cấp vì lực lượng giáo viên và học sinh hiện đang chiếm ¼ dân số. Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Lanh cho biết thêm, cùng với công tác tuyên truyền, truyền thông thì khâu ứng dụng, áp dụng tất cả các chương, điều của Quy chế vào công tác quản lý trật tự kinh doanh trong phố cổ, quản lý tu bổ, trùng tu, tôn tạo các di tích cũng cần được chú trong. “Hơn nữa cũng cần hướng đến một tầm quy hoạch mới, giảm bớt sự quá tải bằng cách điều chỉnh mật độ xây dựng, mật độ kinh doanh, lượng du khách trong khu phố cổ để đảm bảo tính bền vững và sự phát triển lâu dài của quần thể di tích”, ông Lanh nói.
Tin rằng, với sự đồng thuận, phối hợp của cộng đồng cư dân khu di sản và các cá nhân, tổ chức liên quan, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa thế giới Khu phố cổ Hội An sẽ tiếp tục đạt được nhiều thành tựu mới.
ĐỖ HUẤN