Hội An: lộ diện thách thức trước rủi ro

Là một đô thị di sản “sống” với ngành kinh tế du lịch – dịch vụ là mũi nhọn, sau “rủi ro” của các đợt dịch Covid-19 gần 2 năm qua, TP.Hội An nói chung, khu phố cổ Hội An nói riêng đang gặp phải những khó khăn chất chồng, đồng thời lộ diện những thách thức nan giải.

Quầy bán vé tham quan đóng cửa, nguồn thu từ du lịch giảm sút

Từ một khu phố nhỏ thường được gọi là “Thành phố dưỡng già”, nằm cuối tả ngạn sông Thu Bồn ít được ai biết đến những năm sau ngày quê hương được giải phóng, nhưng kể từ khi được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới (4.12.1999), TP.Hội An (trước đây là thị xã) bỗng nhanh chóng trở thành một điểm du lịch hấp dẫn của quốc gia và quốc tế. Hội An thực sự trở thành thương hiệu nổi tiếng mà chỉ cần vào mục tìm kiếm trong Google đã có hơn 13,6 triệu thông tin liên quan. Nổi bật nhất là việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển du lịch – dịch vụ và thương mại làm chủ lực và mũi nhọn. Lượng khách du lịch đến Hội An ngày càng tăng nhanh, tổng 5 năm gần đây đạt 22,5 triệu lượt, tăng bình quân 20,7%. Từ chỗ chỉ có 17 khách sạn, nhà nghỉ đến cuối năm 2019 đã tăng lên 704 cơ sở với đủ loại hình lưu trú và gần 11.745 phòng. Hơn 20 năm qua ngành kinh tế này đã tăng vượt bậc và hiện chiếm tỷ trọng hơn 70% so với GDP toàn thành phố. Đời sống đại bộ phận nhân dân cũng khá hẳn lên từ ngành kinh tế này, thu nhập bình quân đầu người năm 2019 đạt hơn 53 triệu đồng.

Những ngày dịch bệnh xảy ra, đường phố vắng vẻ, buồn hiu.

Thế nhưng, năm 2020 vừa qua do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 trên toàn cầu, ngành kinh tế du lịch của Hội An bị đóng băng và nguồn thu sụt giảm nghiêm trọng. Xem đây là yếu tố rủi ro, tôi nhớ lại ý kiến trao đổi của Tiến sĩ Ando Katsuhiro –Trường Đại học Yamanashi – Nhật Bản trong một cuộc hội thảo quốc tế tổ chức tại Hội An cuối năm 2019: “Bây giờ, Các ngành nghề ở Hội An hiện tại phụ thuộc vào du lịch đến hơn 60%. Điều này không có vấn đề gì nếu trong giai đoạn du lịch phát triển ổn định, tuy nhiên nếu du lịch bị rơi vào khủng hoảng do thiên tai, chiến tranh, biến cố trong quan hệ quốc tế giống như những nơi khác trên thế giới, thì rủi ro này không thể tránh khỏi”

Thực tế là khoảng hơn 1 năm qua, môi trường kinh doanh du lịch và thương mại của TP.Hội An nói chung, khu phố cổ nói riêng đang chịu những tác động tiêu cực do các đợt dịch Covid-19 gây ra. Trong năm 2020, tổng lượng khách đến tham quan Hội An đạt hơn 923 ngàn lượt, giảm gần 84% so với năm trước, lượt khách tham quan khu phố cổ cũng giảm gần 85% . Doanh thu từ hoạt động du lịch đạt hơn 771 triệu đồng, giảm hơn 86%. Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Sơn cho biết: “Điều kiện hiện nay của thành phố quá khó khăn, từ chỗ năm 2019 thu trên 2000 tỷ đến năm 2020 chỉ còn 40% thôi. Năm nay dự kiến cũng chỉ thu từ 40% đến 50% của năm 2020. 4 tháng mới thu được 22% tổng dự toán, rất thấp, trong đó những khoản được chi thường xuyên thì cực kỳ khó!”

Hàng quán, nhà ở đóng cửa, khu phố cổ im ắng vì không gắn với cuộc sống của chủ nhân quần thể di tích.

Việc không có khách du lịch khiến cho các hoạt động tại khu phố cổ chững lại, nhiều di tích, nhà ở phải đóng cửa. Theo số liệu thống kê của Trung tâm QLBTDSVH Hội An sau 2 đợt dịch vào tháng 9.2020, trong tổng số 842 nhà ở, di tích mặt tiền được khảo sát, chỉ có 331 ngôi nhà và di tích mở cửa. Trong đó chỉ có 133 ngôi nhà đang duy trì hoạt động kinh doanh với các mặt hàng tiêu dùng, ăn uống là chủ yếu (chiếm tỷ lệ 15%). Còn theo số liệu thống kê của Phòng VHTT, có 935 trường hợp nộp hồ sơ xin nghỉ hoặc tạm nghỉ kinh doanh, tập trung chính ở khu phố cổ (trong đó Minh An có gần 100%, Cẩm Phô 36%, Sơn Phong 44%). Nhà ở, di tích đóng cửa, đường phố thiếu ánh sáng đèn điện, cả khu phố cổ lung linh huyền ảo, điểm đến được yêu thích hàng đầu của du khách ngày nào bỗng trở nên vắng vẻ, quạnh hiu và mang lại cảm giác bất an… Chia sẻ nỗi niềm và cho rằng đây cũng là yếu tố có ảnh hưởng đến công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa khu phố cổ, Th.S Nguyễn Chí Trung – nguyên Giám đốc Trung tâm QLBTDSVH Hội An nói: “Khi phát triển du lịch thì cư dân ở các nơi khác đến, các vùng khác đến. Và con người Hội An không phải là con người thuần túy của những năm trước đây, các thế kỷ trước đây, là con người Hội An gốc mà bây giờ đã có sự du nhập của các nền văn hóa, các nền kinh tế khác vào đây, đã tạo nên sự phát triển vừa mang tính sôi động vừa mang tính tích cực nhưng đồng thời cũng để lại những hậu quả, những hệ lụy mà nếu không có định hướng tốt thì sẽ phá vỡ mất giá trị đặc thù riêng có của Hội An. Đó là quần thể khu di tích, khu phố cổ gắn với con người sống cuộc sống đời thường, bình thường”

Thực tế là trong những năm trước khi có dịch, người dân từ nhiều nơi khác nhập cư về Hội An khá đông, có cả người trong nước và ngoài nước nhưng chủ yếu là các nhà chuyên kinh doanh, buôn bán hoặc có nhu cầu làm ăn lâu dài với các dự án lớn. Không chỉ nhà ở trong khu phố cổ mà đất đai, vườn tược của nhân dân ở vùng ngoại ô, ven biển cũng trở nên “sốt” vì được giá, khan hàng… Tiến sĩ Ando Katsuhiro –Trường Đại học Yamanashi chia sẻ: “Tại Hội An có một tồn tại là dân cư di dời xa khỏi khu phố cổ do các khu phố bị thương mại hóa, dân số càng ngày càng giảm đi. Từ đây phát sinh thách thức làm thế nào để duy trì sinh hoạt và lối sống vốn có tại khu phố cổ Hội An. Đối với thách thức mới này, tôi nghĩ cộng đồng cần chung tay để cùng tìm ra phương hướng giải quyết, làm sao phát triển Hội An mang tính bền vững từ nay về sau”.

Đợt dịch Covid-19 lần thứ 4 đang diễn biến phức tạp trên toàn quốc hiện nay để lại những hệ lụy nặng nề, chưa lường hết được, đã làm lộ diện mặt trái đầy khó khăn của sự phát triển Hội An trong nhiều năm qua và cũng đặt ra nhiều thách thức để thực hiện “mục tiêu kép” vừa phòng chống dịch hiệu quả vừa phục hồi, phát triển kinh tế phù hợp trong giai đoạn mới. Đã đến lúc Hội An phải có chính sách và hoạch định mới, có cơ chế quản lý vận hành thích ứng để bảo tồn và phát triển bền vững trong hôm nay và ngày mai.

ĐỖ HUẤN

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *