Ghi từ Bãi Hương – Cù Lao Chàm

Đến với Cù Lao Chàm – Hội An, có dịp men theo các sườn đồi để về thôn Bãi Hương – Xã đảo Tân Hiệp, nơi mà cộng đồng cư dân địa phương bao đời gắn bó với sóng nước mây trời, đêm ngày cần cù bám biển bám làng, chung tay giữ gìn biển đảo quê hương. Đây cũng là nền tảng để cán bộ và Nhân dân nơi đây xây dựng Khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu.

Thôn Bãi Hương nằm tách biệt, cách trung tâm xã đảo Tân Hiệp hơn 5km về phía Tây Nam. Đa số người dân sinh sống bằng nghề khai thác thủy sản truyền thống với các phương tiện đánh bắt thô sơ. Từ năm 2017, UBND tỉnh Quảng Nam đã chọn thôn Bãi Hương là một trong những thôn làm điểm xây dựng Khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu. Tại thời điểm đó, thôn mới đạt 4/10 tiêu chí. Thế nhưng, chỉ sau gần 2 năm xây dựng, cuối năm 2018, thôn Bãi Hương là thôn đầu tiên của thành phố Hội An được công nhận đạt chuẩn Khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu.

 “Thay đổi rõ nét nhất là kinh tế thôn Bãi Hương, mấy năm trước khó khăn còn bây giờ khá lên rất nhiều; thứ 2 là an ninh, thôn không có tội phạm; thứ 3 là đời sống bà con được nâng cao, sự giao tiếp của người dân đối với du khách ngày càng gần gũi” – Ông Nguyễn Xin – Trưởng Thôn Bãi Hương – Xã Tân Hiệp – TP. Hội An, cho biết.

Năm 2011, UBND tỉnh Quảng Nam quyết định giao hơn 19km2 phần đảo và diện tích mặt nước biển để cộng đồng thôn Bãi Hương tự đứng ra quản lý và khai thác. Từ đây, Tiểu khu đồng quản lý bảo tồn biển thôn Bãi Hương ra đời. Quy chế hoạt động Tiểu khu quy định cụ thể về bảo vệ nguồn lợi thủy sản, về khai thác thủy sản, quản lý tàu cá; quy định đối với nuôi trồng thủy sản và ngành nghề dịch vụ du lịch. Cộng đồng nhân dân thôn Bãi Hương đóng vai trò là chủ thể quản lý, có trách nhiệm tự quản lý Tiểu khu bảo tồn biển thôn Bãi Hương thông qua các tổ chức cộng đồng.

Với sự tài trợ của Chương trình rừng ngập mặn cho tương lai (MFF) – Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN), dự án:“Xây dựng cơ chế quản lý rạn san hô và thực hiện thí điểm phục hồi 2000 m2 san hô cứng có sự tham gia của cộng đồng tại thôn Bãi Hương, xã Tân Hiệp” đã được thực hiện. Kết quả đã có 2.000m2 rạn san hô được phục hồi sinh thái với khoảng 2.400 tập đoàn san hô được trồng. Đáng ghi nhận là 1 hương ước cộng đồng về quản lý, khai thác bền vững rạn san hô được xây dựng, ban hành và thực thi gắn với Quy ước xây dựng Thôn văn hóa. Đặc biệt còn có 1 loại hình du lịch cộng đồng được thiết kế và vận hành tại vùng rạn san hô thôn Bãi Hương.

Bãi Hương có cảnh quang hoang sơ; người dân chất phát, thuần hậu

Ông Trần Hoàn – Người dân Thôn Bãi Hương – Xã Tân Hiệp – TP. Hội An cho biết: “Lợi ích trước mắt là bảo vệ được rạn san hô. Gìn giữ san hô nguyên vẹn thì mới có khách du lịch đến tắm, tham quan. Thứ hai là bảo vệ được nguồn lợi thủy sản, nếu không bảo vệ được nguồn lợi thủy sản, bà con mà đánh bắt hết thì du khách đến không còn để mà xem chứ chưa nói để mà dùng. Từ lợi ích đó thì bà con bảo vệ. Bởi vì họ thấy bảo tồn biển là kết quả cho bà con về đời sống kinh tế, nâng cao ý thức đó lên thì bà con sẽ gìn giữ. Đó là những cái hưởng lợi của bà con. Rồi bà con được hỗ trợ sinh kế, chuyển đổi ngành nghề mặc dầu số lượng tham gia đánh bắt hải sản ít nhưng hiệu quả kinh tế rất là cao, đời sống được nâng lên. Nhà cửa bữa nay là khang trang, coi như cũng nhờ chỗ bảo tồn biển, bà con tích lũy được dồng ra đồng vào. Nếu đời sống gia đình ổn định thì mới tham gia phát triển kinh tế xã hội được”.

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ ngành thương mại – du lịch – dịch vụ trên đảo Cù lao Chàm, tại thôn Bãi Hương, các hoạt động chuyển đổi sinh kế cũng đã mang lại thu nhập ổn định cho người dân. Toàn thôn có hơn 100 hộ với gần 400 nhân khẩu thì đã có đến 70% số hộ tham gia các loại hình dịch vụ du lịch. 11 hộ gia đình đã mở dịch vụ lưu trú trong nhà dân – homestay, 3 nhà hàng, 3 hộ buôn bán hải sản khô, 10 hộ buôn bán hải sản tươi cùng nhiều loại hình dịch vụ khác như thu hái rau rừng, nước lá lao, sản xuất các mặt hàng lưu niệm, chạy xe ôm,…

Cộng đồng cùng tham gia quản lý bảo tồn biển

Trước đây, Bãi Hương là thôn xa xôi, cách trở và khó khăn nhất xã đảo Tân Hiệp. Tuy nhiên, những năm qua, thôn đã phát triển mạnh về kinh tế, chủ yếu là dịch vụ du lịch và khai thác hải sản. Cuối năm 2017, thu nhập bình quân đầu người đạt trên 45 tiệu đồng/năm, dẫn đầu mức thu nhập cấp thôn cao nhất tỉnh Quảng Nam. Đến cuối năm 2018, thu nhập bình quân đầu người tại đây đã lên đến 49,1 triệu đồng người/năm. Thời điểm năm 2020, thôn Bãi Hương đã 14 năm liền được công nhận là Thôn Văn Hóa.

Hiện thôn không còn hộ nghèo, từ năm 2019 về trước, mỗi năm đón khoảng 300 ngàn lượt khách trong và ngoài nước. Điều đáng ghi nhận là hoạt động dịch vụ du lịch đều tuân thủ các nguyên tắc bảo tồn và phát triển các giá trị tài nguyên thiên nhiên, môi trường, đa dạng sinh học, văn hoá – lịch sử theo nguyên tắc đồng quản lý, đảm bảo phát triển bền vững. Trong đó, hoạt động quản lý khai thác, nuôi trồng thủy sản, dịch vụ du lịch gắn liền với bảo vệ môi trường và nguồn lợi thủy sản, trên cơ sở bảo đảm đời sống của ngư dân và hiệu quả kinh tế của địa phương.

Ông Nguyễn Thế Hùng – Phó Chủ tịch UBND TP. Hội An, nói: “Sự chất phát, thuần hậu của người dân trên đảo là yếu tố mà ít nơi nào có được. Chỉ trong thời gian ngắn, kinh tế phát triển nhanh, đặc biệt là dịch vụ du lịch. Đáng chú ý là sự phát triển đó dựa trên nền tảng gìn giữ các giá trị sinh thái, nhân văn. Như thế mới đảm bảo tính lâu dài, bền vững”

Hằng năm Bãi Hương đón hàng trăm nghìn du khách.

Hiện nay, mô hình cộng đồng cùng tham gia quản lý bảo tồn biển ở Việt Nam vẫn còn rất mới mẻ và thôn Bãi Hương xã đảo Tân Hiệp, thành phố Hội An là một trong những điểm sáng của sự đồng thuận, là cộng đồng đầu tiên trên cả nước được giao quyền quản lý mặt nước biển. Qua đó, cộng đồng cư dân đã chung tay giữ gìn làng nghề truyền thống, bảo tồn ngư trường đánh bắt cùng các giá trị đa dạng sinh học, góp phần xây dựng thôn Bãi Hương thành Khu dân cư Nông thôn mới kiểu mẫu./.

Quốc Hải

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *