Văn hóa ẩm thực Hội An đã và đang tạo sức hút rất lớn đối với các du khách trong và ngoài nước. Nhờ vậy mà Hội An từng được vinh danh trong “Top 25 điểm đến có ẩm thực tốt nhất thế giới” từ TripAdvisor, dịch vụ dạy nấu ăn tại Hội An nằm trong “Top 10 trải nghiệm hấp dẫn nhất hành tinh” do tạp chí Lonely Planet bình chọn, chợ Hội An được bình chọn là “Thiên đường ẩm thực”…
Du khách có nhiều chọn lựa khi muốn thưởng thức ẩm thực tại Hội An- Ảnh: Đỗ Huấn
Không hẳn là tất cả nhưng có rất nhiều du khách trong cũng như ngoài nước đã chọn Hội An làm điểm đến khi đi du lịch là để được thưởng thức các món ăn đặc sản, trải nghiệm thú ẩm thực ngay giữa lòng di sản văn hóa thế giới. Đặc sản thì vùng, miền nào cũng có nhưng ở Hội An có lẽ là nơi hội tụ khá nhiều miếng ngon và lạ hơn hẳn.
*Món ăn giá trị Châu Á:
Đặc trưng xứ Quảng có mì Quảng, hoành thánh, bánh cuốn thịt nướng, bánh bao bánh vạc, bánh tráng đập… Nhưng “độc nhất vô nhị” ở Hội An là món cao lầu; Cùng với mì Quảng, món cao lầu được công nhận là “Món ăn đạt giá trị ẩm thực châu Á”. Ông Frank Wackerhagen – đầu bếp người Đức khi đến tham gia Liên hoan ẩm thực quốc tế Hội An lần thứ IV năm 2019 với chủ đề “Thách thức cao lầu” cho biết: “Tôi đã chuẩn bị rất kỹ cho cuộc thi bằng cách nếm thử rất nhiều lần món cao lầu, tại nhiều nhà hàng khác nhau, thậm chí cả những gánh cao lầu dọc đường… Tôi thật sự thú vị với những gia vị để làm nên món ăn này”.
Còn trên trang website (phuoc’n delicious), một phụ nữ mang 2 dòng máu Việt – Úc hiện sống tại Sydney (Úc) sau khi dành khá nhiều thời gian cho ẩm thực đường phố trong một chuyến về thăm quê ngoại ở Hội An, đã thấy vui sướng bất ngờ khi phát hiện về món cao lầu. Bà viết: “Đó là một đặc sản của Hội An, gồm sợi bánh đặc trưng “cao lầu”, những lát thịt heo quay, da heo chiên giòn, giá sống, rau xà lách và rau thơm cùng một thìa đầy nước xốt. Sợi bánh được làm đơn giản bằng bột gạo và nước. Tuy nhiên những gì làm nên sợi bánh đặc biệt này thì chỉ có thể tìm thấy ở Hội An chứ không nơi nào khác tại Việt Nam có được. Bởi nước dùng làm sợi cao lầu có hương vị độc đáo và chỉ có thể lấy từ những giếng nước ở Hội An mà nổi tiếng nhất là tại giếng Bá Lễ. Nước giếng sau đó còn được trộn với tro của một loại cây ở Cù Lao Chàm để cho ra một màu đặc biệt của sợi cao lầu”.
Tripadvisor còn cho rằng, cùng với cao lầu, mì Quảng, bánh xèo chiên giòn là món ăn mà người dân Hội An đã làm mê hoặc khách du lịch quốc tế. Hàng thủy, hải sản thì phong phú đủ loài chứa đầy khoáng chất, dinh dưỡng thu nạp từ vùng cửa sông, biển Ngang Cửa Đại – Cù Lao Chàm. Lại còn có hương vị của hơn 20 loại rau Trà Quế thơm nồng “không tìm đâu thấy được”. Bánh mì ở Hội An cũng nức tiếng gần xa. Đầu bếp nổi tiếng người Mỹ Anthony Michael Bourdain đã ví von đầy hoa mỹ khi thưởng thức bánh mì ở Hội An là “bản giao hưởng trong ổ bánh mì”. Trang CNN đã ưu ái gọi tên bánh mì ở Hội An là “vua của các loại sandwich trên thế giới”. “Tráng miệng” thì cũng đa dạng, dễ lựa chọn: kem, nước chè xanh, nước đậu ván, chè đậu xanh, chè mè đen (lục tàu xá), các loại trái cây…
Du khách xếp hàng mua bánh mì trên đường phố Hội An- Ảnh: Đỗ Huấn
*Thú ẩm thực đường phố:
Ăn đặc sản, ngon đã thích thú nhưng ăn trên đường phố ở Hội An càng thích thú hơn. Có thể ngồi nhấm nháp bên đường, dưới mái hiên nhà cổ, hay đứng nép nơi đầu hồi xô lệch ngói âm dương. Và cũng có thể túm tụm xì xụp dưới bóng cây rợp mát đầu con hẻm sâu hun hút… Hầu hết du khách ở các nước phát triển đến Việt Nam cũng như một số người nước ngoài đến định cư tại Hội An, lúc đầu thường ngại ăn thức ăn đường phố nhưng ở Hội An một thời gian ngắn họ đã thay đổi suy nghĩ ấy. Theo ý kiến một số du khách, có rất nhiều người đang ăn trên đường phố thì chắc là vòng quay thực phẩm phải nhanh. Và hoàn toàn yên tâm khi món ăn đang được nấu và bày biện trước mắt ta. Ông Michel Proust – du khách Pháp cho rằng, Hội An quá đẹp, con người thân thiện, thức ăn rất ngon. “Tôi yêu thích nơi này, nhiều người Pháp cũng chọn Hội An để tham quan, trải nghiệm di sản văn hóa tiêu biểu này…”, ông Michel nói.
Cũng theo ông Michel Proust, nhiều người bạn của ông cảm thấy rất tuyệt vời khi được trải nghiệm cuộc sống thường ngày của người bán hàng. Điều thú vị là vừa cùng trò chuyện, được họ hướng dẫn cách làm thành món ăn trước khi thưởng thức. Lúc ấy họ có cảm giác rất gần gũi, không phải là khách du lịch nữa! Từ những trải nghiệm tưởng chừng bình thường ấy đã mang lại cho du khách những khám phá mới lạ, bổ ích. Họ cảm nhận được sự giản dị của các món ăn; sự công phu, niềm thích thú riêng tư của người nấu món ăn, người buôn gánh bán bưng, người đẩy xe hàng rong ruổi trên những con đường hoặc len vào những kiệt, hẻm phố phường. Rồi họ được hòa lòng sẻ chia với những thân phận đời thường nơi “phố xưa nhà cổ’. Khi đến và trực tiếp trao Chứng nhận “Hội An – Một trong những thủ phủ ẩm thực Việt Nam” (tháng 3.2017), Ngài Thomas Andeas Gugler – Chủ tịch Hiệp hội đầu bếp thế giới đã nói: “Những trải nghiệm ẩm thực ở Hội An luôn mang đến cho chúng tôi cảm giác tuyệt vời và hạnh phúc. Ẩm thực giúp đem ra thế giới hình ảnh của Hội An đa dạng và phong phú hơn”.
Ban ngày, du khách thích thú được “hóa thân”, nhập cuộc vào những “phận đời quang gánh” để thưởng thức, chiêm nghiệm những món ăn ngon, lạ và rẻ trên đường phố cổ. Đêm đến, du khách lại đắm say trong không gian lung linh huyền ảo của muôn ánh đèn lồng cùng những lời rao, mời nghe xao động từ những hàng quán ẩm thực dọc đường, ven sông Hoài. Nhiều người vẫn chưa “đã thèm” nên tiếp tục dành thời gian để vừa ăn vừa nghe hô bài chòi. Và cũng có không ít người nhanh chân đi tìm một lớp học nấu ăn giữa phố với những món ngon đã được trải nghiệm trong ngày cùng nhiều đặc sản ẩm thực khác của Việt Nam.
Đỗ Huấn