Xem Hội An như quê hương thứ 2 của mình, nhiều người Nhật Bản đã chọn nơi đây làm chốn dừng chân và đã có rất nhiều việc làm có ý nghĩa.
Xuất thân là một doanh nhân, đại diện một công ty Nhật Bản tại thành phố Hồ Chí Minh, hơn hai năm trước, khi tuổi cao, ông Abe Toru đã quay về Nhật Bản nhưng rồi lại quyết định trở lại Hội An. Ông cho biết, sau khi tham gia 4 kỳ giao lưu văn hóa Hội An – Nhật Bản liên tiếp, Hội An đã níu bước chân ông. Để rồi sau đó, sự trăn trở đã thôi thúc ông cùng đoàn nghệ thuật Tokyo Shirubakai ngỏ ý mở lớp học tiếng Nhật miễn phí cho các em thiếu nhi phố Hội. Vậy là từ khi khai giảng đến nay, cứ vào buổi chiều từ thứ 2 đến thứ 7 hàng tuần, ông lại đạp xe đến với lớp học. Bao giờ ông cũng đến lớp từ rất sớm để chuẩn bị dụng cụ, thiết bị dạy học và chờ đón các em học sinh. Không chỉ dạy ngôn ngữ, chữ viết, ông còn giới thiệu cho các em thiếu nhi rất nhiều điều bổ ích về tri thức, văn hóa và cách đối nhân xử thế, lễ nghĩa chuẩn mực của người Nhật vốn được cả thế giới biết đến và coi trọng. Lớp học không chỉ mang lại kiến thức, sự hiểu biết mà còn khơi gợi tình cảm tốt đẹp trong các em thiếu nhi về mối quan hệ giữa Hội An và Nhật Bản.
Ông Abe Toru tình nguyện dạy tiếng Nhật miễn phí cho thiếu nhi Hội An- Ảnh: Lê Hiền
Không chỉ lên lớp vào các buổi chiều trong tuần, ngày ngày trong căn nhà thuê ở đường Nguyễn Tri Phương, phường Cẩm Nam, ông Abe Toru đều dạy tiếng Nhật miễn phí cho những người dân địa phương có nhu cầu. Căn phòng khách chỉ rộng chừng hơn 20 mét vuông, được ông bố trí thành một phòng học đặc biệt, với rất nhiều sách vở tiếng Nhật, kể cả truyện tranh thiếu nhi, đồ dùng học tập. Trên bờ tường, ông Abe Toru dán rất nhiều trang giấy lớn và những bài báo đáng quan tâm bằng tiếng Nhật Bản, những tin hữu ích còn được dịch ra tiếng Việt để người học dễ tiếp cận chữ viết cũng như thông tin. Ông Abe toru nói: “Hội Tokyo Shirubakai của chúng tôi thật lòng mong muốn được dạy tiếng Nhật cho mọi người ở đây, nhất là các em thiếu nhi. Vì chúng tôi nghĩ điều đó rất cần thiết, nhất là khi Hội An và Nhật Bản có mối quan hệ rất là sâu sắc. Từ thế kỷ 17 người Nhật đã đến Hội An sống ở đây rất là lâu, giờ còn lưu lại nhiều công trình kiến trúc. Nhìn những công trình đó mình thấy sự gắn kết rất là sâu sắc của hai đất nước. Điều đó càng làm cho tôi thấy mình có trách nhiệm hơn.”
Khác với thầy giáo dạy tiếng Nhật này, anh Genta Miyagawa đến với vùng đất Hội An từ con đường du lịch. Lần đầu đến Hội An, anh đã được khám phá, tìm hiểu vùng đất mà hàng mấy trăm năm trước, người Nhật đã sinh sống, giao thương. Và cũng từ sự say đắm, đam mê thế giới ẩm thực ở đây, với tài nghệ đầu bếp của mình, Genta đã quyết định chọn thuê địa điểm, mở một nhà hàng mang tên Hiệp Sỹ, ở đường Tiểu La, sát với chợ Hội An. Anh cũng học tiếng Việt để giao tiếp với mọi người, nhất là khi đi mua sắm lương thực thực phẩm và sẵn lòng hướng dẫn nhân viên về cách chế biến ẩm thực Nhật Bản. Hiện nay, nhà hàng của Genta đã tạo việc làm ổn định cho 3 lao động nữ còn rất trẻ, với mong muốn các em sẽ được trao truyền bí quyết ẩm thực cũng như học ngôn ngữ, văn hóa Nhật Bản. Các món ăn Nhật ở nhà hàng Hiệp Sỹ cũng góp phần làm phong phú ẩm thực của Hội An. Genta nói: Tôi đã biết đến Hội An từ rất lâu rồi nhờ vào xem tivi và tôi có một tình cảm đặc biệt với Hội An, yêu mến Hội An. Tôi biết rằng đây là một khu du lịch, có rất nhiều nhà hàng, khách sạn. Tôi là người thích nấu ăn, vì vậy tôi muốn mở nhà hàng giới thiệu món ăn Nhật Bản ở Việt Nam cho du khách và góp phần làm đa dạng thêm thế giới ẩm thực vốn đã rất phong phú của Hội An”.
Một hạng mục công trình xử lý nước thải chủa Cầu do chính phủ Nhật Bản viện trợ không hoàn lại cho Hội An đang xây dựng- Ảnh: Minh Anh
Thời gian qua, ở Hội An có rất nhiều người Nhật đến du lịch, làm ăn sinh sống hoặc hợp tác, nghiên cứu. Định kỳ 2 năm, Hội An còn nhận được các tình nguyện viên đến nghiên cứu và hỗ trợ áp dụng các phương pháp khoa học trên lĩnh vực bảo vệ môi trường, trùng tu tôn tạo di tích, khảo cổ học, xây dựng cơ bản, hoặc thực hiện các dự án nâng cao sinh kế cho người dân… Đặc biệt, từ khi Chính phủ Nhật Bản viện trợ không hoàn lại nguồn vốn xây dựng công trình cải thiện chất lượng nước thải tại khu vực Chùa Cầu đến nay, ở vai trò là nhà thầu, các kiến trúc sư phía Nhật Bản luôn giám sát chặt chẽ toàn bộ quy trình kỹ thuật, trên tiêu chí đảm bảo chất lượng tuyệt đối của một công trình ngoại giao giữa Hội An, Việt Nam và Nhật Bản. Công trình không chỉ nhằm cải thiên môi trường quanh khu vực Chùa Cầu mà còn xử lý nước sinh hoạt cho hơn 1 ngàn hộ ở các địa phương Thanh Hà, Cẩm Hà, Tân An, Cẩm Phô và Minh An. Với ý nghĩa đó, các kiến trúc sư Nhật Bản càng ý thức rõ hơn trách nhiệm góp sức trên công trường, phấn đấu đến năm 2019, công trình sẽ hoàn thành đưa vào sử dụng, đáp ứng mong mỏi của chính quyền và người dân địa phương, ghi dấu mối quan hệ tốt đẹp giữa Hội An và Nhật Bản.
Đánh giá về mối quan hệ giữa Hội An và Nhật Bản cũng như ghi nhận những cống hiến, sự góp sức của người Nhật Bản tại Hội An trong giai đoạn hiện nay, Phó Chủ tịch thường trực UBND thành phố Nguyễn Văn Sơn nói: “Đối với Nhật Bản, Hội An đã có quan hệ cách đây gần 400 trăm năm rồi. Ngày xưa trong việc phát triển mở mang thương cảng, cái vai trò của người Nhật đối với Hội An rất là lớn, đến bây giờ vẫn còn nhiều công trình, nhiều dấy ấn. Từ cái mối quan hệ trong quá khứ đó, hiện nay, giữa Việt Nam và Nhật Bản, Quảng Nam và các tỉnh của Nhật Bản, Hội An và các thành phố của Nhật Bản nói chung là có quan hệ hết sức gắn bó. Trên cơ sở quan hệ phát triển tốt đẹp giữa Việt Nam và Nhật Bản, hiện nay chúng ta đã thiết lập quan hệ với nhiều TP của Nhật Bản. Ngoài những quan hệ chính thức với Chính phủ Nhật Bản, Hội An còn có mối quan hệ với rất nhiều tổ chức khác, như Đại sứ quán Nhật Bản, tổ chức Jica, các trường Đại học, các tổ chức xã hội, từ thiện và một điều mà chúng tôi cũng hết sức ấn tượng, đó là đa những người Nhật đến với Hội An bằng nhiều con đường và tham gia làm nhiều công việc, góp phần rất lớn vào sự phát triển của thành phố. Và với văn hóa rất là cao của người Nhật, đức tính cần cù, tỉ mỉ, thông minh và làm việc hết trách nhiệm của mình, nó đã góp phần tạo kinh nghiệm, kỹ năng cũng như đức tính làm việc, người Hội An chúng ta học hỏi được rất nhiều từ họ, làm phong phú văn hóa Hội An. Bên cạnh đó có nhiều người Nhật đến đây theo con đường tự nguyện, họ làm các công tác xã hội, cứu trợ, tổ chức huy động đóng góp, hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai, tổ chức tập huấn phòng tránh rủi ro, rồi nhiều người còn đến đây lập nghiệp, đem văn hóa ẩm thực, văn hóa kinh doanh, làm phong phú văn hóa Hội An. Vì văn hóa Hội An là văn hóa tiếp biến, đa văn hóa. Hội An luôn có sự tiếp biến, nhất là những tính ưu trội trong văn hóa Nhật..”
Có thể thấy, những đóa hoa anh đào ở Hội An đang trở thành cầu nối cho mối quan hệ giữa Hội An và Nhật Bản. Và cao hơn thế, ở góc nhìn đối ngoại, đó cũng là những “sứ giả” đặc biệt, đang từng ngày làm cho mối quan hệ ngoại giao hữu hảo tốt đẹp đó được vun đắp, tô bồi trên chặng đường hướng đến tương lai.
Lê Hiền