Năm 2018 ghi dấu tròn 20 năm “Đêm phố cổ” – một sản phẩm du lịch đặc sắc, riêng có được tạo dựng trên nền di sản văn hoá của phố và người Hội An.
Tôi nhớ như in không khí náo nức hội hè của “Đêm phố cổ” đầu tiên ở Hội An được tổ chức vào dịp Trung thu (đêm 14 âm lịch) năm Mậu Dần (1998). Các ngả đường dẫn vào phố đêm ấy (8/9/1998) lèn chặt từng dòng người từ khắp nơi: Đà Nẵng, Điện Bàn, Hoà Vang, Duy Xuyên… kéo về dự khán. Cả khu phố từ “thượng Chùa Cầu” đến “hạ Âm Bổn” đông kín người đi thưởng lãm. Phố cổ Hội An đêm ấy với 15 hoạt động nghệ thuật, diễn xướng dân gian thực sự là đêm hội của những sắc màu văn hoá. Sông Hoài lấp lánh hoa đăng, dặt dìu tiếng hò khoan đối đáp. Khu phố cổ lung linh huyền ảo trong ánh đèn lồng, giọng hát tiếng cười vẳng đưa trên từng mái ngói, bờ hồi rêu phong cổ kính… Tất cả làm trỗi lên những cung bậc yêu thương của “cảnh cũ người xưa” trong lòng mỗi người trẩy hội.

Du khách thả hoa đăng trên sông Hoài trong “Đêm phố cổ”- Ảnh: Đỗ Huấn
Thực ra “Đêm phố cổ Hội An” là tên gọi ngắn gọn của đề án “Tái hiện đêm phố cổ Hội An đầu thế kỷ XX”. 20 năm thực hiện đề án, Hội An đã tổ chức được hàng trăm đêm phố cổ định kỳ cũng như đột xuất, thu hút hàng triệu lượt du khách trong và ngoài nước đến tham quan, thưởng ngoạn. Thành công của “Đêm phố cổ” là đã góp phần nâng cao uy tín của khu phố cổ Hội An – di sản văn hoá thế giới, bảo tồn và phát huy hiệu quả những giá trị văn hoá vật thể và phi vật thể đặc sắc, quí hiếm của Hội An. Từ những ý tưởng của các nhà quản lý và những người làm văn hoá của thành phố, sau một thời gian làm thử nghiệm đến ngày 23/2/1999 UBND thị xã (lúc bấy giờ) đã chính thức ban hành chỉ thị về việc tổ chức “Đêm phố cổ” hằng tháng (đêm 14 âm lịch) như là một sản phẩm văn hoá du lịch riêng có của Hội An.
Từng bước phục hồi cảnh quan và các sinh hoạt văn hoá truyền thống của cư dân phố cổ xưa, Hội An đã tạo cho “Đêm phố cổ” một sức hấp dẫn đặc biệt, trở thành một thương hiệu du lịch nổi tiếng trong nước và thế giới, được Thời Báo kinh tế Việt Nam trao giải thưởng “The Guide Awards” năm 2004. Nhiều tổ chức, đơn vị, cá nhân trong và ngoài nước đã chọn những “Đêm phố cổ” để tổ chức hội thảo, hội nghị, hội thi… ở Hội An để kết hợp được trải nghiệm, khám phá. Các công ty lữ hành du lịch khắp nơi trên cả nước đã xây dựng chương trình tour “Đêm phố cổ” để giới thiệu cho du khách. “Đêm phố cổ” còn được giới thiệu với công chúng Hà Nội và TP Hồ Chí Minh và nhiều tỉnh, thành khác trong nước nhân các ngày lễ lớn, các dịp lễ hội giao lưu văn hóa – nghệ thuật. Nhiều hãng thông tấn, truyền hình uy tín trong nước và thế giới như Đài truyền hình Việt Nam (VTV), Đài truyền hình TP.Hồ Chí Minh (HTV), Hãng truyền hình NHK Nhật Bản, Hãng truyền hình BBC – Anh, Truyền hình Hàng không Hàn Quốc (Asiana Airline), Truyền hình Channel New Asia (Singapore)… đã chọn quay các hoạt động và không gian “Đêm phố cổ” để phát sóng rộng rãi cho bạn bè 5 châu tìm hiểu, khám phá… “Đêm phố cổ” vì vậy không chỉ đáp ứng nhu cầu hưởng thụ và sáng tạo văn hoá của nhân dân và du khách mà còn mang lại nguồn thu nhập lớn cho cộng đồng dân cư Hội An qua các hoạt động du lịch – dịch vụ. Theo ý kiến của đại diện các ngành chức năng và các doanh nghiệp, cứ vào thời điểm có hoạt động “Đêm phố cổ” thì lượng khách tham quan phố cổ tăng đột biến, lượng khách lưu trú tại các khách sạn ở thành phố cũng tăng cao hơn ngày thường.

Cầu An Hội trong một “Đêm phố cổ” dịp Tết nguyên đán cổ truyền- Ảnh: Đỗ Huấn
Với sự đầu tư nâng cao chất lượng các hoạt động có sẵn, tìm tòi làm phong phú thêm các hoạt động mới, không ngừng trau chuốt về mặt thẩm mỹ và hiệu quả nghệ thuật, người Hội An đã tạo cho “Đêm phố cổ” một hấp lực mạnh mẽ, một sắc thái riêng biệt không nơi nào có được. Trên cái nền của không gian phố lung linh huyền ảo, cùng với thời gian nhiều hoạt động văn hoá dân gian, truyền thống đã khẳng định được chỗ đứng trong lòng nhân dân và du khách như: trò chơi bài chòi, đập nồi, hò khoan đối đáp, ca múa nhạc dân tộc, thư pháp, cờ tướng, biểu diễn võ thuật, thả hoa đăng trên sông…v…v… Đến với những “Đêm phố cổ” thời gian gần đây, du khách còn có dịp thưởng thức và tham gia vào các hoạt động mới như: nghe nhạc cổ điển, nghe độc tấu nhạc cụ dân tộc, xem “tái hiện Ông Đồ”, biểu diễn nhạc thính phòng, dạy thiếu nhi hát dân ca, hát hợp xướng, chơi bịt mắt đánh trống… Tất cả đều được người Hội An “tự biên, tự diễn” sinh động và ấn tượng ngay trên nền “sân khấu di sản” của ông cha để lại. Đặc biệt, từ năm 2009 đến nay, Hội An hưởng ứng tổ chức “Giờ trái đất” với không gian quanh sông Hoài để tạo thêm điểm nhấn cho phố. Cứ thêm mỗi hoạt động mới trong “Đêm phố cổ” là thêm một nhịp cầu nối Hội An với bè bạn muôn phương, là tạo thêm mối đồng điệu giữa phố với bao tâm hồn đang muốn “tìm lại ngày xưa đã mất”…
20 năm “Đêm phố cổ” đã chứng minh sức sống tiềm tàng của một sản phẩm văn hoá đặc sắc, đầy sáng tạo, riêng có của người Hội An và cũng thể hiện sự đồng thuận cao độ của lòng dân trong quá trình tạo dựng và nâng cao uy tín thương hiệu du lịch-văn hoá Hội An.
Đỗ Huấn


