Khởi đầu cho các hoạt động kỷ niệm 8 năm ngày UNESCO công nhận Khu dự trữ sinh quển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An (26/5/2009 – 26/5/2017), tại Nhà Cộng đồng xã Cẩm Thanh UBND thành phố đã tổ chức cuộc tọa đàm với chủ đề “Quan điểm của các bên liên quan hướng tới sự hài hòa giữa bảo tồn – phát triển rừng dừa Cẩm Thanh và vùng cửa sông Thu Bồn”. Tham dự buổi tọa đàm có đại diện các nhà quản lý từ thành phố đến địa phương, các nhà khoa học, các doanh nghiệp và cộng đồng nhân dân.
Tại cuộc tọa đàm, đại diện “4 bên” đã đối thoại, trao đổi, phân tích về hiện trạng, đánh giá những thuận lợi, khó khăn, tiềm năng và thách thức đang diễn ra đối với công tác quản lý, khai thác bảo tồn rừng dừa nước Cẩm Thanh và tài nguyên vùng cửa sông Thu Bồn. Đặc biệt, các vấn đề nóng hổi và đang nổi cộm liên quan trực tiếp đến công tác quản lý điều hành của nhà nước, sự đầu tư của các doanh nghiệp, nguyên tắc bảo tồn của các nhà khoa học và sự đáp ứng của cộng đồng dân cư trong việc bảo tồn và khai thác tài nguyên trong khu vực đa dạng, giàu giá trị sinh học này đã được trao đổi, đối thoại môt cách cởi mở, thẳng thắn.
Các ý kiến đã thẳng thắn đánh giá sự buông lỏng quản lý, chưa thực sự nêu cao trách nhiệm dẫn đến tình trạng xâm hại rừng dừa, làm biến dạng cảnh quan và môi trường sinh thái. Ông Lê Thanh – Chủ tịch UBND xã Cẩm Thanh cho biết, du lịch Cẩm Thanh phát triển rất là “nóng”, đặc biệt trong năm 2015 và 2016 dẫn đến tình trạng xâm phạm tài nguyên, đặc biệt là rừng dừa nước. “Kể cả doanh nghiệp, kể cả cộng đồng dân cư đều góp phần vào sự xâm hại đó. Trong đó công tác quản lý nhà nước của chúng tôi, đặc biệt cấp xã cũng có buông lỏng dẫn nhiều vấn đề chúng ta cần phải giải quyết và đã tham mưu cho lãnh đạo thành phố có những giải pháp, chiến lược tăng cường công tác quản lý rừng dừa Cẩm Thanh nằm trong Khu dự trữ sinh quyển thế giới”, ông Thanh nói.

Rừng dừa Cẩm Thanh gắn chặt với sinh kế người dân trong khu vực- Ảnh: Đỗ Huấn
Là vùng đệm của Khu dự trữ sinh quyển thế giới, rừng dừa nước Cẩm Thanh và vùng rừng ngập mặn cửa sông ven biển này có vai trò, vị trí rất quan trọng trong sự phát triển của Hội An nói riêng và vùng biển đảo phía Đông Nam Quảng Nam nói riêng. Vì vậy, việc bảo đảm hài hòa môi trường sinh thái, giữ gìn nguồn lợi thủy sản trong khu vực để tạo sinh kế cho nhân dân, phát triển kinh tế bền vững cần được quan tâm đúng mức. Thực tế, thời gian gần đây, tình trạng cơi nới, xây dựng quá mức để khai thác các dịch vụ du lịch của các doanh nghiệp và một bộ phận nhân dân đã tác động tiêu cực đến đời sống của nhân dân và các nguồn lợi thủy sản vùng sông nước nơi đây. Đại diện cộng đồng cư dân địa phương, ông Lê Nhương cho rằng, nguyện vọng của cộng đồng cư dân là cần kết hợp hài hòa giữa bảo tồn rừng dừa nước với phát triển du lịch vì “đây là sinh kế của nhân dân Cẩm Thanh nói chung, từng khu vực nói riêng”.
Bảo tồn và phát triển rừng dừa nước Cẩm Thanh không chỉ là “chuyện của riêng ai” mà cần có sự đồng thuận của các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và cả cộng đồng nhân dân. Trách nhiệm và lợi ích phải được chia sẻ hợp lý để cùng phát triển. Tiến sĩ Chu Mạnh Trinh – Ban quản lý Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm chia sẻ: “Đứng về quan điểm ngày nay không phải chúng ta ngăn lại, giữ lại mà phải làm thế nào để phát triển mạnh hơn nữa. Các giá trị tài nguyên đó đem lại cho cuộc sống con người phong phú hơn nữa, trù phú hơn nữa. Chính vì vậy chúng ta cần phải sử dụng bền vững hơn hơn, hợp lý hơn”

Rừng dừa Cẩm Thanh là vùng đệm KSQ giàu tài nguyên sinh thái và nhân văn- Ảnh: Đỗ Huấn
Cam kết trách nhiệm và đồng hành bảo tồn và khai thác vùng rừng dừa Cẩm Thanh, các doanh nghiệp cũng nhận thức và xác định rõ trách nhiệm của các nhà kinh doanh. Các ý kiến của đại diện doanh nghiệp cho thấy, tinh thần sẵn sàng hỗ trợ vì sự phát triển bền vững của hệ sinh thái rừng ngập mặn hạ lưu sông Thu Bồn. “Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và cộng đồng. Cộng đồng cần gì thì doanh nghiệp phải hỗ trợ để từ đó tạo mối quan hệ 2 bên cùng phát triển bền vững. Về phía nhà nước cần có những quy hoạch, chính sách rõ ràng để hỗ trợ doanh nghiệp đồng hành phát triển”, doanh nhân Võ Đăng Huy đề xuất.
Với tinh thần cởi mở, thấu hiểu, kết thúc cuộc tọa đàm, đại diện các nhà quản lý, khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng đã cam kết ký bản thỏa thuận về công tác quản lý bảo tồn và khai thác vùng rừng dừa Cẩm Thanh thuộc Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An, khởi đầu cho giai đoạn phát triển mới. Nội dung bản thỏa thuận tập trung các vấn đề: việc bảo tồn rừng dừa nước Cẩm Thanh cũng như các giá trị tài nguyên khách tại hạ lưu sông Thu Bồn chính là nền tảng, lừ điều kiện tiên quyết để phát triển du lịch sinh thái cũng như các dịch vụ khác, giúp ổn định sinh kế, đảm bảo sự phát triển bền vững của địa phương, thành phố Hội An và phát huy danh hiệu Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An. Những tác động từ thiên nhiên và các hoạt động phát triển KTXH thời gian qua đã và đang gây ảnh hưởng lớn đến môi trường, các hệ sinh thái, tính đa dạng sinh học và tài nguyên thiên nhiên nói chung tại Cẩm Thanh cũng như toàn bộ phạm vi Khu dự trữ sinh quyển. Thông qua mô hình hợp tác “4 nhà” sẽ mang lại lợi ích và hiệu quả rõ nét trong công tác bảo tồn và khai thác rừng dừa ngập mặn… “Bốn nhà cùng ngồi trên một con thuyền, chứ không phải mỗi nhà một con thuyền, nếu một bên bỏ chèo, không lái thì chắc chắn cả 4 thành tố đều bị tác động, rất là bất lợi chứ không có lợi gì cả. Và trong 4 thành tố đó thì cộng đồng chính là chủ thể quan trọng nhất!”, ông Nguyễn Thế Hùng – Phó Chủ tịch UBND thành phố khẳng định.
Đỗ Huấn


