Làm gì với thương hiệu Mộc Kim Bồng?

Làng Mộc truyền thống Kim Bồng – TP. Hội An hiện có 32 cơ sở sản xuất với 91 lao động, doanh thu hàng năm từ 7 đến 8 tỷ đồng đón trên 100.000 lượt khách tham quan. Tuy nhiên, việc quản lý và phát huy nhãn hiệu tập thể Mộc Kim Bồng – Hội An chưa hiệu quả.

Sản phẩm Mộc truyền thống Kim Bồng luôn bị cạnh tranh trên thị trường- Ảnh: Quốc Hải

Nhãn hiệu nhạt nhòa

Mấy mươi năm hành nghề đóng sửa tàu thuyền tại làng Mộc Kim Bồng, cơ sở của ông Võ Xuân Phương trước đây luôn có hàng chục thợ thầy, công ăn việc làm quanh năm. Tuy nhiên, theo lời ông Phương, ngoài nghề Mộc thủ công mỹ nghệ gắn với du lịch có sự phát triển, nghề đóng sửa tàu thuyền lại đang dần bị mai một.

“Khi quảng bá thì có cơ hội để du khách đến với mình, nhưng chính quyền phải tạo thêm điều kiện cho dân Cẩm Kim chứ tôi sợ là không phát triển mạnh được. Những năm tháng trước, tàu thuyền làm không hết việc nhưng chừ chỉ còn cầm cự thôi” – Ông Phương, nói.

Trước sự mai một của một làng nghề truyền thống, năm 2004, UBND thành phố Hội An với sự hỗ trợ của Trung ương và Tỉnh đã triển khai dự án bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống Mộc Kim Bồng gắn với phát triển du lịch với kinh phí 5,5 tỷ đồng. Cùng với việc mở các lớp đào tạo, chuyển giao công nghệ, xúc tiến thương mại, quảng bá,… năm 2006, thành phố cũng đã đăng ký bảo hộ độc quyền nhãn hiệu tập thể Mộc Kim Bồng và được Cục Sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận vào tháng 12 năm 2008. 

Sản phẩm làng nghề phục vụ du lịch khá khiêm tốn– Ảnh: Quốc Hải

Khẳng định thương hiệu Mộc Kim Bồng đã có từ lâu đời, việc bảo hộ độc quyền nhãn hiệu tập thể là cần thiết trong sự cạnh tranh của thị trường hiện nay, tuy nhiên, nghệ nhân Huỳnh Sướng (cơ sở mộc truyền thống Huỳnh Ry) cho rằng, việc bảo tồn, phát triển sản phẩm làng nghề Mộc Kim Bồng hiện đang gặp rất nhiều khó khăn. Quy mô sản xuất của các cơ sở nhỏ, việc hợp tác, liên kết sản xuất để nâng cao năng lực sản xuất và sức cạnh tranh sản phẩm của làng nghề còn hạn chế. Mẫu mã, kiểu dáng sản phẩm của làng nghề chưa đa dạng, phong phú, giá thành sản phẩm còn khá cao do làm thủ công nên khó cạnh tranh. Trong khi đó, sản phẩm làng nghề phục vụ du lịch khá khiêm tốn; thu nhập của lao động, hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp so với nhiều ngành nghề khác dẫn đến công tác đầu tư và đào tạo lao động trẻ để nhân cấy nghề khó khăn.

Đặc biệt, năng lực quản lý Nhà nước về làng nghề tại địa phương, công tác quản lý và phát triển nhãn hiệu tập thể còn hạn chế. Nhãn hiệu tập thể chưa khai thác được giá trị thực sự đối với việc phát triển thương hiệu và nâng tầm sản phẩm, hiện mới chỉ dừng lại ở việc sử dụng nhãn hiệu cho mục đích bảo hộ là chủ yếu. Mặt khác, môi trường sản xuất kinh doanh tại đây chưa đảm bảo, tình trạng kinh doanh hàng thủ công mỹ nghệ không phải của địa phương tràn lan, thiếu kiểm soát ảnh hưởng đến thương hiệu làng nghề.

“Khi hội nhập thì thương hiệu là rất cần thiết, chính sự cần thiết đó mà đã có nhiều công ty, nhiều tổ chức cá nhân người ta muốn đánh cắp thương hiệu của Mộc Kim Bồng, chúng tôi đã kiện và nhờ Cục sở hữu trí tuệ can thiệp. Như vậy, chứng tỏ cạnh tranh càng khốc liệt thì thương hiệu càng phải được bảo hộ” – Nghệ nhân Huỳnh Sướng, cho biết.

Chú trọng chất lượng, mẫu mã

Ông Phan Trọng Nhân – Bí thư xã Cẩm Kim, TP. Hội An, lo lắng: “Việc bảo vệ nhãn hiệu cần tiếp tục các bước để khẳng định và hơn nữa là phân biệt được sản phẩm Mộc truyền thống Kim Bồng với các sản phẩm khác vì hiện một số sản phẩm không sản xuất tại Kim Bồng nhưng lại lấy nhãn hiệu Kim Bồng. Vấn đề là phải nâng chất lượng sản phẩm để giữ được thợ, tiếp tục đào tạo thêm nhiều lớp kế cận nếu không trong điều kiện cạnh tranh như hiện nay, giá trị của sản phẩm Mộc khó đứng vững trên thị trường và dẫn đến sự mai một nhất định”.

Hiện nay, để phát triển sản phẩm Mộc Kim Bồng gắn với du lịch thì công tác quản lý, đầu tư của mỗi cơ sở sản xuất được xác định là giải pháp quyết định. Mỗi cơ sở cần đầu tư ứng dụng KHCN để sản xuất, chuyển các dòng sản phẩm theo nhu cầu của thị trường, phục vụ thị hiếu du lịch nhưng vẫn mang tính văn hóa của sản phẩm. Các cơ sở phải hỗ trợ, liên kết với nhau trong sản xuất và cả tiêu thụ, gắn thương hiệu chung của làng nghề trong mỗi sản phẩm làm ra.

Hội An tổ chức nhiều cuộc thi để quảng bá thương hiệu Mộc Kim Bồng– Ảnh: Quốc Hải

Về phía Nhà nước, thành phố và xã Cẩm Kim tiếp tục định hướng về sản xuất, kinh doanh gắn với phát triển sản phẩm, các dịch vụ du lịch; tăng cường hỗ trợ thực hiện các chính sách đào tạo nghề, nâng cao tay nghề, quảng bá, xúc tiến thương mại đồng thời tiếp tục hướng dẫn, tổ chức cho các cơ sở phát triển nhãn hiệu tập thể Mộc Kim Bồng; thực hiện dán nhãn trên sản phẩm, quản lý và sử dụng nhãn hiệu theo đúng quy chế.

Để quản lý và phát huy nhãn hiệu tập thể của làng nghề truyền thống này, ông Nguyễn Thế Hùng – Phó Chủ tịch UBND TP. Hội An cho rằng, vấn đề quan trọng là chất lượng, mẫu mã và tạo ra những sản phẩm hàng hóa cho Mộc Kim Bồng. “Hiện tại, để phát huy nhãn hiệu tập thể, trước hết là chú trọng chất lượng, mẫu mã và tính cạnh tranh của sản phẩm, phải biến cho được một số sản phẩm của làng nghề này trở thành hàng hóa, tức là phải trở thành hàng lưu niệm chứ không chỉ là những sản phẩm giá thành quá cao hoặc kích cỡ quá lớn, không tiện dụng cho du khách”, ông Hùng nói.

Tin rằng, với nỗ lực của từng nghệ nhân, từng cơ sở sản xuất và sự hỗ trợ của các cấp, các ngành từ tỉnh đến thành phố, việc quản lý và phát huy nhãn hiệu tập thể Mộc Kim Bồng sẽ từng bước mang lại hiệu quả, khẳng định thương hiệu Mộc Kim Bồng – Hội An ./.                                         

Quốc Hải