Khu phố cổ: Tạo sức hút bền lâu

Bảo tồn và phát huy có hiệu quả di sản văn hóa khu phố cổ, khu đô thị thương cảng xưa, trong đó nếp sống, cách sống, nếp ứng xử của con người là khâu quan trọng nhất để Hội An trở thành khu đô thị du lịch có uy tín, đảm bảo sự phát triển bền vững của du lịch Hội An.

Trên địa bàn phường Minh An hiện có gần 860 di tích kiến trúc được xếp hạng, trong đó có hơn 160 di tích thuộc quản lý của Nhà nước, 35 di tích tập thể và hơn 660 di tích sở hữu tư nhân. Đến hôm nay hầu hết các di tích đều được bảo vệ và giữ gìn gần như nguyên trạng. Điều đó đã phản ánh công trạng lớn lao cùng những đóng góp quí giá của những chủ nhân di sản và sự hỗ trợ tích cực của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.. Nhiều năm qua người dân Minh An đã đóng góp hàng trăm tỷ đồng để cùng Nhà nước tu bổ, sửa chữa hơn 1500 lượt di tích nhà ở, đền chùa, hội quán. Bên cạnh đó, họ còn tự chằng chống, di dời di tích để vượt qua thử thách khắc nghiệt trong những mùa bão lũ, góp phần bảo tồn giữ gìn vẻ đẹp của cả quần thể kiến trúc khu phố cổ để làm hạt nhân của du lịch thành phố Hội An.

Du khách thỏa thích chụp ảnh trong không gian “Phố đi bộ” Hội An- Ảnh: Đỗ Huấn

Những sản phẩm du lịch đặc trưng của Hội An như “Phố dành cho người đi bộ”, “Đêm phố cổ” hay các chương trình, sự kiện văn hóa nghệ thuật, các lễ hội… diễn ra thường xuyên đã được người dân hưởng ứng tích cực, tham gia hiệu quả. Việc bày bán kinh doanh, việc lưu thông đi lại, việc trưng bày hàng hóa, thắp sáng đèn lồng, việc đồng hành diễn xướng của cả cộng đồng những dịp hội hè, lễ tết… là những hoạt động riêng có mà người dân đô thị cổ đã nỗ lực, kiên trì thực hiện, níu kéo bao bước chân du khách gần xa. Ông Trần Ánh – Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố cho biết, nhân dân trong phố cổ phải chịu thay đổi thói quen của mình để tạo ra những sản phẩm văn hóa và du lịch mới. “Ví dụ như người ta chấp nhận hy sinh một số thói quen thường ngày, không được đi xe vào những giờ không cho phép để thực hiện “Đêm phố cổ”, để thực hiện “Phố không có động cơ”. Chính nhờ vậy, người dân trong phố cổ đã tạo nên những sản phẩm du lịch rất độc đáo cho Hội An”, ông Ánh nói.

Là một di sản văn hóa “sống” của thế giới, “vẻ đẹp không trùng lắp” của khu phố cổ không chỉ có diện mạo mà còn có linh hồn, phong thái riêng, hiếm có được ở di sản nào trong và ngoài nước. Không chỉ người dân mà du khách thập phương còn có thể tìm gặp trong từng “mái ngói rêu phong”, “đầu hồi xô lệch” tiếng nói từ “hành trình quá khứ” với những dư vang của “ngày xưa vọng lại” hay sự đồng điệu, giao hoà trong nếp sống thị dân của một “đô thị thương cảng truyền thống Châu Á” đang thời mở cửa hội nhập năng động, sáng tạo. Vì vậy, ý thức bảo tồn, phát huy giá trị di sản khu phố cổ cần được những chủ nhân trong lòng di sản trân trọng giữ gìn và nâng niu. Thấu cảm được hưởng lợi và những giá trị thu đạt lớn lao sau 20 năm “Đêm phố cổ” ra đời và khẳng định uy tín vững bền với bè bạn năm châu, ông Lê Minh Kim – Khối trưởng khối phố An Định, phường Minh An đã tâm sự với người dân trong khối phố rằng, theo xu hướng thời đại, chúng ta tất bật hòa mình vào cuộc sống đời thường, cơm áo gạo tiền và quên đi cái vốn quý giá mà ông cha ta đã bao đời nay tôn tạo để lại. “Nhờ vào cái vốn quý giá đó, chúng ta hằng ngày sinh sống và kinh doanh trên đó, gặt hái ra nhiều tiền, hộ khá, hộ giàu ngày càng nhiều lên. Đó là di sản khu phố cổ Hội An!”, ông Kim bộc bạch.

“Đêm phố cổ” là sản phẩm du lịch đặc sắc, thu hút đông du khách đến với Hội An- Ảnh: Đỗ Huấn

Tuy vậy, trong thời gian qua và rải rác gần đây, trật tự kinh doanh thương mại, mỹ quan đô thị do quản lý thiếu chặt chẽ, thường xuyên nên bị xộc xệch, gây phiền hà cho du khách, các dịch vụ du lịch bùng phát đủ dạng, dẫn đến tình trạng quá tải đối với phố, lấn át những công năng truyền thống đến từng di tích cấu thành nên khu di sản. Tình trạng buôn bán chặt chém, lấn chiếm vỉa hè, làm ô nhiễm môi trường, thái độ ứng xử không đúng mực của một bộ phận người kinh doanh buôn bán… đã làm ảnh hưởng đến vẻ đẹp “nhân tình thuần hậu” của người dân phố cổ, làm sa sút uy tín thương hiệu du lịch Hội An.

Khu phố cổ và thành phố Hội An đang là điểm đến, là trung tâm du lịch của tỉnh và khu vực trên con đường Di sản miền Trung, đồng thời đang được giới thiệu đưa vào chiến lược phát triển du lịch đô thị của Việt Nam trong những năm tiếp theo. Theo đó, sản phẩm du lịch đô thị sẽ chú trọng khai thác các yếu tố văn hóa gắn với lối sống đô thị. Với Hội An đó là lối sống đô thị cổ.Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Văn Tân yêu cầu: “Bất kỳ một di sản văn hóa thế giới nào cũng đều phải có một kế hoạch quản lý, đều phải có một quy chế bảo vệ và đều phải có một quy hoạch tổng thể để bảo tồn và phát triển những giá trị của di sản văn hóa. Rồi đẩy mạnh hơn nữa công tác xã hội hóa các hoạt động văn hóa, nâng cao ý thức trách nhiệm, ý thức cộng đồng để cho mọi tầng lớp nhân dân, du khách, các doanh nghiệp du lịch, các cơ quan, đơn vị có liên quan cùng nhau chăm sóc, nâng niu và nâng cao hơn nữa chất lượng của phố cổ Hội An”.

Với những gì đạt được và trên cơ sở tiếp tục tăng cường công tác quản lý, bảo tồn, phát huy hiệu quả giá trị Di sản văn hóa thế giới khu phố cổ, trong thời gian tới đô thị cổ Hội An không chỉ là điểm đến hấp dẫn, là nơi tạo lực hút đầu tiên mà còn là điểm tạo ra sức lan tỏa cho sự phát triển các khu vực làng quê, biển đảo trên địa bàn thành phố Hội An.

Đỗ Huấn