Nhớ về Kazik

“Ông đã truyền tình yêu di sản vào cộng đồng Hội An và có vai trò hết sức quan trọng trong việc làm cho thế giới biết đến Hội An để sau này được công nhận là Di sản văn hóa thế giới” – Ông Trần Ánh – Phó Bí thư Thành ủy nói.

Mới đó mà đã 20 năm, nhà nhiếp ảnh Dương Phú Tâm vẫn còn nhớ như in hình ảnh về một người Ba Lan nhân hậu, vui tính nhưng lại ra đi quá sớm, để lại bao nỗi tiếc thương, ngậm ngùi. Giờ đây, khi được mời tham dự chương trình kỷ niệm 20 năm ngày mất (19/3/1997-19/3/2017) của cố KTS. Kazimierz Kwiatkowsky, tên gọi thân mật là Kazik, nhà nhiếp ảnh người Hội An này như sống lại với những kỷ niệm đầy tình thân mến.

“Từ năm 1987, tôi được cộng tác với Trung tâm quản bảo tồn di tích, nhiệm vụ chính là làm ảnh tư liệu cho Trung tâm. May mắn của tôi là được gặp ông Kazik trong những lần đi theo dấu chân của ông để thực hiện những bộ ảnh tư liệu về khu phố cổ Hội An do ông nghiên cứu. Có thể nói rằng, Kazik là một con người rất giản dị và dễ gần gũi. Tôi cảm nhận ông rất có tâm, có tài, gắn với Hội An rất sâu sắc. Khi tôi thực hiện bức ảnh cuối cùng năm 1996 để ông ra Huế, đó cũng là dịp cuối cùng tôi gặp ông. Điều đó khiến tôi day dứt nhưng cũng là một kỷ niệm đẹp trong cuộc đời cầm máy ảnh của tôi” – Nhà nhiếp ảnh Dương Phú tâm chia sẻ.

Kazik làm việc với càn bộ quản lý di tích tại Hội An

Từ những năm đầu thập niên 80 của thế kỷ XX, Kazik đến Việt Nam tham gia chương trình hợp tác về bảo tồn các di sản văn hoá giữa Việt Nam và Ba Lan. Bằng tài năng và tâm huyết, ông có nhiều đóng góp to lớn trong việc khám phá, nghiên cứu, quảng bá góp phần để đô thị cổ Hội An được công nhận là Di sản văn hoá thế giới vào năm 1999. Từ năm 1981 đến 1988, KTS cùng với đội ngũ của mình đã chuẩn bị hồ sơ trùng tu hơn 30 công trình không chỉ ở Mỹ Sơn mà cả Phan Rang, Quy Nhơn và một số địa phương khác. Trong 2 năm 1995-1996, KTS tham gia các hoạt động trùng tu di tích tại thành phố Huế và mất tại Huế năm 1997.

KTS. Kazik đến với phố cổ Hội An từ năm 1982, ông đi tất cả các ngõ phố vẽ ghi, chụp ảnh, tiếp xúc với người già và trẻ em. Người dân Hội An khi ấy gọi ông là Thầy Lang Kazik. Tại hội thảo quốc gia về Khu phố cổ Hội An năm 1985, KTS đã trình bày tham luận “Hội An – Một di sản kiến trúc đô thị”, cùng với các bài nghiên cứu của ông đăng ở trong nước và quốc tế đã góp phần khởi động một chương trình nghiên cứu toàn diện về khu phố cổ Hội An, tiến đến đề cử Hội An trở thành Di sản văn hóa thế giới. Với một tâm hồn nghệ sĩ và tầm nhìn mẫn cảm, lúc bấy giờ ông đã dự báo rằng rồi đây “Hội An sẽ giàu lên từ di sản của cha ông và việc bảo tồn di sản này cần phải được tiến hành khẩn trương, gấp rút”. Những điều dự báo đó giờ đây đã trở thành hiện thực.

Kỷ niệm 20 năm ngày mất của vị KTS này, thành phốHội An phối hợp với Đại sứ quán nước Cộng hòa Ba Lan tại Hà Nội đã tổ chức gặp mặt tri ân người đã có nhiều đóng góp to lớn trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của miền Trung và đặc biệt là khu phố cổ Hội An.

Bà Barbara Szymanowska – Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước Cộng hòa Ba Lan tại Hà Nội đã bày tỏ cảm xúc của mình trong chương trình kỷ niệm: “Tôi xin cảm ơn chính quyền thành phố đã tổ chức buỗi lễ trang trọng này. Tôi cũng xin cảm ơn vì niềm thương nhớ Kazik mãi mãi sống tại Hội An. Điều này thể hiện ở bức tượng nơi đây để tưởng nhớ đến con người đặc biệt này”.

Tượng Kazik nằm giữa lòng phố cổ Hội An

Từ ngày 17 đến ngày 25/3, nhiều hoạt động kỷ niệm 20 năm ngày mất của cố KTS . Kazik đã diễn ra tại phố cổ Hội An, trong đó, nổi bật là buổi gặp mặt tri ân kết hợp phát hành ấn phẩm “Kazimierz Kwiatkowski – Hồi ức một con người đặc biệt” của nhà văn Ba Lan Jacek Zygmunt Matuszak và lễ đặt vòng hoa, thắp hương được tổ chức lúc 9h ngày 18/3/2017  tại Công viên Kazik – đường Trần Phú – Hội An. Cũng tại Công viên Kazik, những hình ảnh về quá trình công tác của Kazik tại Hội An, Mỹ Sơn, … được trưng bày đã giúp cho nhân dân và du khách hiểu rõ hơn một con người đặc biệt cùng những đóng góp thầm lặng cho sự nghiệp bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá Hội An.

Từng làm việc với cố KTS. Kazik khi còn là Giám đốc Trung Tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn Hóa Hội An, ông Trần Ánh – Phó Bí thư Thành ủy Hội An cho rằng, những kinh nghiệm từ con người và sự nghiệp của Kazik luôn là những di sản quý giá cho hôm nay và sau này. “Cách đây 35 năm, ông Kazik cùng với những chuyên gia khác của Ba Lan đã mở một trang mới cho Hội An để bắt đầu lập hồ sơ khoa học trùng tu, tu bổ di tích và thổi luồng gió mới về nhận thức cho cả lãnh đạo và nhân dân Hội An. Thú thực, lúc bấy giờ đời sống kinh tế vô cùng khó khăn, các giá trị văn hóa chưa được đánh giá đúng mức. Với những viecj làm của mình, ông đã truyền tình yêu di sản vào cộng đồng Hội An và có vai trò hết sức quan trọng trong việc làm cho thế giới biết đến Hội An để sau này được công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Thay mặt cho những người cùng làm việc với ông trong những ngày đầy tiên và thay mặt cho những người làm công tác quản lý của Hội An hôm nay, chúng tôi trân trọng ghi ơn, vinh danh ông đối với những đóng góp cho sự nghiệp bảo tồn di sản của Việt nam nói chung, Hội An nói riêng. Nhân đây, xin gửi lời tri ân tất cả các chuyên gia, những người bạn đã từng giúp đỡ Hội An trên rất nhiều lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực bảo tồn di sản văn hóa, tạo điệu kiện cho Hội An phát triển.” – Ông Trần Ánh nói.

Kazik chụp hình lưu niệm với lãnh đạo thị xã Hội An

Tưởng nhớ cố KTS. Kazik, tưởng nhớ một hiệp sĩ – kiến trúc sư đã dấn thân hết mình, vô vụ lợi vì sự nghiệp bảo tồn các di tích ở Việt Nam cũng như ở Hội An, Quảng Nam, tưởng nhớ một người bạn đã giúp chúng ta hiểu biết và yêu mến hơn đất nước Ba Lan văn hóa và hữu nghị.

Tưởng nhớ cố KTS. Kazik cũng là dịp tri ân những người bạn của Hội An trong nước và quốc tế đã dành sự quan tâm ủng hộ, giúp đỡ, cổ vũ cho việc bảo tồn, phát huy di sản văn hóa Hội An ngay trong những lúc khó khăn, gian khổ cũng như lúc thành công, phát triển. Đây cũng là dịp thể hiện lòng tri ân các thế hệ lãnh đạo của tỉnh Quảng Nam, của thành phố Hội An, các thế hệ cư dân địa phương, các tầng lớp nhân dân, chủ di tích – những người đã dành nhiều tâm huyết, hy sinh lợi ích cá nhân để gìn giữ, truyền lại di sản văn hóa Hội An nguyên vẹn cho đến ngày nay./.

Quốc Hải