Cẩm Kim – vùng du lịch làng nghề và sinh thái

Theo phương án phê duyệt của UBND TP.Hội An vào cuối năm 2019 vừa qua, năm nay thành phố tập trung triển khai các nội dung, giải pháp khôi phục và phát triển du lịch tại làng mộc Kim Bồng, tổ chức tuyến tham quan nội vùng và liên vùng xã Cẩm Kim. Trên nền tảng “bảo tồn di sản văn hóa quý giá của địa phương”, phương án khôi phục và phát triển du lịch gắn với việc phát huy lợi thế về thiên nhiên, cảnh quan tự nhiên, giá trị văn hóa truyền thống và nghề truyền thống.

Từ trước, khách du lịch đến Cẩm Kim bằng đường thủy là chủ yếu- Ảnh: Đỗ Huấn

Làng mộc Kim Bồng có tên cũ là Kim Bồng Châu (nay là xã Cẩm Kim) được hình thành từ khoảng thế kỷ XVII, là nơi hình thành làng nghề mộc thủ công mỹ nghệ truyền thống nổi tiếng ở Hội An và cả xứ Đàng Trong. Từ làng nghề này, các hiệp thợ mộc lành nghề đã tham gia vào việc xây dựng các công trình kiến trúc, làm đồ mộc dân dụng và đóng thuyền, trong đó có các loại thuyền buôn đường xa, trọng tải lớn (còn gọi là ghe bầu) tại Hội An và các địa phương khác trên cả nước.

Du khách đạp xe tham quan nội vùng ở Cẩm Kim– Ảnh: Đỗ Huấn

Làng nghề phát triển mạnh mẽ và thịnh vượng khoảng thế kỷ XVIII với ba nhóm nghề: mộc xây dựng các công trình kiến trúc đô thị, mộc dân dụng và nghề đóng sửa tàu thuyền. Song hành với nghề mộc là nghề thợ nề hay còn gọi là nghề xây dựng cùng phát triển cả về trình độ tay nghề cũng như số lượng thợ lành nghề. Làng mộc Kim Bồng nổi tiếng vì hầu hết các kiến trúc cổ kính của Hội An đều do bàn tay tài hoa của ông cha ở làng nghề này dựng nên từ thời vàng son của thương cảng mậu dịch quốc tế Hội An. Thợ mộc, nề Kim Bồng tự hào được các chúa Nguyễn ở Đàng Trong và sau là triều đình nhà Nguyễn mời ra kinh đô để xây dựng các cung điện, lăng tẩm và được vua phong danh tượng mục, phong hàm bát phẩm, cửu phẩm.

Qua nhiều thế kỷ, nghề mộc Kim Bồng luôn nổi tiếng về sự tài hoa, sự tinh xảo và sự điêu luyện về kỹ thuật thể hiện trên các công trình xây dựng, tác phẩm mỹ thuật, các đồ án trang trí, chạm trỗ và khảm xà cừ trong quần thể kiến trúc cổ. Điều này có được là nhờ người dân làng Kim Bồng vừa biết kế thừa truyền thống nghề của cha ông, vừa biết tiếp thu tinh hoa văn hóa của cộng đồng cư dân khắp nơi từng sinh sống tại Hội An. Trên địa bàn xã Cẩm Kim hiện có 1 Nghệ nhân Nhân dân, 1 Nghệ nhân ưu tú và nhiều thợ giỏi, thợ lành nghề. Đến hôm nay nghề mộc Kim Bồng vẫn luôn được bảo tồn và phát huy tuy chưa đạt được như mong muốn. Được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia vào tháng 11.2016, nghề mộc Kim Bồng chắc chắn là tiềm năng, lợi thế đặc trưng của Cẩm Kim trong quá trình phát triển du lịch dịch vụ.

Cảnh quan sinh thái đồng quê, sông nước Cẩm Kim– Ảnh: Đỗ Huấn

Thế nhưng những năm gần đây lượng khách đến làng mộc Kim Bồng giảm sút rõ rệt. Từ chỗ hơn 100 ngàn lượt khách mỗi năm giảm dần xuống còn khoảng hơn 40 ngàn lượt trong năm 2019. “Làng nghề chúng tôi muốn phát triển du lịch thì phải có cái cầu, mà cái cầu xe con qua không được nên khách đi bằng ghe thuyền thôi. Việc này cũng hơi khó khăn. Đường sá ở Cẩm Kim hiện giờ cũng đã xuống cấp quá nhiều rồi!”, Nghệ nhân Nhân dân Huỳnh Ri ở làng mộc Kim Bồng – Cẩm Kim nói.

Trong tháng 6 này, khi chiếc cầu Cẩm Kim trên quốc lộ 14H qua sông Thu Bồn (nối từ phường Thanh Hà sang xã Cẩm Kim) do Trung ương đầu tư xây dựng, được hoàn thành, khó khăn về giao thông ở Cẩm Kim sẽ được tháo gỡ một phần đáng kể. Nhưng bên cạnh khó khăn về giao thông nội vùng, du lịch làng nghề Kim Bồng bị sụt giảm còn do công tác quy hoạch, quản lý điều hành tồn tại nhiều hạn chế; hoạt động sản xuất kinh doanh cầm chừng, thiếu các dịch vụ bổ trợ và sản phẩm đặc trưng, hấp dẫn du khách; việc hợp tác, liên kết để phát triển sản xuất và du lịch làng nghề chưa phát huy đúng mức…

Khôi phục và phát triển du lịch ở làng mộc Kim Bồng – xã Cẩm Kim đã được lãnh đạo TP.Hội An xác định chủ yếu là phát triển du lịch cộng đồng, lấy người dân làm trung tâm, khai thác mạnh các sản phẩm du lịch sinh thái, làng quê, làng nghề, giữ gìn môi trường sinh thái và các giá trị văn hóa đặc trưng, khai thác mô hình du lịch làng nghề, du lịch cộng đồng, trải nghiệm văn hóa bản địa… Hiện nay thành phố đã có chính sách tiếp tục đầu tư về cơ sở hạ tầng, tổ chức lại không gian cùng các sản phẩm thủ công làng nghề độc đáo như: mộc Kim Bồng, đóng sửa tàu thuyền, đan chiếu, may mặc, làm mì, làm bánh tráng… Đó là những không gian “sống” gắn với các dịch vụ phục vụ trải nghiệm của du khách. Bên cạnh đó, thành phố còn yêu cầu chú trọng bảo vệ, cải tạo cảnh quan để tạo không gian phát triển kinh tế, trọng tâm đó là cảnh quan nông nghiệp, cảnh quan nông thôn, cảnh quan làng nghề, cảnh quan sông nước, cồn bãi. Bí thư Đảng ủy xã Cẩm Kim – Phan Trọng Nhân cho biết: “Chúng tôi hiện nay đã và đang, sẽ tiếp tục tuyên truyền vận động nhân dân giữ gìn cảnh quan nông thôn, khôi phục lại những hàng rào xanh, trồng nhiều cây xanh và chăm sóc, bảo vệ một cách phù hợp nhất cùng với những sản phẩm từ nông nghiệp, từ những cánh đồng đất màu, đất lúa sẽ tạo nên sản phẩm đặc trưng riêng có để thu hút khách du lịch đến với Cẩm Kim ngày càng nhiều hơn”.

Cùng với tinh hoa nghề mộc Kim Bồng – di sản văn hóa phi vật thể của quốc gia, Cẩm Kim còn là vùng đất nằm kề cận khu Đô thị cổ Hội An – Di sản văn hóa thế giới, vừa là hành lang kết nối, vừa là vành đai mở rộng không gian phát triển du lịch của TP.Hội An. Cẩm Kim cũng là một phần thuộc vùng đệm của Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An, có hệ động thực vật, hệ sinh thái phong phú. Hệ thống sông rạch, mặt tiếp xúc sông khá lớn, cộng với các đặc trưng của mô hình làng quê sông nước như cồn bãi, công trình kiến trúc cổ, đường làng, rặng tre, đồng lúa… còn tương đối nguyên vẹn – là giá trị tài nguyên vô cùng lớn để khai thác, phát triển du lịch. Đây là những lợi thế cơ bản để lựa chọn định hướng phát triển ngành kinh tế du lịch ở Cẩm Kim. Ông Trần Ánh – Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố xác nhận: “Đến thời gian sau năm 2020 dần dần phấn đấu đưa ngành kinh tế du lịch dịch vụ trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của xã với mục đích là khai thác tối đa những tiềm năng lợi thế về sinh thái, văn hóa nhân văn của xã để phát triển”.

Trong giai đoạn từ nay đến năm 2025, TP.Hội An có kế hoạch tập trung đầu tư phát triển du lịch tại trung tâm làng nghề mộc Kim Bồng, tạo vùng lõi và nền tảng góp phần phát triển nghề mộc, phát triển đồng bộ xã Cẩm Kim, đồng thời tạo điều kiện thu hút các tổ chức, cá nhân đầu tư sản xuất kinh doanh, tạo động lực mở rộng không gian, quy mô làng nghề, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của các yếu tố tự nhiên và văn hóa đặc trưng, tăng cường giao lưu, liên kết với các điểm du lịch trong thành phố cũng như các địa phương khác trong tỉnh để khai thác, phát triển du lịch bền vững.

                                                                                      Đỗ Huấn

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *