Khu Bảo Tồn Biển Cù lao Chàm: Báo động khai thác hải sản trái phép (Bài 1: Giải pháp bền vững)

Điều chỉnh các vùng chức năng của Khu Bảo tồn biển, đặc biệt là mở rộng vùng bảo vệ nghiêm ngặt và xây dựng các loại hình du lịch thân thiện với môi trường, du lịch sinh thái sử dụng hợp lý tài nguyên đang là giải pháp bền vững.

Sinh kế mới

Mỗi ngày, cụm đảo Cù Lao Chàm với 7 hòn đảo nhỏ đón hàng nghìn du khách đến tham quan, khám phá và nghỉ dưỡng. Cùng với ngành khai thác thủy sản, các dịch vụ du lịch phát triển mạnh mẽ đã góp phần thay đổi toàn diện nơi “đầu sóng ngọn gió” này.

Đến với Cù Lao Chàm, chị Ngô Thị Kim Cúc, du khách đến từ Tp.HCM, cho biết: “Lần đầu tiên đi tàu ra Cù Lao Chàm thấy không khí rất trong lành, cảm giác giống như mình đang ở chỗ cực kỳ thoải mái. Lên đây nghe hướng dẫn viên giới thiệu ăn Vú nàng, nghe câu thơ cũng hay, ăn ngon và ngọt. Giá cả cùng không mắc lắm”.

Mở rộng vùng bảo vệ nghiêm ngặt để bảo tồn đa dạng sinh học- Ảnh: Quốc Hải

Còn ông Trần Văn Phước ở tổ 2 thôn Cấm, xã Tân Hiệp, người trước đây làm nghề biển nhưng bây giờ đã chuyển san buôn bán hàng hải sản cho khách du lịch tại Cù Lao Chàm thì chia sẻ: “Du lịch phát triển hơn nên mình nghỉ nghề lặn làm du lịch. Nguồn hải sản mua từ mấy người lặn ở đây luôn. Mình thu mua về bán lại. Khách ra đông mà, họ mua ăn nhiều quá thì phải hết thôi !”.

Chuyện của ngư dân Hồ Thương ở tổ 3 thôn Bãi làng, xã Tân Hiệp cũng rất đáng quan tâm. Trước đây ông hành nghề đánh bắt xa bờ, sau đó về đánh bắt gần bờ nhưng thu nhập bấp bênh. Sau khi Khu bảo tồn biển được thành lập, một chương trình phát triển cộng đồng của Đan Mạch đã hỗ trợ ông 1.500 đô la (khoảng 30 triệu đồng) để cải hoán tàu đánh cá của mình thành thuyền du lịch đầu tiên trên đảo. Giờ đây, gia đình kinh doanh homestay, cuộc sống ổn định, ông còn tham gia Đội cộng đồng chung tay bảo tồn biển.

Ông Thương, nói: “Trước đây tôi nghĩ tương lai xã đảo mình sẽ chuyển mình thay đổi, từ đó tôi quyết định dần chuyển đổi kinh tế. Năm đầu khách ít, năm sau lên lần lần rồi đến bây giờ không riêng cho tôi mà trên hòn đảo này ai cũng có được đồng ra, đồng vào. Mà muốn làm ăn lâu dài thì phải giữ nguồn hải sản, rạn san hô dưới biển. Mất một rạn san hô thì năm mười năm sau biết có phục hồi lại được không. Lúc đó mình lấy chi làm du lịch !”.

Khai thác bền vững để bảo tồn nguồn lợi hải sản- Ảnh: Quốc Hải

Điều chỉnh phân vùng

“Nhiều năm qua, với sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, trong nước cùng tỉnh và thành phố, Ban quản lý Khu bảo tồn biển Cù lao Chàm đã triển khai nhiều biện pháp để thực hiện chức năng quản lý, bảo tồn và phát triển bền vững. Hiện Ban quản lý đang có kế hoạch đề xuất với Tỉnh nhằm điều chỉnh mở rộng phân vùng, đặc biệt là vùng bảo vệ nghiêm ngặt. Cùng với đó, các loại hình du lịch thân thiện đang được chú trọng như hỗ trở sản xuất lá lao, hàng lưu niệm, phát triển du lịch sinh thái,… Mô hình chuyển đổi của ông Hồ Thương là một ví dụ” – Ông Nguyễn Văn Vũ – Trưởng Phòng nghiên cứu và hợp tác quốc tế của Ban quản lý Khu Bảo tồn Biển Cù Lao Chàm, cho biết.

Hiện nay, bên cạnh việc truyền thông nâng cao nhận thức của cộng đồng, tăng cường tuần tra xử lý những trường hợp khai thác hải sản vi phạm quy định phân vùng, Ban quản lý Khu Bảo tồn Biển Cù Lao Chàm đang xây dựng lại hệ thống văn bản pháp luật để xử lý các trường hợp cố tình vi phạm. Cùng với đó, một hệ thống truyền thông kết nối giữa cộng đồng với lực lượng tuần tra cũng đang được thiết lập để phản ứng nhanh trên biển.

Ông Nguyễn Sự – Nguyên Bí thư Thành ủy Hội An – Cố vấn Ban quản lý Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An, cho rằng, đối với Cù Lao Chàm phải biết sử dụng tài nguyên một cách khôn ngoan để có thể phát triển bền vững hơn nữa. Việc khai thác hải sản quá mức, khai thác cạn kiệt nguồn lợi để phục vụ du khách hiện nay là không khôn ngoan và đang phá vỡ đi động lực phát triển Cù Lao Chàm. Do đó, việc điều chỉnh các vùng chức năng là rất quan trọng và cần thiết, tạo động lực để Cù Lao Chàm phát triển hơn theo hướng thân thiện với thiên nhiên, tôn trọng thiên nhiên để phát triển.

“Muốn phát triển bền vững không có cách nào khác là phải dựa vào thiên nhiên, tôn trọng thiên nhiên để phát triển. Tôi ủng hộ việc điều chỉnh phân vùng chức năng theo hướng mở rộng vùng bảo vệ nghiêm ngặt cho phù hợp với điều kiện hiện nay. Nhưng phạm vi nào, nơi nào thì cần phải nghiên cứu một cách thấu đáo, mở rộng thì người dân được hưởng lợi cái gì thì phải được nghiên cứu kỹ” -Ông Nguyễn Sự, nói.

Rõ ràng, để giải quyết bài toán hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, cần phải có nhiều kế hoạch, giải pháp phù hợp. Trong giai đoạn trước mắt, hoạt động khai thác phải đảm bảo quy định, giữ gìn môi trường sinh thái kết hợp với các mô hình sinh kế bền vững, đặc biệt là các loại hình dịch vụ du lịch trên đảo. Để đạt được mục tiêu đó, việc điều chỉnh phân vùng chức năng, đặc biệt là mở rộng vùng bảo vệ nghiêm ngặt để bảo vệ tốt hơn các hệ sinh thái rạn san hô, thảm cỏ biển, tiến đến bảo vệ các nguồn lợi hải sản cũng như môi trường tại Cù Lao Chàm là cấp thiết.

Quốc Hải

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *