Đừng tạo scandal, đừng tạo những “hạt sạn”, đến Hội An hãy cùng hành động đẹp để giữ gìn hồn phố, giữ gìn di sản văn hóa nhân loại chính là thông điệp mà chính quyền và cư dân địa phương mỗi ngày đều muốn chuyển tới du khách muôn nơi khi đặt chân đến Đô thị cổ Hội An.
Phần lớn cư dân Hội An luôn mong muốn giữ gìn điểm đến an yên, trong lành cho du khách- Ảnh: Lê Hiền
Giữ điểm đến an yên và bình dị…
Những năm gần đây, thông qua con đường du lịch, tên tuổi và hình ảnh Hội An ngày càng bay xa, được nhiều bạn bè trong nước và quốc tế biết đến, thể hiện tình yêu, ấn tượng sâu sắc đối với đô thị di sản văn hóa thế giới. Từ khi khu phố cổ được công nhận Di sản Văn hóa thế giới, du lịch Hội An phát triển khá nhanh với tốc độ tăng trưởng tăng mạnh qua từng năm. Đến năm 2018, Hội An đã đón gần 5 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt hơn 3,7 triệu người. Các chỉ tiêu về lượt khách đến, lượt khách lưu trú, bình quân công suất sử dụng buồng phòng và doanh thu vé tham quan đều vượt so với kế hoạch năm và tăng cao so với cùng kỳ. Liên tục đứng trong top “hot” danh sách những điểm điến tuyệt vời nhất trên toàn cầu do cộng đồng du khách bình chọn, Hội An ngày càng thu hút khách đến tham quan nhiều hơn. Cũng như hàng triệu lượt khách đã tìm đến Hội An, chị Nguyễn Thị Bích Vân, bày tỏ lý do chọn Hội An là điểm đến trong hành trình du lịch của gia đình mình như thế này: “Tôi đến từ TP Hồ Chí Minh, nơi mà cuộc sống ồn ào, nhộn nhịp thì khi tới Hội An lại thấy không gian ở đây rất là yên tĩnh, thanh bình, rất đẹp, người dân sống chậm, hiền hòa. Tôi nghĩ tôi sẽ trở lại đây một lần nữa để cảm nhận sâu sắc hơn về Hội An”.
Với cách đối nhân xử thế vừa phải, chừng mực, người Hội An cũng đáp lại tình cảm của du khách bằng nhiều việc làm thuần hậu, tạo cho du khách những cảm nhận đặc biệt về nếp sống, cách ứng xử văn hóa của người Hội An. Không xô bồ vội vã, phần lớn cư dân Hội An vẫn giữ nếp sống chậm đặc trưng, cùng với sự thân thiện khi cung ứng các dịch vụ du lịch, giúp phần nhiều du khách cảm thấy an yên, thú vị, nhẹ nhàng. Nhiều người từng cho rằng, là địa chỉ du lịch nhưng Hội An không mang trong mình sự gấp gáp, náo nhiệt, hỗn tạp đến mức du khách cảm thấy căng thẳng bởi “màu sắc” lợi nhuận trong guồng xoay kinh tế du lịch năng động như các điểm đến khác. Điều đó một phần cũng nhờ vào văn hóa, cách ứng xử trong mua bán, giao tiếp vừa phải, chừng mực của người Hội An. Một đời sống trong phố cổ, nhìn thấy những đổi thay trong vận mệnh Hội An cũng như cách ứng xử của cư dân phố Hội, cụ Phan Quốc Hoành, (ngoại 80 tuổi), ở phường Minh An nhận xét: “Cái đối xử của người Hội An vẫn còn giữ nề nếp ngày xưa, là luôn đối xử rất quen thuộc, bình dị, thân thương nên họ mến họ quay lại. Có người họ quay lại đến lần thứ 3. Có khi họ về họ đem vợ con đến. Đặc điểm của Hội An khác với những nơi khác là thế, cái sinh hoạt, giao tiếp của người Hội An đối với khách du lịch là nó có 1 cái bề dày. Người Hội An luôn giữ được phong tục tập quán của người Hội An”.
Hội An luôn cần tình yêu và sự trân trọng đúng mực từ du khách– Ảnh: Lê Hiền
Cần tình yêu và trân trọng…
Như vậy, đã có sự thông hiểu, ứng xử lịch thiệp, đầy văn hóa giữa chủ nhà và du khách ở miền di sản Hội An. Tuy nhiên, thực tế, cũng có rất nhiều điều cư dân địa phương muốn gửi gắm đến du khách, nhất là mong muốn du khách dành tình yêu và sự trân trọng, chung tay bảo tồn di sản. Cách đây không lâu, hình ảnh một số cặp đôi đến Hội An nằm, ngồi chụp hình trên mái ngói của một vài ngôi nhà cổ. Các bức ảnh lập tức nhận sự phản ứng dữ dội của những người yêu Hội An. Hầu hết các ý kiến đều bày tỏ sự quan ngại, cho rằng đó là hành vi xâm phạm đến “linh hồn” di tích. Nói câu chuyện này lại nhớ đến việc, một số tay chơi đường phố đã ngẫu hứng bôi bẩn lên những bức tường vàng trong phố cổ, tạo những hình vẽ theo phong cách graffiti (tranh phun sơn trên tường). Đã có một thời gian, từ mặt tiền các trục đường như Trần Phú, Lê Lợi, Nguyễn Huệ, Hai Bà Trưng… đến các con hẻm đường Nguyễn Thái Học, Trần Phú… đều xuất hiện những bức hình, dòng chữ rối rắm, không đẹp mắt, làm xấu đi vẻ đẹp của các bức tường đặc trưng phố Hội, nói như một cư dân của phố, các hình ảnh này đã làm nhói lòng bao người yêu phố cổ, yêu Di sản văn hóa thế giới Hội An. Trước những hành vi này, chính quyền sở tại đã phải lên tiếng và thực hiện biện pháp khắc phục, nhằm trả lại nguyên vẹn sắc vàng hoài niệm lưu giữ ký ức mà rất nhiều người đến Hội An đều yêu thích, từng chụp hình lưu niệm. Vừa mới đây nhất, dư luận lại “nóng” khi một thiếu nữ đứng trên không gian tầng thượng của một quán cà phê trong phố cổ, khoe thân quá đá bằng bức ảnh chụp lộ phần nhảy cảm. Hàng loạt tài khoản facebook kịch liệt “lên án”, phê phán hành động của cô gái. Tất thảy đều cho rằng đó là sự phản cảm, lố lăng hết mức, thiếu văn hóa, thiếu sự tự trọng của bản thân trước những giá trị văn hóa vốn đã trở thành biểu tượng đẹp trong đời sống tinh thần, trong cảm nhận của cộng đồng. Là một công dân của Hội An, họa sỹ Trương Bách Tường cũng như nhiều người khác đều không mong muốn xảy ra những sự việc tương tự như thế này, từ việc chụp hình trên mái ngói, vẽ tự do lên tường đến việc nhỏ như du khách bỏ rác không đúng nơi quy định trong phố hoặc ăn mặc phản cảm khi vào di tích linh thiêng… Họa sỹ Trương Bách Tường nói: “Cái đó không phải đối với riêng mình một người dân của phố cổ mà hầu hết với những người tâm huyết với phố cổ, yêu mến phố cổ thì đều nhận định đó là điều phản cảm. Du khách không phải một người mà hàng ngàn người. Mỗi người có xuất thân văn hóa khác nhau, bản tính khác nhau. Những người khách có hành vi đó có thể xem là những “hạt sạn” cho thấy cách nghĩ, cách sống và văn hóa của họ. Thành ra bây giờ không thể nói du khách phải như thế nào, thế nào. Luật Di sản có rồi, phải thực thi. Bây giờ trách nhiệm ở đâu, ai làm cái đó. Chỉ có các cơ quan chủ quản “chủ nhà” Hội An, nói cách khác là tại địa phương quy định nhất định. Nói miệng không xong đâu. Phải có chế tài, phải phạt, phải có quy định. Tất nhiên đó là chuyện lâu dài nhưng vẫn phải làm, thậm chí chấp nhận mất lòng. Khi làm kết hợp tuyên truyền, kêu gọi Vì một Hội An nhân tình thuần hậu, vì Di sản văn hóa… ”
Lâu nay, phố cổ Hội An là điểm tham quan có bán vé. Du khách đến đây được mời mua vé tham quan để thưởng lãm cảnh quan chung khu phố cổ và tự chọn 3 trong 21 điểm tham quan, được dự xem miễn phí các hoạt động nghệ thuật, trò chơi dân gian, hoạt động trải nghiệm, chợ đêm… Khi khách vào phố cổ, nhân viên sẽ lịch sự mời mua vé để góp phần vào công tác trùng tu, tôn tạo khu di sản. Nếu khách không có lòng mua ủng hộ thì nhân viên vẫn mời vào. Nói là vậy nhưng trên thực tế, có rất nhiều hướng dẫn viên và khách lẻ chưa sẵn lòng hợp tác, còn trốn vé tham quan, dù đã biết rõ quyền lợi cũng như ý nghĩa của tấm vé tham quan phố cổ là góp phần trùng tu di sản.
Là một di sản sống, với những giá trị văn hóa tiêu biểu, đại diện cho văn hóa hóa nhân loại còn được gìn giữ, phố cổ Hội An rất cần tình yêu, sự trân trọng đúng mực và đôi khi cả trách nhiệm tham gia bảo tồn di sản của người dân địa phương và kể cả du khách thập phương. Hãy cùng hành động đẹp để giữ gìn hồn phố, giữ gìn di sản văn hóa cho nhân loại chính là thông điệp mà chính quyền và người dân Hội An mỗi ngày đều muốn chuyển tải tới du khách muôn nơi.
Lê Hiền