Trung tâm Văn hóa thể thao và Truyền thanh truyền hình (viết tắt TT VHTT & TTTH) Hội An vừa tổ chức thảo luận chuyên đề: “Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động hướng dẫn tham quan khu phố cổ Hội An”, với sự tham gia thảo luận của những người trực tiếp làm công tác hướng dẫn tham quan phố cổ. CTV Lê Hiền ghi nhận những trao đổi của những người trực tiếp thực hiện về vấn đề ngăn chặn tình trạng né tránh mua vé tham quan di sản Hội An.

Những người trực tiếp làm công tác bán vé, thuyết minh và kiểm soát vé tham gia thảo luận chuyên đề- Ảnh: Lê Hiền
Khách mua vé chỉ đạt khoảng 40%…
Cung cấp thông tin và gợi mở trao đổi tại thảo luận, bà Nguyễn Thị Hương Giang, Trưởng Văn phòng Hướng dẫn tham quan Khu phố cổ Hội An cho biết, 8 tháng đầu năm,văn phòng đã hướng dẫn tham quan hơn 1,7 triệu lượt khách tham quan phố cổ. Doanh thu từ hoạt động này ở mức hơn 198 tỷ đồng, tăng 5,76% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên theo tính toán, lượng khách có tăng nhưng chỉ số tăng vẫn thấp hơn năm trước. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, như thị hiếu khách nội địa gần đây chuyển sang hướng ngoại, nhu cầu tham quan trong nước giảm mạnh. Trong khi dòng khách mới nổi là Hàn Quốc và Trung Quốc trong 2 tháng trở lại đây đã bắt đầu chuyển hướng đến các tỉnh phía trong Bình Thuận, Khánh Hòa. Đồng thời lượng khách không đăng ký qua các công tylữ hành đã giảm đến 30% so với các năm trước. Cùng với đó còn có nhiều nguyên nhân xuất phát từ tình trạng du khách hoặc các hướng dẫn viên cố tình “né tránh” mua vé.
Từ thực tiễn quá trình làm việc, tiếp xúc và mời chào, hướng dẫn khách mua vé tham quan, các hướng dẫn viên, kiểm soát vé và bán vé của Trung tâm VHTT& TTTH TP đã nêu lên những thách thức hiện nay đối với việc nâng cao chất lượng hướng dẫn tham quan phố cổ, như vấn đề giao thông, vệ sinh môi trường, an ninh trật tự, văn hóa ứng xử giao tiếp, sự hợp tác của cộng đồng doanh nghiệp và cư dân địa phương trong việc phát huy giá trị điểm đến… Trong đó, điều mà Hội An đang gặp phải hiện nay là tỷ lệ khách mua vé tham quan chỉ đạt khoảng 40% lượng khách đến. Đáng nói là sự hợp tác mua vé của các hướng dẫn viên khách đoàn và khách đi lẻ, khách hộ gia đình hiện nay còn hạn chế. Giáp mặt với những tình huống mời chào du khách không thiện chí mua vé, nhân viên Văn phòng Hướng dẫn tham quan cũng không khỏi cảm thấy đáng tiếc và trăn trở.

Nhiều du khách bị các hướng dẫn viên đi chui, thả tự do vào phố, trong khi kinh phí mua vé vẫn bị tính trọn gói trong chuyến đi– Ảnh: Lê Hiền
Đề xuất ban hành chế tài…
Trước thực trạng này, cùng với việc tham mưu các giải pháp liên quan, chị Lê Thị Phương Ánh, hướng dẫn viên Trung tâm VHTT & TTTH Hội An cho rằng, TP cần có giải pháp mạnh tay để chống thất thu vé, kết hợp các hoạt động kích cầu du lịch từ chính quyền cũng như cộng đồng doanh nghiệp. Chị Ánh nói: “Việc tiếp cận để giới thiệu hoặc quản lý khách tham quan rất là khó. Hiện nay lượng khách đến Hội An rất đông nhưng chúng ta không bán được vé, có những đoàn rất đông mà không bán được vé nào. Chúng tôi cần là sự mạnh tay của UBND TP đối với những hướng dẫn viên đi chui. Thực tế hướng dẫn viên thường tự làm liều, được thì ăn, không được nhịn, có nghĩa là đi chui được thì được, còn không đi được mới mua vé. Vì vậy, rất cần giải pháp mạnh tay để chống thất thu vé tham quan, không thể chỉ dừng ở mời chào, mà phải biến thành quy định bắt buộc mua vé như cách mà du khách đi du lịch ở các điểm đến khác. Một việc nữa cần làm ngay là sự xúc tiến quảng bá của Trung tâm, đó là chúng ta phải đánh vào tâm lý của khách là đến “mùa” của họ là phải có chính sách kích cầu du lịch hợp lý. Chúng ta phải bắt tay với các công ty du lịch, nhắm đúng đối tượng, tháng nào khách đến đông, chúng ta có những dịch vụ đi kèm, đáp ứng trúng nhu cầu, khách mua vé sẽ đông hơn”.
Ở góc nhìn của người kiểm soát, ông Nguyễn Xuân Nam cho rằng, trong quá trình làm việc, những kiểm soát vé như ông cũng còn gặp nhiều khó khăn khi mà quy chế, chế tài để áp dụng hiện nay còn rất thiếu và đã cũ. Việc mua vé hay không của du khách mới chỉ dừng lại ở lời mời chào của nhân viên Văn phòng, chưa trở thành một quy định bắt buộc, thể hiện bằng văn bản chính thống để áp dụng và thông báo cho du khách chấp hành khi tham quan di sản. Đó cũng là “kẻ hở” để nhiều du khách bao biện lý do không mua vé hoặc từ chối thông tin điểm tham quan. Ông Nam nói: “Nhất định là phải kiểm tra các hướng dẫn viên dẫn khách đi chui thật chặt chẽ. Hướng dẫn viên đi chui, mình không xử lý, làm không cứng là sẽ qua mặt, ngày càng đi chui nhiều thôi. Làm chi được. Cần phải có quy định đầy đủ, cụ thể để áp dụng các hình thức xử lý nghiêm khắc.”.

Khi mua vé khách được thuyết minh ở các điểm tham quan trong ô vé tham quan, đảm bảo quyền lợi– Ảnh: Lê Hiền
Chốt cứng và tạo sự khác biệt về quyền lợi khi mua vé.
Theo nhân viên văn phòng hướng dẫn tham quan, qua quá trình trực tiếp làm việc, cọ xát thực tiễn, có thể thấy, hiện nay, nhu cầu du lịch, tham quan của du khách cũng đã đổi khác so với trước đây. Nếu như trước kia, phần lớn du khách đến Hội An đều mong muốn tìm hiểu giá trị văn hóa độc đáo của di sản thì nay nhu cầu ấy đã mở rộng hơn nhiều. Ngoài muốn biết về di sản, có thể khách đến Hội An để thưởng thức món ăn, thức uống nào đó, được check-in, livestream, “sống ảo” cùng mạng xã hội, được mua một món quà lưu niệm, hoặc đơn giản chỉ để trải nghiệm, xả stress… Nhiều du khách đã dựa vào những điều này để viện cớ né tránh, đối phó việc mời mua vé tham quan khu di sản cũng như các điểm đến được định sẵn trong ô vé tham quan. Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng, cùng với việc khảo sát, thu thập ý kiến của các bên liên quan, phân loại dòng khách, điều chỉnh phương thức bán vé, giá vé phù hợp với từng dòng khách thì Hội An cũng cần quyết liệt hơn, có thể hình thành những điểm chốt “cứng”, với quy định bắt buộc du khách phải mua vé như một số điểm đến khác đã làm cách này. Điều đó sẽ tạo sự khác biệt về quyền lợi giữa khách có vé và khách không mua vé. Bà Nguyễn Thị Mai, Kế toán trưởng Trung tâm VHTT&TTTH TP đề xuất như sau: “Tôi nghĩ nhiều khi quyền lợi của khách mua vé và khách không mua vé còn khá đồng nhất. Chúng ta có cần phải chốt cứng không? Chốt cứng ở đây ví dụ như khu vực chùa Cầu, đường vòng cung chùa Cầu hoặc đường Nguyễn Thị Minh Khai… Chúng ta chọn những đoạn đường nào là cái “đinh” của Hội An, để khi một bạn tới Hội An, bạn ấy chưa chụp được tấm hình ở đó thì như chưa tới Hội An vậy. Có nghĩa là phải đánh vào tâm lý, giống như một số điểm đến khác. Khách muốn sống ảo là phải vô đó, mà vô đó là điểm chúng ta chốt cứng. Cùng với đó, chúng ta đưa những hoạt động văn hóa nghệ thuật đặc biệt vào đó. Vì khi khách mua vé vào đó rồi, khách sẽ được hưởng những quyền lợi gì trong đó? Có nghĩa là phải tạo sự khác biệt về mặt quyền lợi dành cho người mua vé vào khu chốt cứng so với người không mua vé ở bên ngoài.”
Lắng nghe, tiếp thu, ghi nhận các ý kiến đề xuất, đóng góp của đội ngũ nhân viên Văn phòng Hướng dẫn tham quan Khu phố cổ, Ban Giám đốc Trung tâm VHTT & TTTH TP sẽ chọn lọc các ý tưởng phù hợp làm cơ sở chỉ đạo điều hành, đồng thời tham mưu thành phố các giải pháp nâng cao chất lượng du lịch dịch vụ trong thời gian đến. Đề cập một trong những giải pháp chống thất thu vé tham quan là cần nắm bắt ngay từ đầu lượng khách đến, bà Trương Thị Ngọc Cẩm, Giám đốc TT VHTT & TTTH TP cho biết: “Để thực hiện tốt đề án vé điện tử tham quan sắp tới đây, bãi đỗ xe là một vấn đề mấu chốt, quyết định sự thành công hay không thành công của việc tổ chức bán vé điện tử. Bởi vì hiện nay, các lối vào phố của chúng ta quá nhiều. Với phương thức mời chào như hiện nay mà áp dụng vé điện tử vào thì sẽ chưa đạt hiệu quả. Cùng với các quầy vé hiện có, chúng ta phải tiếp cận, bán vé từ điểm khách vừa đến, bên ngoài khu phố cổ, đồng thời làm việc lại với các công ty du lịch, lữ hành, lúc đó mới có sự tập trung, không bỏ sót lượng khách mua vé. Việc hình thành các bãi đỗ xe, thành phố đang xúc tiến các bước và tôi cũng rất là hy vọng sẽ hoàn thành sớm để hỗ trợ chúng ta rất nhiếu, trong đó có bán vé tham quan. Cùng với đó, chúng tôi cũng sẽ đề nghị thành phố xem xét thành lập các tổ chuyên trách, xử lý nhanh và sửa đổi, ban hành các quy định quá cũ, “làm cây gậy”, áp dụng vào giai đoạn mới cho phù hợp với lộ trình thay đổi phương thức bán vé và giá vé tham quan trong thời gian đến”.
Như vậy có thể thấy, từ thực tiễn, những người trực tiếp thực hiện việc hướng dẫn tham quan Khu phố cổ cũng đã có nhiều ý tưởng đóng góp vào hoạt động du lịch ở Hội An. Ghi nhận những ý kiến này là cách hay để thành phố có thể chỉ đạo điều hành tốt hơn trong thời gian đến.
Lê Hiền


