Nỗ lực thường xuyên, liên tục để phòng tránh lụt bão cho các di tích kiến trúc vốn có niên đại khá lâu và đang xuống cấp trong khu phố cổ Hội An.

Hướng dẫn kiểm tra di tích
Ông Phạm Phú Ngọc – Giám đốc Trung tâm Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa (QLBTDSVH) Hội An cho biết, hiện có 36 di tích xuống cấp, trong đó 10 di tích xuống cấp nghiêm trọng, 17 di tích xuống cấp nặng và 9 di tích xuống cấp nhẹ trong hơn 1.000 di tích kiến trúc khu phố cổ Hội An.
Trung tâm đã đề xuất phương án chống đỡ 25 di tích, đề nghị hạ giải hạng mục của 11 di tích vì không còn khả năng chống đỡ và có công văn gửi đến UBND các phường Minh An, Cẩm Phô, Sơn Phong thông báo đến chủ các di tích chủ động có biện pháp kiểm tra, chống đỡ; tiếp tục rà soát các di tích có nguy cơ sụp đổ để có phương án phù hợp. “Trung tâm phối hợp với các phường trong khu phố cổ vừa mới tháo dỡ 1 nhà và đang chống đỡ các nhà còn lại” – Ông Ngọc nói.
Từ nhiều năm trước, cùng với việc triển khai các phương án chuyên môn, Trung tâm đã phát hành “Hướng dẫn tu sửa/thay đổi/tái sử dụng hợp lý di tích”, giới thiệu các vấn đề thường gặp trong những ngôi nhà cổ ở Hội An để chủ di tích tự kiểm tra, lập hồ sơ về điều kiện di tích.
Theo đó, những vị trí dễ bị hư hỏng trong các di tích nhà ở gồm: Các chi tiết mặt tiền, các cột chống đỡ hiên, lan can và sàn thường rất dễ bị hư hỏng. Máng xối (khe giữa các mái) là bộ phận dễ bị hư hỏng nhất trong các ngôi nhà ở Hội An. Nước mưa từ trên mái chảy dồn xuống đây. Mặc dầu áp dụng biện pháp chống thấm nước bằng vữa, nhưng lá cây mắc trên máng xối sẽ ngăn không cho nước chảy. Do vậy, lớp vữa sẽ bị hỏng và sẽ làm hư hại các vật liệu chống đỡ mái.
Các đầu đòn tay, đòn đông nằm trong tường hoặc đầu hồi nằm giữa tường bên và mái thường yếu. Nếu chỗ nối bị nứt, nước mưa sẽ thấm vào. Do vậy, vật liệu hệ mái dọc theo tường bên rất dễ bị xuống cấp.
Phần nóc được xây rất chắc, tuy nhiên, do quá nặng nên một khi bị nứt, nước sẽ thấm vào những kết cấu chống đỡ hệ mái như đòn đông sẽ bị hư hỏng. Hư hỏng hệ mái là nguyên nhân chính làm hư hỏng công trình, đặc biệt là kèo, trính, cột sau tường. Các chân cột dễ bị hư hỏng do bở ẩm ướt từ dưới nền đất,…
“Trung tâm đã đặt ra những câu hỏi cụ thể cho các chủ di tích như: Có bộ phận nào của ngôi nhà mà bạn cảm thấy đang nằm trong tình trạng nguy hiểm, bị hư hỏng, bộ phận nào trông có vẻ còn tốt nhưng đã bị mối ăn, bộ phận nào bị dột,… Nếu phát hiện bất kỳ vấn đề nào nêu trên, chủ di tích liên hệ ngay với Trung tâm để tư vấn, đề xuất giải pháp” – Ông Phạm Phú Ngọc cho biết.

Nhiệm vụ hàng đầu
Ông Võ Đăng Phong – Chủ tịch UBND phường Minh An (phường trung tâm của khu phố cổ) cho biết, trước đây, số di tích không dùng để ở mà cho thuê kinh doanh nguyên căn rất ít, bây giờ qua điều tra 784 di tích thì 196 nhà thuần túy dùng để kinh doanh, không còn người ở nữa.
“Số liệu như vậy thực sự quan trọng và nó tác động đến công tác quản lý. Thêm khó khăn cho việc triển khai phòng tránh lụt bão các di tích kiến trúc nhà ở trong khu phố cổ” – Ông Phong nói.
Trước thực trạng các di tích xuống cấp, năm nay, UBND TP.Hội An đã có chủ trương đầu tư tu bổ, sửa chữa các di tích với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 5,4 tỉ đồng.
Trong danh mục 20 công trình tu bổ, sửa chữa nhỏ có các bảo tàng Gốm sứ mậu dịch, Văn hóa dân gian, Văn hóa Sa Huỳnh, Bảo tàng Hội An; tu bổ, sửa chữa nhỏ miếu Nam Diêu – Thanh Hà; tôn tạo cảnh quan khu vực xung quanh di tích Chùa Cầu; tu bổ sửa chữa nhỏ nhà 78 Lê Lợi, 118 Trần Hưng Đạo. Cạnh đó, đầu tư mua sắm trang thiết bị phát huy giá trị di tích Nhà lao Hội An (giai đoạn thử nghiệm); quét vôi, kẻ bia các di tích cộng đồng và lịch sử cách mạng ngoài khu phố cổ; hỗ trợ sửa chữa di tích tư nhân tập thể; đầu tư trang thiết bị hỗ trợ công tác đón tiếp khách, vệ sinh tại các điểm bảo tàng, di tích.
Hằng năm trước mỗi mùa mưa bão, lũ lụt, BCH PCLB&TKCN thành phố đã chỉ đạo Trung tâm QLBTDSVH Hội An triển khai chằng chống, gia cố tất cả các di tích thuộc sở hữu Nhà nước, tập thể và tư nhân. “Thực hiện các phương án phòng tránh, cứn nạn, cứu hộ thì phương án phòng tránh lụt bão cho Khu phố cổ luôn đặt lên hàng đầu vì các ngôi nhà cổ có niên đại rất lâu, không ít ngôi nhà đang xuống cấp và có nguy cơ sụp đổ” – Ông Nguyễn Văn Sơn – Chủ tịch UBND TP Hội An nói./.
QUỐC HẢI


