Tùng Ao là một mom nước có diện tích rộng lớn, nối liền hai khối Phước Hòa và phước Thịnh, phường Cửa Đại. Do vị trí địa lý khá đặc biệt nên mỗi ngày, khi thủy triều lên xuống ở cửa biển, rác thải lại dập dềnh trôi theo con nước, dạt vào Tùng Ao. Vì vậy, lâu nay, khu vực này thường hội tụ rất nhiều rác thải từ các nơi đổ về, nào là cành lá cây, phế liệu, thùng xốp, bao nilon, dây nhợ đến quần áo cũ, vải vóc, tất cả đều dồn vào sát bờ hoặc có khi nửa trôi, nửa chìm dưới mặt nước.
Thấy có quá nhiều rác ở Tùng Ao, hai năm nay, Hội Cựu chiến binh phường Cửa Đại đã tự nguyện tổ chức các buổi vớt rác tập thể. Hội đã vận động và chung góp kinh phí mua bao, thùng đựng rác, áo lao động, găng tay, nước uống và trưng dụng ghe của anh em hội viên để vớt rác ở Tùng ao. Do lượng rác quá nhiều, lại ngâm lâu trong nước nên việc khiêng chuyển từng thùng từ ghe lên bờ rất nặng nhọc, vất vả; phân loại rác cũng mất rất nhiều thời gian. Công việc nặng nhọc nhưng các cựu chiến binh vẫn làm, với mong muốn làm sạch môi trường cảnh quan và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng. Ông Nguyễn Mên – Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh phường Cửa Đại chia sẻ: “Thực ra, rác ở khu vực này rất là nhiều. Anh em hội viên chúng tôi tổ chức vớt rác là để góp phần làm sạch môi trường và từ đó, tuyên truyền cho mọi người đứng vứt rác xuống sông nữa. Vì trên bờ có xe thu gom, chứ ở dưới sông, dưới nước này, lấy ai thu gom rác? Nếu không vớt lên thì chắc Tùng Ao này “nghẹt thở” mất. Để bà con thấy được như vậy thì họ mới thấy cần phải bỏ rác đúng nơi quy định”.
Nhiều rác thải ở Tùng Ao được Cựu chiến binh Cửa Đại thu gom- Ảnh: Minh Vũ
Không chỉ tại Tùng Ao, thời gian qua, ở nhiều khu vực có dòng chảy như sông ngòi, kênh lạch, mương cống ở thành phố Hội An đang xuất hiện rất nhiều rác thải sinh hoạt. Xuôi theo con nước, rác thải thường tập trung ở cuối dòng chảy. Khu vực cống Bảng ngăn mặn, giáp ranh giữa khối Sơn Phô 2 và Thanh Tây phường Cẩm Châu là một địa điểm như thế. Là nơi trung chuyển vào trạm bơm dẫn nước từ Cẩm Hà về tưới tiêu cho đồng ruộng ở xã Cẩm Thanh, nhiều thời điểm cống Bảng ngăn mặn đóng lại, đủ loại rác thải từ đầu nguồn tấp dồn về đây. Ông Lê Văn Cảnh, một lão nông ở khối Sơn Phô 2 dẫn chúng tôi men theo bờ mương này, ông cho biết, đã nhiều lần bà con trong khối kiến nghị với chính quyền địa phương nhưng chưa tìm được cách giải quyết. Vì đây là khu vực cuối dòng nên từ bao nilon, ống nhựa, thùng xốp, nhất là xác súc vật… tất cả đều trôi về. Nhiều lần gia đình ông đã phải tổ chức thu dọn nhưng sau một thời gian, đâu vẫn vào đấy. Ông Cảnh nói:“Ở đuôi mương thủy lợi ở đây, quanh năm khi dòng nước chảy về là gia đình tôi, xóm làng quanh nhà tôi đều “hưởng” hết, từ heo chết đến phế thải, ba cái đồ gây ô nhiễm môi trường. Do người dân mình ở đầu mương không ý thức việc bảo vệ môi trường, khi có súc vật chết hoặc rác rến là bưng đổ hết xuống mương, để rồi cuối cùng nước thủy lợi về thì chở hết xuống đây. Thi thoảng có xác súc vật chết, chó ra giành lộn, đêm sủa ầm ĩ, khó ngủ quá. Người nước ngoài đi qua thấy, tôi thấy xấu hổ quá.”
Thu gom rác trên biển ở Cù Lao Chàm- Ảnh: Lê Hiền
Thời gian qua, để đảm bảo cảnh quan du lịch, ở một số khu vực trọng điểm trên địa bàn thành phố như một phần khu vực sông Hoài dọc đường Bạch Đằng, khu vực biển Bãi Làng, Bãi Ông xã Tân Hiệp, các đơn vị hữu quan đã tổ chức thu gom rác thường xuyên. Đã có một số doanh nghiệp còn tổ chức các tour vớt rác trên sông, góp phần làm trong sạch môi trường đường thủy và đem lại những trải nghiệm thú vị cho du khách. Tuy nhiên, hiện tại vẫn còn nhiều vùng ven của Hội An, nơi hàng ngày có một lượng lớn khách qua lại tham quan quang cảnh sông nước cũng xuất hiện nhiều rác thải trên sông. Có thể kể như khu vực lòng sông gần chợ Hội An xuôi về phía cầu Cẩm Nam, các khu vực sông gần các làng nghề truyền thống hay các địa điểm hộ dân xây dựng nhà cửa tiếp giáp với rìa sông ở các xã, phường Cẩm Thanh, Cẩm Kim, Cẩm Nam. Theo khảo sát và đánh giá sơ bộ của Ban Quản lý Khu Bảo tồn biển Cù Lao Chàm – Hội An, do hệ thống sông ngòi mương lạch nối liền với cửa biển Cửa Đại (nơi hạ nguồn) nên vào mùa mưa lũ, mực nước lớn đã cuốn theo một lượng bèo rác trôi dạt về khu vực đảo Cù Lao Chàm, gây ảnh hưởng đến quần thể san hô ở một số khu vực.
Trong các cuộc họp giao ban trật tự, đô thị môi trường gần đây, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Sơn đã chỉ đạo các địa phương và các đơn vị hữu quan chú trọng công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức của một bộ phận người dân và tiểu thương (các chợ ven sông như chợ Hội An, chợ cá Thanh Hà) gìn giữ cảnh quan môi trường, không xả rác thải xuống sông hồ, mương lạch, thực hiện nghiêm việc thu gom, phân loại rác tại nguồn. Cùng với đó, khi xuất hiện nhiều rác thải trên sông ngòi, mương lạch, các địa phương cũng cần ra quân tổ chức thu gom, chia sẻ trách nhiệm với thành phố trong việc đảm bảo cảnh quan môi trường. Bởi khi đảm bảo môi trường, cảnh quan, du lịch sông nước chính là một thế mạnh của ngành du lịch Hội An.
Lê Hiền