Sau hơn 41 năm quê hương được giải phòng, xã đảo Tân Hiệp – Cù Lao Chàm chính thức được đầu tư đưa điện lưới quốc gia ra đảo, phục vụ đời sống sinh hoạt của nhân dân. Tin có điện thắp sáng ổn định 24/24h vào 29/4 này thực sự là niềm vui hơn mong đợi của gần 3.000 dân và cán bộ chiến sỹ trên đảo.
Từ khi chính thức được thành lập là đơn vị hành chính cấp xã đến nay đã hơn 36 năm, xã đảo Tân Hiệp được lãnh đạo các cấp, các ngành, các tổ chức quốc tế, các nhà tài trợ triển khai nghiên cứu, thử nghiệm, ứng dụng nhiều phương án cấp điện như: cấp điện sử dụng năng lượng gió, năng lượng mặt trời và gần đây nhất là hỗn hợp điện gió, năng lượng mặt trời và máy phát sử dụng diezel. Mục đích là để có nguồn điện ổn định, đủ dùng cho sinh hoạt, sản xuất thay thế cho việc cấp điện bằng hệ thống chạy máy phát bằng diezel quá tốn kém nhưng chất lượng và sản lượng điện không đáp ứng, lại gây ô nhiễm môi trường, ô nhiễm tiếng ồn, ảnh hưởng đến đời sống và hoạt động du lịch. Với những điều kiện không thật thuận lợi nên Cù lao Chàm vẫn loay hoay với dòng điện chập chờn bao năm nay.
Những năm gần đây, thu nhập của người dân trên đảo tăng trưởng đáng kể nhờ sự phát triển nhanh của kinh tế dịch vụ du lịch, số hộ khá, giàu tăng nhanh, các vật dụng sử dụng điện như: tủ lạnh, tủ đông, máy nước nóng lạnh, máy giặt, máy sáy hải sản được người dân mua sắmnhiều. Công suất sử dụng điện vì vậy liên tục tăng, gây áp lực lớn lên mạng lưới điện của xã.Chỉ khoảng 7 đến 8 tiếng đồng hồ có điện mỗi ngày nhưng sự cố xảy ra thường xuyên, hư hỏng, sập mạng vì quá tải. Thêm vào đó, do chạy bằng dầu diezel nên giá thành sản xuất điện rất cao dẫn đến hằng năm ngân sách phải bù lỗ hàng tỷ đồng. Chị Như Trang – chủ một nhà nghỉ ở Bãi Ông cho biết, hầu hết du khách nước ngoài rất muốn lưu trú qua đêm trên đảo để cảm nhận cuộc sống người dân và khám phá những nét văn hóa, cảnh quan thiên nhiên của vùng biển đảo thuộc Khu dự trữ sinh quyển thế giới. Nhưng do không có điện nên họ đành quay lại lưu trú tại phố cổ Hội An. “Khi người ta ở những nơi đã có điều kiện hiện đại về đây thì thực sự mà nói, buổi tối không có điện người ta ít ngủ được vì bị nóng. Và tầm 11 giờ đêm đã mất điện thì hầu như những sinh hoạt khác không làm được ví dụ như là sử dụng internet, xem ti vi…”, chị Trang nói.

Khởi công dự án cấp điện lưới quốc gia cho đảo Cù Lao Chàm ngày 9/1/2016- Ảnh: Đỗ Huấn
Vì vậy, việc Chính Phủ phê duyệt Dự án đầu tư xây dựng công trình “Cấp điện từ hệ thống điện quốc gia cho xã đảo Tân Hiệp bằng cáp ngầm” là sự kiện mang ý nghĩa vô cùng lớn lao, tác động trực tiếp đến đời sống của từng hộ dân trên đảovà định hướng phát triển địa phươngtrong những năm đến. Dự án có tổng mức đầu tư gần 485 tỷ đồng, đã được khởi công từ ngày 9/1/2016. Theo kế hoạch được phê duyệt, dự án sẽ hoàn thành trước 30.6 nhưng Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã chỉ đạo và thống nhất với các nhà thầu phấn đấu hoàn thành thi công, đóng điện cho đảo Cù Lao Chàm vào 29.4 này. Đến thời điểm hiện tại, các hạng mục chính trong dự án đều được chủ đầu tư là Tổng công ty Điện lực miền Trung (EVNCPC), Ban quản lý Dự án Điện nông thôn miền Trung phối hợp chặt chẽ với các nhà thầu, đơn vị tư vấn và địa phương hoàn tất việc triển khai. Phần lưới điện trên đảo Cù Lao Chàm cũng “về đích” trong ngày 20/4 mới đây, vượt tiến độ thi công theo hợp đồng khoảng 1 tháng.
Đại diện EVNCPC cho biết, điểm đặc biệt của dự án là toàn bộ khách hàng trên đảo Cù Lao Chàm sẽ được sử dụng công tơ điện tử, đo đếm từ xa. Công ty Điện lực Quảng Nam đã hoàn thành khảo sát công tơ trên đảo, gồm hơn 680 công tơ 1 pha và 3 công tơ 3 pha, làm thủ tục ký hợp đồng mua bán điện cho khách hàng. Công ty Điện lực Quảng Nam và trực tiếp là Điện lực Hội An cũng chuẩn bị chu đáo cho việc tiếp nhận quản lý vận hành hệ thống điện trên đảo, đặc biệt là đào tạo nhân lực vận hành tuyến cáp ngầm 22 kV.
Dự án hoàn thành sẽ đáp ứng nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng trên đảo, đảm bảo cung cấp nguồn điện ổn định phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao mức sống, trình độ dân trí cho nhân dân, đồng thời góp phần quan trọng vào nhiệm vụ giữ vững an ninh, quốc phòng, chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Từ trước tới nay, toàn bộ đảo được cấp điện từ 3 máy phát diezel (công suất 665 kVA) và 1 hệ thống phát điện hỗn hợp năng lượng mặt trời. Do hạn chế công suất nguồn nên thời gian sử dụng điện chưa đến 7 giờ/ngày và điện chỉ dùng thắp sáng, quạt mát, xem tivi…của người dân trên đảo. Giá thành sản xuất điện ở đây lên tới 15.000 đồng/kWh, trong khi giá bán điện bình quân khoảng gần 4.000 đồng/kWh. Nhưng sau khi hoàn thành đảo sẽ được cung cấp nguồn điện ổn định với công suất hơn 16MVA và duy trì ổn định liên tục, đạt chất lượng cho nhân dân trên đảo. Bà Trần Thị Dầu ở thôn Bãi Hương đã vào tuổi “thất thập cổ lai hy”, gắn bó cả đời với hòn đảo này, từng nếm trải không ít khó khăn, vất vả vì không có hoặc thiếu điện, nghe tin có điện đã không giấu được niềm vui. Bà Dầu nói: “Sắp có điện nói chung ai cũng phấn khởi, họ cũng mong muốn sắm được cái tủ lạnh, bỏ đồ vô đó giữ cho tươi sống để bán cho khách tới”.

Hệ thống lưới điện đã hoàn thành, sẵn sàng cấp điện trên toàn đảo Cù Lao Chàm- Ảnh: Đỗ Huấn
Những năm gần đây, lượng khách du lịch đến với Cù Lao Chàm tăng nhanh, thương hiệu du lịch Cù Lao Chàm gắn với địa danh hiếm hoi trên cả nước “nói không vớitúi ni lon”ngày càng hấp dẫn du khách. Năm 2015 tăng đột biến đến hơn 365 ngàn lượt khách ra đảo tham quan, khám phá khu bảo tồn biển quốc gia, khu dự trữ sinh quyển thế giới. Tuy nhiên, du khách không khỏi phiền lòng khi bị thiếu điện nên các loại hình dịch vụ du lịch chưa thực sự đáp ứng nhu cầu, thời gian nghỉ dưỡng, lưu trúcủa du khách vì vậy không thể kéo dài hơn. Những hạn chế này được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để khi có điện. Ông Trần Tấn Dũng – Bí thư Đảng ủy xã đảo Tân Hiệp chia sẻ: “Người dân đang náo nức và đang chuẩn bị các phương án để đón điện. Điện đến thì có thể làm thay đổi rất nhiều đời sống vật chất, tinh thần của người dân trên đảo. Những dịch vụ cũng sẽ tốt hơn đối với công tác phục vụ cho du khách đến tham quan đảo, rồi điện cũng sẽ góp phần nâng cao chất lượng đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân”.
Có điện cũng hứa hẹn mở ra những ngành nghề mới phục vụ khách du lịch như: sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, chế tác hàng lưu niệm bằng những đặc sản chỉ có ở đảo (như cây ngô đồng, yến sào, rong biển…), phát triển các loại hình giải trí, vui chơi khác. Có điện cũng hứa hẹn đem lại sự phát triển nhanh cho các hoạt động kinh tế khác như: dịch vụ hậu cần nghề cá, sơ chế, bảo quản hải sản, sửa chữa máy móc, tàu thuyền cho ngư dân địa phương và các vùng lân cận. Đặc biệt, khi bắt đầu triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới, với tiêu chí về điện tưởng chừng không bao giờ đạt được, nay Tân Hiệp đã có động lực và phấn khởi thực hiện, sớm hoàn thành các tiêu chí quy định.
Cùng với các nguồn lực đầu tư cho xã đảo vừa được Chính Phủ công nhận (chứ không phải là xã miền núi đặc biệt khó khăn như trước đây), có điện thắp sáng là cơ hội “ngàn năm có một” để Tân Hiệp thực hiện thành công mục tiêu xây dựng xã đảo giàu đẹp, văn minh, xứng đáng là vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới và là một điểm du lịch hấp dẫn, thân thiện, an toàn của di sản văn hóa thế giới Hội An và khu vực miền Trung Việt Nam.
Đỗ Huấn


