Cứ vào dịp tế xuân đầu năm là các tộc họ trên địa bàn phường Cẩm Nam lại dấy lên đều khắp các hoạt động khuyến tài khuyến học, chăm sóc người cao tuổi… Việc làm này đã trở thành nghĩa cử văn hóa, thông lệ tưởng vọng tri ân cao đẹp của các Hội đồng gia tộc từ bao đời nay, đồng thời cũng là hoạt động thường xuyên trong phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư. Ông Lê Viết Cương – Trưởng tộc Lê Viết cho biết: “Hằng năm, Ban vận động chăm sóc người cao tuổi phân công đến thăm hỏi các cụ cao niên, nhắc nhở con cháu là người thân phải chăm lo giữ gìn sức khỏe cho các cụ, nuôi dưỡng tận tình để các cụ được sống vui, làm chỗ dựa tinh thần cho gia đình. Vào ngày tế xuân, Hội đồng gia tộc dành thời gian thiêng liêng nhất trân trọng tổ chức mừng, chúc thọ các cụ tròn từ 70 tuổi đến 95 và từ 96 tuổi trở lên, mãi mãi mong các cụ là cây cao bóng cả cho dòng tộc”.
Được biết, Cẩm Nam là địa phương có phong trào xây dựng “Tộc văn hóa” phát triển và tạo được hiệu quả xã hội cao so với các xã phường khác trong thành phố. Thực hiện chỉ thị 06 từ năm 1993 của Ban thường vụ Thị ủy Hội An (lúc bấy giờ) về xây dựng “Nếp sống văn minh, gia đình văn hóa”, Cẩm Nam được lãnh đạo thị xã (nay là thành phố) chọn làm điểm xây dựng “Xã văn hóa”. Cuộc vận động xây dựng “Tộc văn hóa” được triển khai nhằm góp phần phấn đấu đạt danh hiệu mang ý nghĩa sâu sắc đó. Sau nhiều năm kiên trì, vận động hướng dẫn các Hội đồng gia tộc soạn thảo và xây dựng “Tộc ước”, đến năm 2012 toàn phường có 15/18 tộc có tự đường tại địa phương hưởng ứng xây dựng “Tộc văn hóa”. 3 tộc còn lại chưa đăng ký là do tuy có tự đường nhưng đa số con cháu đang làm ăn, sinh sống ở xa nên chưa thật thuận lợi.
Một góc làng quê sinh thái Cẩm Nam- Ảnh: Đỗ Huấn
Tính trong khoảng thời gian 20 năm qua, nguồn quỹ mừng thọ của các tộc mỗi năm đạt từ 30 đến 40 triệu đồng, riêng năm 2016 vừa qua đã vận động được 33 triệu đồng tổ chức mừng thọ 138 cụ. Nguồn quỹ khuyến học khuyến tài đạt khoảng từ 70 đến 90 triệu đồng/năm, riêng năm 2016 vận động được 93 triệu đồng và tổ chức phát thưởng cho 272 cháu với kinh phí trên 32 triệu đồng. Kết quả đó đã thể hiện đạo lý “kính già, yêu trẻ”, chăm lo chu toàn các bậc cao niên trưởng thượng, khuyến khích đào tạo con cháu học hành thành tài đỗ đạt, khởi nghiệp lập thân. “Chúng tôi luôn thực hiện câu châm ngôn xưa “Uống nước nhớ nguồn”, “Mộc hữu bổn, thủy hữu nguyên” (tức là “Cây có cội, nước có nguồn”) để răn dạy con cháu nâng cao ý thức hướng về cội nguồn, tôn trọng lễ nghĩa, đạo lý gia phong”, ông Phạm Ngọc Khương – Trưởng tộc Phạm Văn (ở Xuyên Trung) trao đổi.
Là hạt nhân đoàn kết, tổ chức các phong trào, Ban đại diện HĐGT của 15 tộc họ đăng ký xây dựng “Tộc văn hóa” còn thường xuyên duy trì hoạt động, thực hiện đồng bộ, hiệu quả các cuộc vận động chính của địa phương. Phong trào giúp nhau phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo được nhiều tộc họ hưởng ứng tích cực với nhiều hình thức hoạt động sáng tạo, thiết thực. Từ chỗ có hơn 40% số hộ nghèo những năm trước đây, đến năm 2000 toàn phường giảm xuống còn 79 hộ và hiện chỉ còn 2 hộ. Qua 20 năm, HĐGT các tộc họ đã vận động đóng góp xây được 50 ngôi nhà “Đại đoàn kết”, giúp 71 hộ vươn lên thoát nghẻo bền vững. Năm 2016, các tộc đã vận động được 50 triệu đồng xây dựng quỹ tương thân tương trợ và đã giúp đỡ 43 trường hợp gặp khó khăn với số tiền gần 19 triệu đồng. Hội đồng gia tộc Nguyễn Văn (khối Hà Trung) là điển hình với nhiều cách làm hay trên lĩnh vực này.
Các Hội đồng gia tộc ở Cẩm Nam đã vận động con cháu tham gia xây dựng địa phương ngày càng đổi mới-
Ảnh: Đỗ Huấn
Phong trào xây dựng đời sống văn hóa của các tộc họ ở khu dân cư cũng có nhiều chuyển biến rõ nét. Cẩm Nam hiện không còn tình trạng rải vàng mã khi đưa tang, việc đốt vàng mã, rải gạo muối khi cúng tế được con cháu các tộc họ thực hiện đúng theo quy định, bảo đảm vệ sinh môi trường. 100% gia đình con cháu các tộc họ đều có hố xí hợp vệ sinh, thực hiện tốt chính sách DS-KHHGĐ, không có người sinh con thứ ba trở lên. Các tộc Nguyễn Văn Trần Trung, Thái Thành, Phan Văn… 8 năm liền không có người sinh con thứ ba trở lên, được cấp trên khen thưởng. Tiêu biểu nhất là tộc Phạm Văn (Xuyên Trung).
Trong phong trào bảo vệ ANTQ, giữ gìn TTATXH, các tộc họ đã không để phát sinh những mâu thuẫn, tranh chấp trong nội bộ. Tổ hòa giải các tộc họ hoạt động khá hiệu quả, tạo mối cố kết cộng đồng, quan hệ huyết thống vững bền, tốt đẹp. Ban đại diện HĐGT luôn nhắc nhở, động viên con cháu tham gia đầy đủ và thể hiện trách nhiệm nghĩa vụ của công dân trong các hoạt động và chương trình hành động có liên quan đến ANQP như thi hành NVQS, phòng chống các tệ nạn xã hội, bảo đảm ATGT…
Qua 20 năm nỗ lực thường xuyên liên tục với những cách làm mới, sáng tạo và hợp lý, phong trào xây dựng Tộc văn hóa ở Cẩm Nam đã tạo được hiệu quả tích cực, góp phần xứng đáng vào quá trình xây dựng và phát triển của địa phương trên hành trình đổi mới. “Cẩm Nam thực sự là điển hình tiêu biểu trong phong trào xây dựng Tộc họ văn hóa, góp phần xây dựng Hội An – thành phố văn hóa”, ông Lê Chơi – Chủ tịch UBMT TQVN thành phố nói.
Đỗ Huấn