Lo tết cho người nghèo

Kịp thời, chu đáo và đảm bảo các nhu yếu phẩm cho các hộ nghèo ăn Tết Ất Mùi là chủ trương của Đảng bộ và chính quyền Hội An từ thành phố đến các xã, phường. read more

Doanh nghiệp văn hóa – UNESCO Việt Nam

Đón nhận danh hiệu Bảng vàng “Doanh nghiệp văn hóa – UNESCO Việt Nam”, Công ty CP Du lịch – dịch vụ Hội An là doanh nghiệp duy nhất của Quảng Nam được tôn vinh là “Đơn vị điển hình về thực hiện trách nhiệm xã hội và phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam”. read more

Du lịch Hội An: Tạo thế cạnh tranh mới

Là ngành kinh tế “nhạy cảm”, ngay từ đầu năm 2015 ngành du lịch Hội An phải đối mặt với những tác động tiêu cực do ảnh hưởng của tình hình xung đột, khủng bố, tai nạn, dịch bệnh diễn ra trên thế giới. Vì vậy, chính quyền thành phố đang tích cực tạo thế cạnh tranh mới để giữ vững vai trò chủ đạo của ngành kinh tế này. read more

Rừng Dừa Bảy Mẫu Cẩm Thanh

Đến Hội An, du khách không chỉ được khám phá một Di sản văn hóa thế giới với những khu phố cổ yên bình, trầm mặc, mà còn có dịp trải nghiệm cuộc sống ngư dân địa phương vô cùng thú vị tại rừng dừa Bảy Mẫu Cẩm Thanh được ví như là “Nam bộ trong lòng phố cổ”. read more

Mặt trái của phát triển du lịch – Bài 1: Áp lực tăng trưởng

Trong vài năm trở lại đây, du lịch Quảng Nam đã có những bước tiến vượt bậc với tỷ lệ tăng bình quân hàng năm hơn 10%, nhiều điểm đến có sự tăng trưởng “nóng” đã tạo áp lực rất lớn lên các điểm tham quan, nhất là tình trạng ô nhiễm môi trường và gây biến dạng di tích. Ô nhiễm môi trường Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm nổi lên như là điểm đến có lượng khách tăng nhanh nhất của Quảng Nam trong khoảng 5 năm trở lại đây. Nếu như năm 2007 mới chỉ khoảng 30 nghìn lượt khách đến thăm đảo thì đến năm 2013 con số này đã vọt lên gần 180 nghìn lượt, riêng 9 tháng đầu năm 2014 đã có hơn 210 nghìn lượt khách đến tham quan đảo (vượt hơn 10 nghìn lượt so với chỉ tiêu đề ra năm 2014 là 200 nghìn lượt). Du lịch Cù Lao Chàm phát triển đã tạo ra sinh kế mới, mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân, góp phần làm thay đổi diện mạo cuộc sống cho khoảng 3.000 cư dân trên đảo; không ít cư dân  sống tốt hơn nhờ du khách thông qua việc cung ứng các dịch vụ tại chỗ như lưu trú, vận chuyển, hướng dẫn tham quan; đánh bắt hải sản, bán rau rừng, cây, lá thuốc… cho du khách. Tuy vậy, khách gia tăng cũng đã tạo áp lực mạnh mẽ lên môi trường và cuộc sống người dân trên đảo khi nguồn tài nguyên thiên nhiên đang ngày càng suy kiệt, cạn dần. Dù chưa có thống kê cụ thể lượng nước khách tiêu thụ vào việc ăn uống, tắm rửa mỗi ngày nhưng hiện tại nhiều giếng trên đảo đã trở nên khô cạn, trong đó bể chứa nước gần 80 nghìn khối tại Bãi Bìm nay cũng đã gần trơ đáy. Bên cạnh đó, môi trường sống đang ngày bị ô nhiễm, nhất là tại Bãi Ông và Bãi Chồng với lượng rác thải mỗi ngày rất lớn và đi cùng với đó là ruồi muỗi phát sinh ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân trên đảo.
Cù Lao Chàm đang chịu nhiều tác động về ô nhiễm môi trường do hoạt động du lịch gây ra.
Cù Lao Chàm đang chịu nhiều tác động về ô nhiễm môi trường do hoạt động du lịch gây ra.
Bà Đinh Thị Thu Thủy – Trưởng phòng Thương mại và du lịch Hội An cho rằng, mục tiêu phát triển du lịch bền vững tại Cù Lao Chàm đang phải đối diện với áp lực khách gia tăng quá lớn. Trong đó, việc giải quyết các vấn đề môi trường như xử lý rác thải, diệt ruồi muỗi ngày càng phức tạp và tốn kém. “Chúng tôi đã từng mời Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh ra đảo bơm thuốc diệt ruồi, muỗi 2 ngày hết 5 triệu đồng nhưng sang ngày thứ 3 thì ruồi, muỗi xuất hiện lại” – bà Thủy nói. Còn theo ông Nguyễn Văn An – Chủ tịch UBND xã Tân Hiệp (Cù Lao Chàm, Hội An) vấn đề “đau đầu” nhất của xã hiện nay là xử lý lượng rác thải mỗi ngày trên đảo khi mà điểm xử lý trước đây tại Eo Gió đã quá tải.
Lượng khách tham quan đông đúc sẽ tác động lên di tích lại Mỹ Sơn. Ảnh: T.V.L
Lượng khách tham quan đông đúc sẽ tác động lên di tích lại Mỹ Sơn. Ảnh: T.V.L
Không riêng Cù Lao Chàm, vấn đề ô nhiễm môi trường còn hiện diện tại nhiều điểm tham quan như thác Grăng (Nam Giang), hồ Phú Ninh hay một số bãi biển tại Điện Bàn, Tam Kỳ, Núi Thành – nơi những hoạt động kinh doanh ăn uống của các hàng quán phát triển mạnh. Dường như áp lực của việc tăng khách “nóng” khi mà các điều kiện về hạ tầng và ý thức của một bộ phận doanh nghiệp, du khách chưa cao đã ảnh hưởng không chỉ đến đời sống người dân mà thương hiệu du lịch một số điểm cũng dần “mất giá” trong mắt du khách, nhất là khách quốc tế. Tuy nhiên, giải quyết vấn đề môi trường vẫn luôn là bài toán khó trong một sớm chiều. Biến dạng di tích Phát triển du lịch và bảo tồn di sản, danh thắng luôn là vấn đề có mâu thuẫn nội tại  không riêng của Quảng Nam mà ở nhiều địa phương trong nước. Câu chuyện về làng cổ Đường Lâm (Hà Nội) hay gần hơn là làng cổ Lộc Yên (Tiên Phước) là các điển hình. Khát vọng du lịch và nhu cầu của đời sống tiện nghi để phục vụ du khách đôi khi dẫn đến những quyết định sai lầm của chính quyền sở tại cũng như của không ít chủ di tích. Khách tham quan tăng, bên cạnh niềm vui doanh thu thì cũng đi kèm nhiều hệ lụy nếu như sự phát triển của dịch vụ, hạ tầng, công tác quản lý bảo tồn di tích  không theo kịp. Tại khu đền tháp Mỹ Sơn, áp lực khách tăng đã bắt đầu xuất hiện những tác động tiêu cực khi mỗi ngày nơi đây phải đón gần nghìn khách tham quan; tất cả dồn ứ, chen chúc trong không gian nhỏ hẹp của nhóm tháp B, C, D. Sự quá tải thể hiện rõ trong việc trung chuyển khách từ cầu Khe Thẻ vào di tích. Dù luôn có khuyến cáo từ các nhà khoa học và UNESCO hạn chế xe tải trọng lớn chở khách vào khu vực này, nhưng dưới áp lực của lượng khách gia tăng, những cảnh báo trên trở nên khó thực hiện. Theo đánh giá của các nhà bảo tồn, việc mỗi ngày Mỹ Sơn đón hàng trăm lượt khách ra vào chắc chắn sẽ ảnh hưởng, tác động không nhỏ lên di tích vì đây là những công trình kiến trúc bằng gạch, đá; hiện tượng rạn nứt, ẩm mốc trên các tường tháp do sự dẫm đạp của khách là không tránh khỏi. Các biểu hiện đã dần rõ hơn tại những bậc cấp của nhóm tháp B, C, D bị mòn vẹt hay rạn nứt tường tại 2 ngôi tháp B6, C3, nhất là tình trạng nghiêng lún của các tháp B3, B5… Ông Nguyễn Công Hường – Trưởng ban Quản lý di tích và du lịch Mỹ Sơn thừa nhận, sự gia tăng du khách đến Mỹ Sơn hàng năm là tín hiệu đáng mừng nhưng tác động của du lịch đến di tích là điều không thể tránh khỏi vì Mỹ Sơn là một phế tích. Với phố cổ Hội An, tuy chưa có những công trình nghiên cứu khoa học cụ thể về tác động tiêu cực của du lịch đến di tích, nhưng vấn đề này đã được các nhà nghiên cứu cảnh báo liên tục. Theo ông Nguyễn Chí Trung – Giám đốc Trung tâm Quản lý và bảo tồn di sản Hội An, ảnh hưởng, tác động từ phát triển du lịch đến di sản là nhiều nhất. Thể hiện rõ nét trong việc chuyển dịch thay đổi về cơ cấu dân cư khi nhiều hộ dân trong phố cổ đã chuyển nhượng, cho thuê hoặc biến ngôi nhà của mình thành điểm kinh doanh buôn bán. Cùng với đó các công năng, sinh hoạt truyền thống trong ngôi nhà cũng bị thay đổi để phục vụ mục đích kinh doanh. Thống kê từ năm 1999 (khi phố cổ được công nhận là di sản văn hóa thế giới ) đến nay cho thấy đã có khoảng 270 ngôi nhà trong phố cổ đã được cho thuê hoặc chuyển nhượng. “Điều này sẽ làm biến dạng kiến trúc nhà cổ do những thay đổi công năng sử dụng để phù hợp với nhu cầu kinh doanh buôn bán” – ông Trung phân tích.

THÂN VĨNH LỘC

Đừng để nhạt nhòa “Đêm phố cổ”

Những sản phẩm du lịch văn hóa của phố cổ Hội An sẽ nhàm chán nếu không có sự đổi mới và xã hội hóa các nội dung hoạt động. Các gánh hàng rong tăng nhanh, lấn chiếm vỉa hè, nguy cơ gây mất vệ sinh, phá vỡ không gian “Đêm phố cổ”. Ảnh: AN NHIÊN Nhiều điều cần suy ngẫm Sau hơn 15 năm thực hiện đề án “Đêm phố cổ” và 10 năm “Phố dành cho người đi bộ và xe không động cơ” tại phố cổ Hội An, các đề án trên vẫn phát huy giá trị, trở thành một sản phẩm du lịch – văn hóa nổi bật của di sản. Gần đây, lượng khách đến với “Đêm phố cổ” và “Phố dành cho người đi bộ và xe không động cơ” ngày càng đông, kèm theo nhu cầu mua sắm tăng cao. Đây là điều đáng mừng, tuy nhiên hệ lụy kéo theo là sự đáng lo khi chất lượng hoạt động không còn đúng như mục đích ban đầu đề ra. Trong các chương trình lễ hội, người ta hay dẫn “Đêm hội phố hoài”, nhưng mãi thế thì thành ra đêm hội… hát hoài.
Tại lễ tổng kết, tọa đàm 16 năm thực hiện đề án “Đêm phố cổ” và 10 năm “Phố dành cho người đi bộ và xe không động cơ” vào đầu tháng 10, UBND TP.Hội An cũng đã thẳng thắn nhìn nhận rằng, vài năm gần đây các đề án đã có dấu hiệu “thỏa mãn”, chủ quan, xuống cấp, thiếu kiểm tra đôn đốc… nên dẫn đến sự nhạt phai trong mắt người dân và du khách. Tại lễ tổng kết, đại diện chính quyền, cư dân phố cổ và cộng đồng du lịch cam kết sẽ toàn tâm, toàn ý sáng tạo để hai sản phẩm “Đêm phố cổ” và “Phố dành cho người đi bộ và xe không động cơ” luôn hấp dẫn, trở thành một thương hiệu mạnh toàn cầu.
Là một trong những người trực tiếp xây dựng 2 đề án nói trên, đồng thời tổ chức thực hiện các chương trình trong thời gian qua, ThS. Phùng Tấn Đông – chuyên viên Trung tâm VH-TT Hội An nói: “Đã 15 năm, vấn đề trình diễn theo tôi là không nên nữa mà nó phải trở thành tập tục, thói quen, nói chung nó tan vào đời sống thiết thân hằng ngày. Thứ hai là có một số nội dung cũng nên điều chỉnh vì diễn quá trở thành nhàm”. Vì thế, “chuyên gia lễ hội” Phùng Tấn Đông đề xuất phải tìm những vốn cổ bị mai một để phục dựng như những thú chơi dân gian, diễn xướng dân gian. Hơn nữa, vấn đề là phải điều tiết ích dụng, ích lợi của người dân trong phố cổ với các hoạt động của chương trình.ư Tại không gian “Đêm phố cổ”, việc trưng bày, kinh doanh các sản phẩm hàng lưu niệm, giày dép, túi xách… trên lề đường, trong một số di tích vẫn chưa vào nền nếp. Các gánh hàng rong tăng nhanh, đua nhau lấn chiếm vỉa hè, gây mất vệ sinh và ô nhiễm môi trường. Việc sử dụng ngày càng nhiều trang thiết bị hiện đại làm cho không gian “Đêm phố cổ” bị nhạt nhòa; các điểm giữ xe phát sinh trong khu phố cổ lại thiếu sự quản lý. Các khu vực ẩm thực thiếu đôn đốc kiểm tra, hàng gánh không đảm bảo số lượng, không niêm yết giá; hiện tượng dắt xe máy ra khỏi khu phố cổ luôn diễn ra vào thời gian trước khi kết thúc hoạt động khoảng 30 phút. Ông Võ Phùng – Giám đốc Trung tâm VH-TT Hội An thừa nhận, có những cái ngay từ đầu rất ấn tượng mà những người thực hiện đã bỏ qua. Ví dụ như những người hoạt động, buôn bán cần phải mặc trang phục truyền thống, đặc biệt là ánh sáng trong khu phố cổ cũng cần phải quy định nghiêm ngặt. Thêm vào đó, khi nhu cầu sinh hoạt, hưởng thụ của người dân và du khách có nhiều thay đổi thì các nội dung hoạt động của đề án cũng cần phải được đổi mới, nâng tầm. “Cuộc sống đương đại, nhu cầu của người dân và du khách trong khu phố cổ đã có những thay đổi nhưng mà chúng ta thiếu định hướng, thiếu hướng dẫn thì “Đêm phố cổ” sẽ nhạt nhòa. Do đó trước hết là bộ máy, xốc lại lực lượng” – ông Phùng nói thêm. Trách nhiệm giữ gìn “thương hiệu” Thực tế cho thấy, những năm gần đây các di tích tập thể trong khu phố cổ thường xuyên đóng cửa, vì thế một phần nội dung hấp dẫn của đề án đã giảm đi. Chất lượng nội dung của các nhóm hoạt động thiếu đổi mới, còn nặng về tính trình diễn nên chưa thực sự thu hút người xem. Mặt khác, do tình hình giá cả thị trường ngày càng tăng, định mức chi thù lao hoạt động cho lực lượng nghệ nhân, cộng tác viên không theo kịp trượt giá nên chất lượng nghệ thuật cũng vì thế mà có phần không đảm bảo. Chủ tịch UBND TP.Hội An – Lê Văn Giảng nói: “Gần đây, một số cơ quan, đơn vị liên quan lơ là quản lý, kiểm tra, nhắc nhở, góp ý nên đã làm cho không gian “Đêm phố cổ” giảm sút sự lung linh, huyền ảo, mất dần tính tĩnh lặng, yên bình”. Còn với “Phố dành cho người đi bộ và xe không động cơ”, mặc dù đã làm tốt công tác tuyên truyền về mục đích, yêu cầu nhưng trong quá trình thực hiện vẫn còn một bộ phận người dân chưa đồng tình ủng hộ, một số người vẫn chạy xe máy trong khu phố cổ khi dự án đang thực hiện. Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL – Hồ Tấn Cường, các sản phẩm trên “đã có tuổi” rồi, do đó Sở VH-TT&DL cùng với TP.Hội An cần chủ động xây dựng hạ tầng dịch vụ đảm bảo mang tính đồng bộ cho cả không gian phố cổ. Trong đó điều chú tâm nhất là phải giữ gìn được nếp sống xưa nhưng các phương tiện dịch vụ phục vụ du khách phải đảm bảo hiện đại, đảm bảo tiện nghi và tiện nghi đó không phá vỡ không gian. Cũng theo ông Cường, người dân trong phố cổ phải nâng cao trách nhiệm vì họ là người quyết định cho sự thành bại của chương trình. Một vấn đề rất quan trọng nữa, Hội An và Sở VH-TT&DL phải đặt vấn đề với các công ty, doanh nghiệp lữ hành trong việc định hướng cho du khách thẩm nhận giá trị của các sản phẩm văn hóa du lịch này. Để 2 đề án trên ngày càng phát huy giá trị, cần phải xã hội hóa các hoạt động để mọi tầng lớp nhân dân, du khách, doanh nghiệp, cơ quan, đoàn thể, địa phương cùng có trách nhiệm trong việc chăm sóc, nâng cao chất lượng và giữ vững thương hiệu cho những sản phẩm văn hóa – du lịch độc đáo, riêng có của Hội An./.

QUỐC HẢI read more